Phổ điểm Giáo dục Kinh tế và Pháp luật giảm mạnh: Đổi mới là tất yếu nhưng cần đồng bộ thực tiễn giảng dạy trên lớp học

Sáng 1/7, Bộ GD&ĐT đã chính thức công bố điểm thi cùng phổ điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Kết quả của kỳ thi năm nay ghi nhận nhiều biến động đáng chú ý, đặc biệt là ở môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật với sự thay đổi mạnh mẽ cả về điểm số lẫn định hướng ra đề.

Sự "biến mất" của cơn mưa điểm giỏi

Bức tranh điểm số môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật năm 2026 cho thấy sự sụt giảm khi toàn quốc chỉ ghi nhận vỏn vẹn 2 bài thi đạt điểm 10. Con số này giảm cực kỳ mạnh so với 1.451 điểm 10 của năm 2025. Thậm chí, đây còn là môn có ít điểm 10 nhất trong toàn bộ kỳ thi năm nay, chỉ xếp trên môn Ngữ văn là môn tự luận duy nhất không có điểm 10 nào, báo Lao động dẫn thông tin.

Thống kê chi tiết cho thấy kỳ thi năm nay có 282.519 thí sinh dự thi môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật. Điểm trung bình của môn học này chỉ đạt 5,02, lao dốc so với mức 7,69 của năm 2025, tương đương mức giảm lên tới 2,67 điểm. Mức điểm trung vị đạt 5,0 điểm, trong khi 5,75 là mức điểm có nhiều thí sinh đạt được nhất.

Sự sụt giảm còn thể hiện rõ ở nhóm điểm khá giỏi khi toàn quốc chỉ có 22.480 thí sinh đạt từ 7 điểm trở lên. Con số này chỉ chiếm tỉ lệ 7,96%, giảm vô cùng sâu nếu đặt lên bàn cân với tỉ lệ 78,17% của năm trước.

Ở chiều ngược lại, số lượng thí sinh rơi vào nhóm dưới trung bình (dưới 5 điểm) lên tới 135.276 em, chiếm 47,88% và tăng vọt so với mức 2,57% của năm 2025. Dù bộ môn này không ghi nhận bài thi nào bị điểm 0, nhưng vẫn có 15 bài thi bị điểm liệt từ 1 điểm trở xuống.

Nhìn vào phổ điểm năm 2026, có thể thấy phần lớn thí sinh chỉ đạt trong khoảng 4 đến 6 điểm với đỉnh phổ hội tụ ở mốc 5,75 điểm. So với năm 2025, phổ điểm đã dịch chuyển một cách quyết liệt từ nhóm điểm khá, giỏi trượt dài xuống nhóm điểm trung bình.

Đổi mới là tất yếu nhưng cần lộ trình đồng bộ với thực tiễn

Nhìn nhận một cách khách quan và thực tế, việc đề thi môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng tăng độ phân hóa, chuyển từ việc kiểm tra năng lực ghi nhớ sang đánh giá tư duy là một bước đi hoàn toàn có cơ sở.

Sự thay đổi theo hướng tăng độ khó này được một bộ phận giáo viên đánh giá là tín hiệu tích cực, cho thấy vai trò của bộ môn đang dần được nhìn nhận đúng mực và có chiều sâu hơn.

Khi môn học này ngày càng được nhiều trường đại học ưu tiên sử dụng trong các tổ hợp xét tuyển cho những ngành "hot" như Luật, Kinh tế, Truyền thông hay Sư phạm, thì việc cấu trúc lại đề thi để tăng tính phân loại sẽ giúp các trường phản ánh thực chất hơn năng lực của học sinh.

Tờ Công dân & Khuyến học chia sẻ của nhiều giáo viên cũng đồng tình rằng việc nâng cao độ khó và đổi mới hoàn toàn tư duy ra đề không chỉ phục vụ cho mục tiêu xét công nhận tốt nghiệp, mà xa hơn còn là bước chạy đà chuẩn bị để bộ môn này tự tin định hình chỗ đứng trong các kỳ thi đánh giá năng lực độc lập do các trường đại học tổ chức.

Định hướng kiểm tra mới mẻ này sẽ trực tiếp buộc người học phải lập tức thay đổi tư duy, từ bỏ thói quen ghi nhớ máy móc truyền thống để chủ động nắm bắt và tiếp cận kiến thức một cách thực tế, ứng dụng hơn.

Tuy nhiên, nút thắt khiến rất nhiều giáo viên giảng dạy bộ môn này băn khoăn không xuất phát từ việc đề thi khó lên, mà lại nằm ở độ chênh lệch quá lớn giữa yêu cầu của đề thi thi đại học với thực tiễn giảng dạy trên lớp học.

Sự sụt giảm mang tính cơ học từ mức điểm trung bình 7,69 của năm ngoái xuống chỉ còn 5,02 trong năm nay đang vô tình tạo ra một áp lực tâm lý không hề nhỏ, đè nặng lên cả đội ngũ giáo viên lẫn các em học sinh.

Chia sẻ về vấn đề này, một giáo viên có nhiều năm kinh nghiệm gắn bó với môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật cho biết họ hoàn toàn ủng hộ việc đổi mới đề thi để triệt tiêu triệt để tình trạng học vẹt, học tủ.

Tuy nhiên, vị giáo viên này nhấn mạnh rằng khi độ khó bị đẩy lên quá nhanh và vượt ra ngoài khung chương trình giảng dạy của giáo dục phổ thông đại trà, những học sinh đã tin tưởng lựa chọn môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật sẽ phải đối mặt với bất lợi lớn.

Nếu đặt điểm số này trong tương quan cạnh tranh với các môn học khác cùng nằm trong tổ hợp xét tuyển đại học, các em chắc chắn sẽ bị thiệt thòi nghiêm trọng về mặt tổng điểm.

Rõ ràng, việc đổi mới phương pháp kiểm tra và đánh giá trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông là một xu hướng tất yếu của ngành giáo dục để bắt nhịp với thời đại. Dù vậy, lộ trình của sự thay đổi này cần phải được tính toán để có sự đồng bộ và tương thích chặt chẽ với lượng kiến thức cốt lõi được truyền tải trên bục giảng hàng ngày.

Những tâm tư, trăn trở của đội ngũ giáo viên ngay sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm số môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật chính là một thực tế sống động cần được các cấp quản lý nhìn nhận một cách nghiêm túc, sâu sát.

Chỉ khi đó, đề thi mới có thể vừa hoàn thành xuất sắc mục tiêu phân hóa thí sinh, vừa đảm bảo tính công bằng tuyệt đối và phù hợp với năng lực tiếp thu thực tế của mặt bằng chung học sinh phổ thông.