Google đề xuất thả 32 triệu con muỗi tại hai bang của Mỹ

Nằm trong khuôn khổ chương trình Debug của Google, dự án hoạt động với mục đích "dùng côn trùng tốt để diệt côn trùng xấu", thông qua việc thả hàng triệu con muỗi vô sinh vào môi trường nhằm triệt tiêu các quần thể muỗi mang mầm bệnh.

Nhóm phát triển chương trình Debug cho biết phần lớn các bệnh do muỗi truyền hiện vẫn chưa có vắc xin hoặc phương pháp điều trị hiệu quả.

"Biện pháp phun thuốc trừ sâu không mang tính bền vững vì muỗi đang dần kháng thuốc, chưa kể hóa chất này có thể gây độc hại. Trong khi đó việc khơi thông các vũng nước đọng cũng là chưa đủ, bởi không thể xác định hết mọi nơi muỗi chọn làm ổ đẻ trứng", nhóm này chia sẻ.

Sử dụng vi khuẩn tự nhiên 

Giải pháp mà nhóm nghiên cứu đưa ra là sử dụng muỗi đực nhiễm một loại vi khuẩn tự nhiên mang tên Wolbachia.

Khi giao phối với muỗi cái ngoài tự nhiên thuộc loài Aedes aegypti (muỗi vằn truyền bệnh sốt vàng da), trứng được tạo ra sẽ không thể nở thành ấu trùng. Nhờ đó, quần thể muỗi mang mầm bệnh sẽ giảm dần theo thời gian mà không cần sử dụng lượng lớn hóa chất diệt côn trùng.

Loài Aedes aegypti là một trong những tác nhân truyền bệnh nguy hiểm nhất hiện nay. Chúng có khả năng lây lan các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết Dengue, Zika, sốt vàng da và Chikungunya. Theo các chuyên gia y tế, hàng trăm triệu ca nhiễm các bệnh này được ghi nhận trên toàn cầu mỗi năm.

Đề xuất trên xuất hiện trong bối cảnh giới chức y tế bang California vừa phát hiện mẫu muỗi dương tính với virus West Nile tại khu vực North Shore thuộc hạt Riverside trong quá trình giám sát định kỳ. Dù chưa ghi nhận ca bệnh ở người, các cơ quan chức năng đã tăng cường theo dõi và khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp phòng chống muỗi.

Đáng chú ý, Google còn ứng dụng AI và công nghệ thị giác máy tính (computer vision) để phân biệt chính xác muỗi đực và muỗi cái, từ đó chỉ thả muỗi đực ra môi trường với số lượng và vị trí phù hợp.

Từng thành công tại Singapore 

Theo Verily, phương pháp sử dụng muỗi mang Wolbachia không phải là công nghệ mới. Năm 2017, công ty này từng thả khoảng một triệu con muỗi vô sinh tại California và đạt được kết quả tích cực.

Trước đó, nhiều chương trình tương tự cũng đã được triển khai tại Australia, Singapore và Brazil nhằm kiểm soát các loài muỗi truyền bệnh.

Theo Google, dựa trên số liệu của Cơ quan Môi trường Quốc gia Singapore, việc thả hàng triệu con muỗi đực mang Wolbachia đã giúp giảm từ 80-90% quần thể muỗi Aedes aegypti tại các khu vực triển khai.

Sau 6-12 tháng, số ca mắc sốt xuất huyết tại những khu vực này cũng giảm hơn 70%. Google đã thông báo vào tháng 5 rằng họ sẽ mở rộng địa điểm tại Singapore.

Ông Linus Upson, người đứng đầu dự án Debug, cho biết thành công tại Singapore đã tạo động lực để chương trình tiếp tục mở rộng sang nhiều cộng đồng khác, đặc biệt tại châu Á - nơi chiếm khoảng 70% gánh nặng sốt xuất huyết toàn cầu.

Nếu được EPA phê duyệt, California và Florida sẽ trở thành những địa điểm tiếp theo thử nghiệm giải pháp chống dịch bằng "đội quân muỗi vô sinh" do Google phát triển.

Ý kiến trái chiều

Tuy nhiên, dự án vẫn làm dấy lên những cuộc tranh luận về tác động lâu dài đối với môi trường. Một số ý kiến trên mạng xã hội bày tỏ lo ngại việc can thiệp sâu vào hệ sinh thái có thể tạo ra những hệ quả khó lường.

Nghị sĩ Tim Burchett thuộc đảng Cộng hòa của bang Tennessee đặt câu hỏi liệu con người có đang lặp lại những sai lầm từng xảy ra khi đưa các loài sinh vật ngoại lai vào môi trường tự nhiên hay không, đồng thời cảnh báo không nên làm xáo trộn sự cân bằng của tự nhiên.

Đáp lại các lo ngại này, theo Verily, phần lớn giới khoa học nhận định việc giảm mạnh số lượng loài Aedes aegypti trong môi trường đô thị sẽ có tác động sinh thái tương đối nhỏ. Đây không phải là nguồn thức ăn quan trọng đối với các loài động vật khác và việc kiểm soát chúng chủ yếu giúp khôi phục trạng thái hệ sinh thái trước khi loài muỗi xâm lấn này xuất hiện.

Dù vậy, các chuyên gia cũng lưu ý rằng đây không phải giải pháp triệt để. Theo CDC, khi ngừng thả muỗi mang Wolbachia, số lượng muỗi truyền bệnh có thể dần phục hồi về mức ban đầu. Điều đó đồng nghĩa các chương trình kiểm soát cần được duy trì thường xuyên và liên tục.

Hiệu quả lâu dài và các tác động đối với môi trường vẫn cần tiếp tục được theo dõi, đánh giá trước khi triển khai trên quy mô lớn.