Từ những ca tử vong do sốt xuất huyết: Cảnh báo thời điểm nguy hiểm khi hạ sốt

Những trường hợp tử vong gióng lên hồi chuông cảnh báo

Theo thông tin từ Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế hiện nay sốt xuất huyết là một trong những bệnh truyền nhiễm do muỗi vằn lây truyền gia tăng nhanh nhất thế giới, với khoảng 100–400 triệu ca nhiễm mỗi năm.

Tại Việt Nam, sốt xuất huyết đã gây gánh nặng liên tục suốt hơn 4 thập kỷ. Kể từ năm 1980 đến nay, cả nước ghi nhận hàng trăm nghìn ca mắc mỗi năm, và năm nào cũng có ca tử vong. Tỷ lệ mắc sốt xuất huyết/100.000 dân cao hơn rất nhiều so với các bệnh truyền nhiễm khác - đứng hàng đầu về tỷ lệ mắc và thứ hai về tỷ lệ tử vong trong nhóm bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam.

Năm 2025, Việt Nam ghi nhận 184.903 ca, cao nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương, vượt Philippines, Indonesia và Bangladesh. Trong 10 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 170.684 trường hợp mắc và 21 ca tử vong. Bệnh lưu hành quanh năm tại tất cả các tỉnh thành, lan rộng ra cả các tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Sơn La - những địa bàn trước đây ít ghi nhận ca bệnh.

Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Đắk Lắk, tính đến đầu tháng 11/2026, toàn tỉnh ghi nhận gần 10.900 trường hợp mắc sốt xuất huyết (với số ca tiếp tục gia tăng hàng tuần) và 3 trường hợp tử vong nghi do sốt xuất huyết Dengue.

Trong đó trường hợp mới nhất là nam bệnh nhân N.T.T. (40 tuổi, trú xã Tây Hòa, tỉnh Đắk Lắk), có thời gian làm việc tại TP.HCM. Bệnh nhân xuất hiện sốt, đau đầu từ ngày 28/10 và tự mua thuốc điều trị. Đến ngày 31/10, kết quả xét nghiệm NS1 dương tính với sốt xuất huyết, bệnh nhân được xác định đang ở ngày thứ tư của bệnh và có dấu hiệu cảnh báo. Sau đó, tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, xuất hiện ngừng tuần hoàn, rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp và suy đa cơ quan. Dù được các bác sĩ tích cực hồi sức, bệnh nhân tử vong lúc 5h40 ngày 1/11.

Sốt xuất huyết đã gây gánh nặng liên tục suốt hơn 4 thập kỷ. Ảnh: CDC Đắk Lắk

Chia sẻ bên lề hội nghị Sốt xuất huyết Dengue 2026 do Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế chủ trì sáng 6/11, TTND.GS.TS Nguyễn Văn Kính, nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết sốt xuất huyết hiện không còn là bệnh chỉ xuất hiện theo mùa mà đã có xu hướng lưu hành quanh năm. Biến đổi khí hậu, nhiệt độ, lượng mưa cùng quá trình đô thị hóa tạo ra nhiều điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sôi.

Một khó khăn trong kiểm soát dịch là nhiều người nhiễm virus không có biểu hiện lâm sàng rõ ràng. Bên cạnh đó, việc xử lý nơi muỗi đẻ trứng, diệt lăng quăng và kiểm soát véc-tơ truyền bệnh tại cộng đồng chưa phải lúc nào cũng được thực hiện thường xuyên, đồng bộ.

Theo chuyên gia, virus Dengue hiện có 4 tuýp huyết thanh. Một người có thể mắc bệnh nhiều lần do không có miễn dịch bảo vệ chéo đầy đủ giữa các tuýp. Đáng chú ý, người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có nguy cơ mắc lại, thậm chí lần nhiễm sau có thể diễn biến nặng hơn.

Điều khiến chuyên gia đặc biệt lưu ý trong quá trình mắc sốt xuất huyết là giai đoạn hạ sốt. Nhiều người thường cho rằng khi thân nhiệt trở về bình thường, bệnh đã thuyên giảm. Tuy nhiên, đây có thể là thời điểm bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm, với nguy cơ thoát huyết tương, cô đặc máu, sốc và suy tạng.

"Người bệnh cần được theo dõi sát nếu xuất hiện các dấu hiệu như mệt lả, li bì hoặc bứt rứt, đau vùng gan, nôn nhiều hoặc nôn liên tục. Trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh nền cần được chú ý đặc biệt. Khi có dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được đánh giá, không nên tự theo dõi tại nhà hoặc chủ quan vì đã hết sốt", GS Kính nhấn mạnh.

TTND.GS.TS Nguyễn Văn Kính, nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Chia sẻ tại hội nghị Tại hội nghị, TS. Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước đã ghi nhận hơn 170.000 ca nghi mắc sốt xuất huyết và 21 trường hợp tử vong. Đây là điều khiến ngành y tế trăn trở, bởi sau nhiều năm triển khai các biện pháp phòng, chống, tay chân miệng và sốt xuất huyết vẫn là 2 bệnh lưu hành ở Việt Nam.

“Công tác phòng, chống đã có hiệu quả, song chúng ta vẫn chưa kiểm soát được hai bệnh này như mong muốn. Năm nào, lãnh đạo Bộ Y tế, Cục Phòng bệnh, các viện Vệ sinh Dịch tễ, Viện Sốt rét và Viện Pasteur cũng phải tổ chức các đoàn làm việc với Sở Y tế tại TP.HCM, Đà Nẵng và nhiều địa phương ở cả miền Nam, miền Bắc về tình hình sốt xuất huyết”, TS. Hoàng Minh Đức cho biết.

TS. Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế.

TS. Hoàng Minh Đức chia sẻ, từ đợt dịch năm 1998, khi số ca mắc và tử vong ở mức cao, chúng ta đã triển khai nhiều nghiên cứu và biện pháp phòng, chống. Các hoạt động này có nguồn lực từ chương trình mục tiêu. Tuy nhiên khi chương trình kết thúc, công tác phòng, chống dựa vào ngân sách địa phương. Hiện tại các biện pháp phòng chống sốt xuất huyết là diệt muỗi và loăng quăng, bọ gậy vẫn đang được duy trì.

Ông Benjamin Ping, Tổng Giám đốc Takeda Việt Nam chia sẻ: "Mặc dù mức độ nhận biết về sốt xuất huyết Dengue tại Việt Nam tương đối cao, nghiên cứu cho thấy phần lớn người dân vẫn chưa hiểu đầy đủ về nguy cơ, mức độ nghiêm trọng của bệnh đối với bản thân và gia đình, cũng như sự cấp thiết của việc chủ động phòng ngừa".

Không thể chỉ trông chờ vào phun hóa chất

Chia sẻ thêm về công tác phòng bệnh, GS Nguyễn Văn Kính nhấn mạnh việc diệt muỗi trưởng thành bằng phun hóa chất là cần thiết nhưng chưa đủ. Muốn kiểm soát dịch bền vững, cần xử lý tận gốc các ổ bọ gậy, lăng quăng nơi muỗi sinh sản.

Các dụng cụ chứa nước trong nhà, vật phế thải có khả năng đọng nước, chậu cây, lốp xe cũ và những khu vực ẩm thấp cần được kiểm tra, vệ sinh thường xuyên. Việc phòng bệnh không thể chỉ trông chờ vào ngành y tế mà cần sự tham gia của từng hộ gia đình và cộng đồng dân cư.

"Hệ thống y tế cơ sở có vai trò quan trọng trong giám sát ca bệnh, phát hiện sớm ổ dịch và hướng dẫn người dân xử lý môi trường. Tuy nhiên, nhân lực và nguồn lực tại tuyến cơ sở ở một số nơi còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc theo dõi véc-tơ truyền bệnh và triển khai các biện pháp phòng dịch tại cộng đồng.

Bên cạnh các biện pháp dự phòng, vaccine cũng là một hướng tiếp cận trong phòng chống sốt xuất huyết. Tuy nhiên, tiêm vaccine không thay thế các biện pháp diệt muỗi, diệt lăng quăng và phòng tránh muỗi đốt. Người dân cần tìm hiểu chỉ định, độ tuổi và khuyến cáo tiêm chủng tại cơ sở y tế", GS Kính nói.

Từ những ca bệnh diễn biến nặng và tử vong gần đây, chuyên gia khuyến cáo người dân không chủ quan khi có biểu hiện sốt, đau đầu, đau mỏi người. Việc thăm khám, theo dõi đúng hướng dẫn và nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo có ý nghĩa quan trọng, nhất là trong giai đoạn hạ sốt. Chủ động phòng muỗi đốt, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và đến cơ sở y tế kịp thời vẫn là những giải pháp thiết yếu để hạn chế nguy cơ biến chứng, tử vong do sốt xuất huyết.