Nghỉ không lương là hình thức người lao động tạm thời nghỉ làm trong một khoảng thời gian nhưng không được trả lương, đồng thời vẫn duy trì quan hệ lao động với doanh nghiệp.
Khác với nghỉ phép năm (nghỉ có hưởng lương), khi nghỉ không lương, người lao động không nhận tiền lương trong thời gian nghỉ, trừ khi doanh nghiệp có chính sách hỗ trợ riêng.
Thông thường, nghỉ không lương được áp dụng trong các trường hợp như:
Người lao động cần thời gian giải quyết việc gia đình
Muốn nghỉ dài ngày để học tập hoặc đi nước ngoài
Chăm sóc người thân bị bệnh
Giải quyết các vấn đề cá nhân đột xuất
Tuy nhiên, việc nghỉ không lương không phải lúc nào cũng được tự ý thực hiện, mà phải có sự thỏa thuận với người sử dụng lao động.
Theo quy định của pháp luật lao động, nghỉ không lương phải có sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động.
Điều này có nghĩa là người lao động không thể tự ý nghỉ làm mà không thông báo hoặc chưa được chấp thuận. Nếu tự ý nghỉ việc nhiều ngày liên tiếp mà không có lý do chính đáng, người lao động có thể bị xem là vi phạm kỷ luật lao động.
Pháp luật lao động có quy định một số trường hợp người lao động được nghỉ việc riêng mà không hưởng lương.
Ví dụ, người lao động có thể nghỉ không lương 1 ngày trong các trường hợp như:
Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại qua đời
Anh, chị, em ruột qua đời
Cha hoặc mẹ kết hôn
Anh, chị, em ruột kết hôn
Ngoài những trường hợp này, nếu muốn nghỉ lâu hơn, người lao động cần thỏa thuận với doanh nghiệp.
Nhiều công ty hiện nay cũng có chính sách linh hoạt cho phép nhân viên nghỉ không lương trong một khoảng thời gian nhất định, miễn là không ảnh hưởng đến hoạt động chung của đơn vị.
Tại khoản 4 Điều 65 Nghị định 145/2020/NĐ-CP có quy định thời gian nghỉ việc không hưởng lương nếu được người sử dụng lao động đồng ý nhưng cộng dồn không quá 1 tháng trong một năm.
Theo quy định trên thì thời gian nghỉ không lương nếu có sự đồng ý của công ty thì thời gian này vẫn được tính là thời gian làm việc để tính số ngày phép năm của người lao động. Tuy nhiên, thời gian cộng dồn không quá 1 tháng trong một năm.