Vụ triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán phân bón giả: Người bị hại sẽ được bồi thường khi nào?

Các đối tượng dùng thủ đoạn thu lợi bất chính trên 60 tỉ đồng

Thông tin trên báo Thanh niên, ngày 1/10, Công an tỉnh Đắk Lắk tổ chức buổi họp báo công bố các vụ án liên quan đến các vụ án trên địa bàn tỉnh. Tại buổi họp báo, Công an tỉnh Đắk Lắk công bố triệt phá đường dây phân bón giả đặc biệt lớn.

Cơ quan chức năng kiểm tra một công ty trong đường dây sản xuất phân bón giả - Ảnh: SỸ ĐỨC./ Theo báo Tuổi trẻ.

Qua công tác kiểm tra, ngày 15/9, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh bắt bị can đối với 6 bị can gồm: Võ Thị Kim Thúy, Dương Hồng Sơn, Đỗ Xuân Nam, Dương Văn Tuấn, Hồ Bá Đức và Võ Vũ Toại về tội "sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón".

Lực lượng chức năng thu giữ gần 627 tấn phân bón giả và 957,6 tấn nguyên liệu, phân bón để sản xuất, pha trộn, đóng gói làm phân bón giả tại 5 công ty, trụ sở làm việc của các đối tượng và các đại lý ở các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Theo điều tra, các đối tượng đã lợi dụng sự chênh lệch về giá thành của những loại phân bón có cùng công thức, thành phần nhưng được sản xuất tại các quốc gia khác nhau; lựa chọn nhập khẩu các loại phân bón có giá thành thấp hơn từ Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Úc và Hà Lan. Sau đó, thay đổi bao bì nhãn mác, sử dụng tem nhãn phụ để thể hiện sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ từ Bỉ có giá thành cao hơn nhằm hưởng chênh lệch (trung bình khoảng 4.100 - 4.300 đồng/kg).

Từ năm 2025 đến khi bị bắt giữ các đối tượng đã xuất bán trên 24.240 tấn phân bón mang nhãn xuất xứ Bỉ với tổng trị giá trên 159 tỉ đồng. Trong đó, chỉ có 461 tấn là phân bón có nguồn gốc Bỉ, còn lại là phân bón không có xuất xứ từ Bỉ nhưng được dán tem, nhãn thể hiện xuất xứ từ Bỉ.

Các đối tượng trong đường dây sản xuất phân bón giả đã bán cho khoảng 200 doanh nghiệp, đại lý tại các tỉnh, thành: Đắk Lắk, Gia Lại, Lâm Đồng, TP.HCM, Đồng Nai và Đồng Tháp; thu lợi bất chính trên 60 tỉ đồng.

Tiếp tục mở rộng điều tra, ngày 25.9, Công an tỉnh Đắk Lắk đã khởi tố bị can, lệnh bắt bị can Phạm Thị Thanh Đẹp (47 tuổi), Giám đốc Công ty TNHH SX XNK Con Ngựa Xanh (Tây Ninh) về tội "sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón".

Hệ lụy và góc nhìn pháp lý

Trên báo Tuổi trẻ, ông Hồ Quốc Huy - chủ nông trại BM Farm (Đắk Lắk) cho biết, việc nông dân sử dụng phân bón giả, kém chất lượng có thể gây nhiều hệ lụy đối với cây trồng, đất và hiệu quả sản xuất.

Trước hết nếu phân bón có hàm lượng dinh dưỡng thấp hơn công bố hoặc không đúng với thành phần ghi trên bao bì thì khi bón xuống đất, cây không được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cần thiết. Điều này có thể khiến cây sinh trưởng kém, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, chất lượng nông sản trong vụ đó.

Đáng lo ngại hơn, nếu trong phân bón có những thành phần, tạp chất không rõ nguồn gốc hoặc không phù hợp với đất thì việc sử dụng trong thời gian dài có thể làm thay đổi tính chất đất, ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật và khả năng cung cấp, giữ dinh dưỡng của đất.

Khi đất bị suy thoái, việc cải tạo trở lại sẽ cần nhiều thời gian, chi phí và công sức. Đối với người nông dân, thiệt hại không chỉ nằm ở khoản tiền mua phải phân bón kém chất lượng mà còn có thể kéo theo chi phí đầu tư bổ sung dinh dưỡng, cải tạo đất và nguy cơ giảm năng suất.

Cũng theo tờ báo này, luật sư Bùi Bá Dũng, Đoàn luật sư TP Đà Nẵng, cho hay trong vụ việc này, người mua phải phân bón giả, kém chất lượng là người bị hại sẽ được bồi thường theo quy định pháp luật. Nhưng quan trọng phải chứng minh được thiệt hại, trong đó có 2 nguồn thiệt hại gồm số tiền bỏ ra mua phân và thiệt hại về mùa màng.

Về chứng minh thiệt hại mùa màng phải có số liệu trước đây, chẳng hạn như trước đây mùa vụ thu hoạch được 50 tấn, nhưng do dùng phân giả thì còn có 30 tấn. Trách nhiệm, nghĩa vụ chứng minh là của người bị hại bằng cách tính trung bình của những mùa vụ trước.

"Trước đây dùng phân thật thì thu hoạch sản lượng như thế, giờ dùng phân giả sản lượng sụt giảm để yêu cầu bồi thường. Đơn vị bồi thường là doanh nghiệp sản xuất, buôn bán phân bón giả", luật sư Dũng nói.