Không thiếu cảnh báo, vì sao người trẻ vẫn mắc bẫy “bắt cóc online”?

Nam sinh ở TP.HCM bị “bắt cóc online”, nhóm lừa đảo đòi 1,2 tỷ đồng

Dù lực lượng công an liên tục cảnh báo về thủ đoạn lừa đảo “bắt cóc online”, tình trạng này vẫn chưa chấm dứt. Đáng chú ý, ngay thời điểm đầu năm học mới, khi những vụ việc trước đó vừa tạm lắng, lại tiếp tục ghi nhận nạn nhân mới.

Ngày 14/10, Công an phường Bà Rịa cho biết vừa kịp thời ngăn chặn một vụ lừa đảo dưới hình thức “bắt cóc online” nhắm vào sinh viên.

Theo thông tin ban đầu, khoảng 14h30 ngày 13/10, Công an phường Bà Rịa tiếp nhận tin báo của một trường đại học trên địa bàn về việc nam sinh tên T.A. (18 tuổi) rời khỏi ký túc xá từ sáng 12/10. Nam sinh có biểu hiện lo lắng, nhiều lần liên hệ hối thúc gia đình chuyển gấp 1,2 tỷ đồng.

Tiếp nhận thông tin, Công an phường Bà Rịa khẩn trương rà soát và nhận định vụ việc có dấu hiệu lừa đảo giả danh cơ quan chức năng với thủ đoạn “bắt cóc online”.

Bằng các biện pháp nghiệp vụ và sự phối hợp chặt chẽ với nhà trường, khoảng 30 phút sau, Công an phường Bà Rịa đã xác định vị trí của A. và giải cứu, ngăn chặn giao dịch.

Cơ quan công an làm việc với nam sinh (Ảnh: Công an phường Bà Rịa)/Dân Trí

Làm việc tại cơ quan công an, A. cho biết sáng 12/10, một số người đã gọi điện cho nam sinh này và tự xưng là cán bộ cơ quan điều tra. Các đối tượng bịa đặt thông tin A. có liên quan đến một đường dây rửa tiền đặc biệt nghiêm trọng.

Các đối tượng đe dọa, ép nạn nhân đến thuê phòng tại một nhà nghỉ trên địa bàn và yêu cầu giữ bí mật, cắt đứt liên lạc với gia đình. Nam sinh bị các đối tượng giám sát 24/24, yêu cầu làm theo kịch bản, liên lạc với gia đình để chuyển tiền vào tài khoản ngân hàng do đối tượng chỉ định. Đáng chú ý, các đối tượng còn làm giả giấy báo trúng tuyển chương trình liên kết đào tạo giữa nơi A. đang học với một trường ở nước ngoài, nhằm ép nạn nhân dùng lý do “chứng minh tài chính du học” để thuyết phục gia đình chuyển tiền.

Trước đó, tối ngày 02/10, Công an TP. HCM tiếp nhận tin báo của gia đình em V.H.N (sinh năm 2007, quê tỉnh Ninh Bình), sinh viên năm thứ hai một trường đại học tại TP.HCM. Công an Thành phố truy xét, xác định nạn nhân đang ở một mình tại khách sạn trên đường số 6, phường Linh Xuân và kịp thời tiếp cận, đưa về trụ sở.

Theo thông tin ban đầu, em N. bị đối tượng tự xưng là Công an TP. Hà Nội thông báo có liên quan đến đường dây rửa tiền, yêu cầu sử dụng ứng dụng Zoom và chuyển tiền để “chứng minh thu nhập”. Nạn nhân đã cầm cố xe máy, máy tính, vay tiền qua ứng dụng được tổng cộng 95 triệu đồng, sau đó chuyển hơn 90 triệu đồng vào hai tài khoản do các đối tượng chỉ định. Các đối tượng tiếp tục buộc nạn nhân thuê phòng khách sạn, không liên lạc với người khác, dựng chuyện được nhận suất du học tại Mỹ để yêu cầu gia đình chuyển 800 triệu đồng “chứng minh tài chính”. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, gia đình đã trình báo Công an.

Điểm chung trong hai vụ việc là các đối tượng không trực tiếp khống chế nạn nhân mà sử dụng cuộc gọi, lời đe dọa và những thông tin bịa đặt để kiểm soát hành vi. Khi bị đẩy vào trạng thái hoảng loạn, nạn nhân làm theo yêu cầu, tự tách mình khỏi gia đình, trong khi người thân bị dẫn dắt vào kịch bản chuyển tiền.

Kịch bản "cũ" nhưng tinh vi

Mới đây, trao đổi trên báo Tuổi Trẻ, Thượng tá Hồ Thọ Hải - Phó trưởng Phòng An ninh mạng Công an TP.HCM - cho biết, qua ghi nhận diễn biến tình hình chung trên địa bàn cả nước trong giai đoạn đầu năm học mới 2025 - 2026, thủ đoạn "bắt cóc online" vẫn còn xảy ra, và lực lượng công an đã đánh giá, xác định một số nguyên nhân:

Thứ nhất, đối tượng phạm tội nắm bắt tâm lý dễ hoảng loạn, lo sợ của trẻ khi bị đe dọa hoặc thông báo liên quan đến một vụ việc, vụ án nghiêm trọng.

Về kịch bản, các đối tượng tiếp tục sử dụng kịch bản không mới như: Mạo danh cơ quan thực thi pháp luật thông báo dính đến vụ án nghiêm trọng, phải bí mật hợp tác điều tra và thực hiện yêu cầu rời khỏi ký túc xá, nơi ở để tự cách ly tại khách sạn, tự quay video hành hạ bản thân và dùng đó để yêu cầu gia đình nạn nhân chuyển tiền chuộc.

Có thể thấy, một số bạn trẻ mới vào năm nhất đại học, xa người thân, kinh nghiệm cuộc sống chưa nhiều nên có thể dễ trở thành nạn nhân.

Theo Thượng tá Hồ Thọ Hải , trong thời gian tới, Phòng An ninh mạng sẽ tăng cường phối hợp với cơ sở giáo dục, đặc biệt là các trường đại học, cao đẳng, trung cấp nghề trên địa bàn để đẩy mạnh tuyên truyền đến các bạn sinh viên mới nhập học.

Thứ hai, các đối tượng khai thác triệt để các thông tin, dữ liệu cá nhân của nạn nhân bị lộ, lọt khi đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội để đánh giá tâm lý, hành vi và dự thảo các kịch bản chi tiết nhắm vào nạn nhân.

Đáng chú ý, một số trường hợp các đối tượng sẽ dụ dỗ, ép buộc nạn nhân cung cấp video, hình ảnh nhạy cảm để từ đó khống chế, áp đảo tinh thần và buộc làm theo yêu cầu.

Thứ ba, kỹ năng bình tĩnh xác minh thông tin của người dân chưa trở thành phản xạ, cộng với kịch bản lừa đảo sẽ liên tục thay đổi, bổ sung các yếu tố diễn biến để khiến nạn nhân dễ sập bẫy.

Làm gì khi nhận cuộc gọi đe dọa?

Trước tình trạng trên, Công an TP.HCM khuyến cáo người dân cần chủ động nhận diện thủ đoạn lừa đảo, bình tĩnh xác minh thông tin và không làm theo những yêu cầu có dấu hiệu bất thường.

Thứ nhất, tuyệt đối không chuyển tiền để “chứng minh vô tội”. Người dân cần cảnh giác khi có người tự xưng là cán bộ công an, viện kiểm sát hoặc tòa án gọi điện cáo buộc liên quan đến vụ án, đe dọa bắt giữ hoặc yêu cầu chuyển tiền để “xác minh”, “phục vụ điều tra”.

Cơ quan công an không yêu cầu người dân chuyển tiền để chứng minh vô tội. Hình ảnh người mặc trang phục công an, thẻ ngành hoặc giấy tờ được đưa qua cuộc gọi trực tuyến không đủ để xác thực danh tính người liên hệ. Khi gặp tình huống này, cần bình tĩnh ngắt cuộc gọi và chủ động liên hệ cơ quan công an qua kênh chính thức để xác minh.

Thứ hai, không giữ bí mật và không tự cô lập theo yêu cầu của người lạ. Học sinh, sinh viên cần báo ngay cho cha mẹ, người thân hoặc thầy cô khi bị đe dọa. Không tự ý rời nơi ở, thuê khách sạn, nhà nghỉ, cắt đứt liên lạc hoặc liên tục bật camera theo sự điều khiển của đối tượng.

Những yêu cầu như “không được nói với ai”, “phải giữ bí mật để phục vụ điều tra” cần được xem là dấu hiệu cảnh báo, nhất là khi đi kèm cáo buộc nghiêm trọng và yêu cầu chuyển tiền.

Thứ ba, bảo vệ thông tin cá nhân và tài sản. Không cung cấp hình ảnh nhạy cảm, thông tin tài khoản, mật khẩu, mã OTP; không cài đặt ứng dụng hoặc chia sẻ màn hình theo hướng dẫn của người lạ. Không cầm cố tài sản, vay tiền qua ứng dụng hoặc vay người quen để chuyển tiền theo yêu cầu đe dọa.

Nếu đã bị ghi lại hình ảnh nhạy cảm, nạn nhân không nên vì sợ hãi, xấu hổ mà tiếp tục chuyển tiền hoặc làm theo yêu cầu của đối tượng. Cần trình báo cơ quan công an và lưu giữ các dữ liệu liên quan.

Thứ tư, gia đình cần xác minh độc lập trước khi chuyển tiền. Khi nhận được thông báo người thân bị “bắt cóc” hoặc yêu cầu chuyển một khoản tiền lớn, gia đình không nên vội vàng làm theo. Cần chủ động liên hệ trực tiếp với con em, nhà trường, bạn bè hoặc người ở cùng để kiểm tra tình hình; đồng thời trình báo cơ quan công an khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Các biểu hiện như con em đột ngột rời nơi ở, hoang mang, né tránh giao tiếp, liên tục nghe điện thoại riêng hoặc thúc giục gia đình chuyển tiền du học, “chứng minh tài chính” nhưng không giải thích rõ ràng đều cần được lưu ý.

Em V.H.N ở một mình tại khách sạn. Ảnh: Bộ Công an

Thứ năm, nhanh chóng xử lý khi đã chuyển tiền. Người bị hại và gia đình cần liên hệ ngay với ngân hàng để thông báo giao dịch đáng ngờ, đồng thời trình báo cơ quan công an. Cần lưu giữ số điện thoại, thông tin tài khoản nhận tiền, chứng từ giao dịch, tin nhắn, đường dẫn và những dữ liệu liên quan. Gia đình cũng nên cung cấp kịp thời hình ảnh, số điện thoại, nơi ở và địa điểm cuối cùng biết được của nạn nhân để hỗ trợ công tác tìm kiếm, xác minh.

Công an TP.HCM đề nghị các cơ sở giáo dục và gia đình tăng cường tuyên truyền, thường xuyên trao đổi với học sinh, sinh viên, đặc biệt là những người mới nhập học và sống xa nhà, về cách nhận diện hành vi giả danh, đe dọa và tìm kiếm sự trợ giúp.

Trước những thủ đoạn “bắt cóc online”, điều quan trọng không chỉ là biết về các cảnh báo, mà còn phải biết cách ứng phó khi tình huống xảy ra. Bình tĩnh xác minh, không tự cô lập, không chuyển tiền theo yêu cầu đe dọa và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ người thân, nhà trường, cơ quan công an là những bước thiết thực để ngăn chặn thiệt hại.