Định hướng kỳ thi tốt nghiệp THPT: Giữ ổn định mô hình, từng bước tiến tới thi trên máy tính

Tăng cường các biện pháp phòng ngừa tiêu cực và giảm áp lực tuyển sinh

Đặt vấn đề tại phiên giải trình, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đinh Ngọc Quý nêu rõ, từ năm 2020 đến nay, Bộ GD&ĐT đã ban hành hai thông tư về quy chế thi với bốn lần sửa đổi, trong đó mới nhất là Thông tư 24/2024.

Mặc dù vậy, thời gian qua vẫn xảy ra một số vụ việc tiêu cực, sai phạm nghiêm trọng tại một số địa phương, làm ảnh hưởng đến niềm tin của học sinh, phụ huynh và toàn xã hội.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết định hướng tổ chức kỳ thi trong thời gian tới cũng như các giải pháp tăng cường tính khách quan, công bằng, minh bạch và phòng ngừa vi phạm.

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn thẳng thắn thừa nhận rằng dù quy chế thi đã quy định các quy trình rất chặt chẽ, nhưng vừa qua tại một số nơi vẫn phát sinh động cơ gian lận do tâm lý cục bộ.

Nhằm khắc phục tình trạng này, Bộ trưởng cho biết trong thời gian tới, Bộ GD&ĐT sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như tăng cường sự tham gia và giám sát chéo của các trường đại học, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong phân tích dữ liệu để phát hiện sớm các bất thường, đồng thời tiếp tục cải tiến kỹ thuật ra đề thi.

Đáng chú ý, đề thi sẽ được điều chỉnh theo hướng giảm nhẹ mức độ yêu cầu nhưng vẫn bảo đảm đánh giá chính xác năng lực và kiến thức THPT, qua đó làm cơ sở đánh giá chất lượng giáo dục giữa các vùng miền và phục vụ công tác xét tuyển đại học.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn. Ảnh: Tuổi trẻ Online

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay vẫn là nguồn dữ liệu quan trọng, có độ tin cậy cao và được đại đa số các trường đại học tin tưởng sử dụng.

Để giảm bớt áp lực thi cử và triệt tiêu động cơ sai phạm, Bộ GD&ĐT đang tập trung giải quyết bài toán tuyển sinh ở nhóm 30% chỉ tiêu có tính cạnh tranh cao tại các trường đại học top trên, trong khi 70% chỉ tiêu còn lại hầu như không có áp lực cạnh tranh lớn.

Cùng với đó, Bộ cũng đã làm việc với các đại học lớn để tiến tới kết nối và công nhận lẫn nhau đối với kết quả của các kỳ thi đánh giá năng lực, nhằm phục vụ tốt nhất cho công tác xét tuyển vào các ngành mũi nhọn.

Định hướng duy trì kỳ thi đa mục tiêu và lộ trình thi trên máy tính

Về mô hình tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT, Bộ GD&ĐT nhấn mạnh đây là một kỳ thi mang tính đa mục tiêu, vừa đánh giá kết quả học tập để làm căn cứ xét công nhận tốt nghiệp, vừa cung cấp thông tin phục vụ đánh giá chất lượng giáo dục.

Đồng thời, kỳ thi cũng cung cấp nguồn dữ liệu có độ tin cậy cao để các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp chủ động sử dụng trong công tác tuyển sinh.

Theo quan điểm của Bộ, đây không phải là kỳ thi tuyển sinh đại học bắt buộc, do đó các cơ sở đào tạo hoàn toàn được quyền quyết định việc sử dụng kết quả từ kỳ thi này hoặc áp dụng các phương thức tuyển sinh khác theo đúng quy định.

Bộ GD&ĐT cũng nêu bật nhiều ưu điểm của mô hình hiện tại, điển hình như việc tổ chức thống nhất trên phạm vi toàn quốc nhưng thí sinh lại được dự thi ngay tại địa phương.

Điều này giúp giảm đáng kể chi phí đi lại, ăn ở và hạn chế áp lực xã hội so với mô hình tổ chức nhiều kỳ thi như trước đây. Hơn nữa, dữ liệu kết quả thi trên toàn quốc còn tạo cơ sở vững chắc để đánh giá, đối sánh chất lượng giáo dục giữa các địa phương, cơ sở giáo dục và phục vụ đắc lực cho công tác hoạch định chính sách.

Việc kết quả kỳ thi tiếp tục được nhiều cơ sở giáo dục đại học sử dụng đã minh chứng cho giá trị thực tiễn của nguồn dữ liệu này trong việc phân loại người học.

Dù vậy, Bộ GD&ĐT cũng nhận định việc tổ chức một kỳ thi trên quy mô toàn quốc luôn đặt ra những yêu cầu rất khắt khe về chất lượng đề thi, ngân hàng câu hỏi, điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng số, cũng như công tác bảo mật và phòng chống gian lận.

Sự chênh lệch về điều kiện tổ chức giữa các vùng miền, nguy cơ sử dụng thiết bị công nghệ cao để gian lận, những sai sót do con người và yêu cầu bảo đảm tính độc lập của hoạt động thanh tra, kiểm tra là những vấn đề cốt lõi cần tiếp tục được khắc phục.

Ảnh minh họa: Nam Anh/Dân trí

Trước mắt, Bộ xác định sẽ tiếp tục giữ ổn định mô hình kỳ thi trong giai đoạn hiện nay, đồng thời từng bước hiện đại hóa công tác khảo thí.

Cụ thể, Bộ GD&ĐT đã trình Thủ tướng Chính phủ Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính. Đề án này được định hướng triển khai theo một lộ trình cụ thể, phù hợp với điều kiện hạ tầng thực tế giữa các địa phương. Song song với đó, Bộ sẽ đẩy nhanh việc xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, tăng cường ứng dụng công nghệ hiện đại trong giám sát, bảo mật, phân tích dữ liệu và phòng chống gian lận.

Trong thời gian tới, công tác kiểm tra, giám sát sẽ tiếp tục được tăng cường tính độc lập thông qua việc nghiên cứu cơ chế kiểm tra chéo, tăng cường hệ thống camera, lưu vết điện tử và áp dụng các giải pháp kiểm soát chặt chẽ thiết bị công nghệ trái phép. Mọi hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm minh nhằm bảo đảm tuyệt đối tính kỷ cương, an toàn và độ tin cậy của kỳ thi.

Liên quan đến việc điều chỉnh quy chế tuyển sinh đại học, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ GD&ĐT quán triệt nguyên tắc giữ ổn định các chính sách lớn, bảo đảm tính tin cậy và sự công bằng giữa các thí sinh.

Dù Luật Giáo dục đại học năm 2018 giao quyền tự chủ cho các trường trong việc quyết định phương thức tuyển sinh, Bộ vẫn duy trì các quy định khung nhằm yêu cầu các trường bảo đảm điểm chuẩn đầu vào giữa các phương thức xét tuyển có sự tương đương.

Theo Bộ trưởng, thực tế từ năm 2015 cho thấy, việc yêu cầu quy đổi điểm tương đương đã giúp giảm đáng kể sự chênh lệch bất hợp lý giữa các phương thức xét tuyển. Tuy nhiên, do mỗi trường và mỗi địa phương có cách quy đổi cũng như mặt bằng điểm học bạ khác nhau, Bộ GD&ĐT xác định cần có lộ trình thu gọn các phương thức xét tuyển đại học.

Cụ thể, đến năm 2027, mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo đại học chỉ được áp dụng tối đa 3 phương thức xét tuyển; đến năm 2028 sẽ rút gọn còn một phương thức xét tuyển phù hợp nhất.