Đề xuất không lập biên bản với vi phạm được phát hiện qua camera, thiết bị kỹ thuật

Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đề xuất không lập biên bản vi phạm hành chính đối với các hành vi được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ khi có đủ căn cứ xử phạt. Quy định này nhằm đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý, thúc đẩy chuyển đổi số nhưng vẫn bảo đảm tính khách quan, chính xác và đúng quy định pháp luật.

Hệ thống giám sát tại Trung tâm thông tin chỉ huy cảnh sát giao thông. Ảnh: Bộ Công an

Dữ liệu kỹ thuật là căn cứ xử phạt

Theo nội dung dự thảo, việc không lập biên bản vi phạm hành chính trong các trường hợp nêu trên xuất phát từ thực tế các phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ như cân kiểm tra tải trọng xe cơ giới, thiết bị đo nồng độ cồn trong hơi thở, hệ thống camera giám sát an ninh, trật tự và điều hành giao thông có khả năng cung cấp dữ liệu phục vụ việc xác định hành vi vi phạm.

Kết quả thu thập bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ phải được ghi nhận bằng văn bản, với các thông tin cơ bản như: tên cơ quan, đơn vị và thông tin người sử dụng thiết bị; thông tin về cá nhân, tổ chức vi phạm nếu xác định được; hình ảnh, âm thanh, chỉ số đo hoặc kết quả phân tích, kiểm định tương ứng; thời gian, địa điểm xảy ra vi phạm; hành vi vi phạm hoặc kết luận về kết quả đo lường, phân tích, kiểm định và các thông tin liên quan khác (nếu có).

Những thông tin này cơ bản tương ứng với các nội dung quan trọng cần ghi nhận trong biên bản vi phạm hành chính, qua đó tạo cơ sở để người có thẩm quyền xem xét, xử lý vụ việc theo quy định pháp luật.

Khi có kết quả thu thập bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ, người có thẩm quyền tiến hành các bước xử lý theo quy định, gồm xác định thông tin về tổ chức, cá nhân vi phạm; gửi thông báo bằng văn bản yêu cầu người vi phạm đến trụ sở cơ quan, đơn vị để giải quyết vụ việc, trừ trường hợp đã xác định được người vi phạm và các cá nhân, tổ chức có liên quan tại địa điểm, tuyến hoặc địa bàn xảy ra vi phạm; sau đó ra quyết định xử phạt và tổ chức thi hành theo quy định.

Vẫn bảo đảm xác minh, giải trình khi cần thiết

Dự thảo cũng quy định tại khoản 4 Điều 44: “Trường hợp chưa đủ căn cứ ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc thuộc trường hợp giải trình, thì người có thẩm quyền không phải lập biên bản vi phạm hành chính nhưng phải thực hiện thủ tục quy định tại các Điều 47, 48, 49 và 50 của Luật này”.

Theo đó, trong trường hợp cần xác minh tình tiết vụ việc, thu thập phương tiện điện tử, dữ liệu điện tử, xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính hoặc thực hiện thủ tục giải trình, người có thẩm quyền vẫn phải lập các văn bản, tài liệu ghi nhận quá trình và kết quả thực hiện.

Việc lưu giữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu này nhằm bảo đảm tính khách quan, chính xác và đầy đủ của quá trình xử lý, đồng thời tạo căn cứ pháp lý cho việc ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Như vậy, việc không bắt buộc lập biên bản vi phạm hành chính trong các trường hợp được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ không đồng nghĩa với việc cắt giảm các yêu cầu về xác minh, chứng cứ hay bảo đảm quyền giải trình của cá nhân, tổ chức vi phạm.

Đề xuất này hướng tới loại bỏ khâu thủ tục không cần thiết khi dữ liệu kỹ thuật đã đủ căn cứ xác định hành vi vi phạm, qua đó rút ngắn quy trình, giảm thời gian và chi phí xử lý, đồng thời nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước. Đây cũng là một trong những hướng tiếp cận nhằm thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, tăng cường chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.