"Bẫy từ thiện online" - Khi lòng trắc ẩn bị lợi dụng-Bài 1: Những chiếc "bẫy" được giăng bằng nước mắt

LTS: Thời gian qua, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện, triệt phá thành công nhiều vụ việc lợi dụng hoạt động từ thiện để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Dù đã có nhiều cảnh báo được đưa ra, song các đối tượng vẫn không ngừng biến tướng thủ đoạn, dựng lên những hoàn cảnh thương tâm, đánh vào lòng trắc ẩn, tình thương và tâm lý muốn giúp đỡ người khác của cộng đồng để trục lợi.

Từ những bài đăng "cầu cứu" đầy nước mắt đến các tài khoản mạng xã hội khoác vỏ bọc "người làm thiện nguyện", không ít người dân đã trở thành nạn nhân chỉ sau một cú nhấp chuyển khoản.

Trước thực trạng đó, PV ĐSPL thực hiện tuyến bài "Bẫy từ thiện online - Khi lòng trắc ẩn bị lợi dụng" nhằm nhận diện các thủ đoạn lừa đảo mới, phản ánh những hệ lụy phía sau các chiêu trò "từ thiện ảo", đồng thời đưa ra khuyến cáo, cảnh báo của cơ quan chức năng, nhận diện các thủ đoạn, cùng cái giá phải trả cho hành động phạm pháp để răn đe, cảnh tỉnh, đồng thời giúp người dân nâng cao cảnh giác với các chiêu trò trên không gian mạng.

Trân trọng kính mời độc giả đón đọc!

Chỉ cần vài dòng chữ đầy nước mắt, một bức ảnh trẻ em đang nằm viện hay đoạn video người mẹ bật khóc cầu cứu..., hàng nghìn lượt chia sẻ cùng các giao dịch chuyển khoản có thể xuất hiện chỉ sau ít phút.

Mạng xã hội đang trở thành nơi lan tỏa nhiều hoạt động thiện nguyện ý nghĩa. Nhưng cũng chính trên không gian ấy, không ít đối tượng đã lợi dụng lòng tốt của cộng đồng để dựng lên những "vở kịch cảm xúc", biến sự thương cảm thành công cụ lừa đảo.

Những “bi kịch” được dàn dựng tinh quái

Gần đây, trên Facebook, TikTok và nhiều nền tảng mạng xã hội xuất hiện không ít các bài đăng kêu gọi quyên góp với nội dung thương tâm như trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo, người già neo đơn, gia đình gặp hỏa hoạn, tai nạn, thiên tai hoặc những trường hợp mất tích khẩn cấp...

Điểm chung của các bài viết này là luôn đi kèm hình ảnh gây ám ảnh, lời kêu cứu gấp gáp cùng những câu chữ dễ khiến người xem mềm lòng như: "Nếu chậm vài giờ sẽ không cứu kịp", "xin mọi người thương lấy cháu", "mỗi người một ít để cứu một mạng người"...

Đằng sau những nội dung ấy, nhiều trường hợp lại chỉ là các câu chuyện được dàn dựng công phu. Theo đó, các đối tượng thường sử dụng tài khoản cá nhân hoặc lập fanpage, hội nhóm giả mạo để đăng tải thông tin sai sự thật. Hình ảnh, video được sao chép từ internet, cắt ghép hoặc lấy từ các hoàn cảnh có thật ở nơi khác nhằm tạo lòng tin. Thậm chí, một số đối tượng còn giả danh tổ chức từ thiện, cơ quan chức năng hoặc người có ảnh hưởng trên mạng xã hội để tăng độ thuyết phục.

Thủ đoạn phổ biến là yêu cầu người dân chuyển tiền gấp vào tài khoản cá nhân hoặc ví điện tử nhưng không công khai, minh bạch thông tin. Tất cả được dựng lên như một "kịch bản hoàn hảo" để người xem không kịp suy nghĩ, chỉ kịp... chuyển tiền.

Theo ghi nhận của PV ĐS&PL, một trong những thủ đoạn lừa đảo các đối tượng để "thu hút" nhiều nạn nhân "Sập bẫy" là chiêu "đổi ruột" bài viết sau khi đủ tương tác. Đơn cử, một tài khoản mạng xã hội có tên K.H. đăng tải thông tin về việc con trai 4 tuổi bị bắt cóc trước cửa nhà.

Người đăng bài tự nhận là cha cháu bé, liên tục cầu cứu cộng đồng mạng hỗ trợ chia sẻ thông tin tìm con. Nội dung đầy hoảng loạn cùng hình ảnh em nhỏ khiến hàng nghìn người lập tức chia sẻ với hy vọng giúp gia đình tìm kiếm cháu bé.

Tuy nhiên, chỉ hơn 2 giờ sau, nhiều người bất ngờ phát hiện nội dung bài viết đã bị chỉnh sửa hoàn toàn. Hình ảnh cháu bé được thay bằng hình ảnh bệnh nhân, nội dung chuyển thành lời kêu gọi quyên góp từ thiện kèm số tài khoản cá nhân. Khi đó, lượt chia sẻ tiếp tục tăng mạnh lên hàng chục nghìn trước khi nhiều người nhận ra mình đã vô tình tiếp tay phát tán thông tin lừa đảo.

Theo cơ quan Công an, đây là thủ đoạn đang xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội. Ban đầu, các đối tượng tung tin giả về người mất tích hoặc trẻ em bị bắt cóc nhằm thu hút sự chú ý. Sau khi bài viết đạt lượng tương tác lớn, nhóm đối tượng sẽ chỉnh sửa nội dung thành lời kêu gọi quyên góp để trục lợi.

Khi lòng tốt làm mờ lý trí

Trao đổi với PV ĐS&PL, chị Trần Minh N. (trú tại TP. Hải Phòng) cho biết, bố mẹ chị thường xuyên xem các video, bài đăng về hoàn cảnh khó khăn trên mạng xã hội và nhiều lần muốn chuyển tiền ủng hộ.

"Có ngày bố mẹ tôi xem video người ta khóc kể chuyện con bệnh nặng rồi vội vàng đòi chuyển khoản ngay. Dù con cái khuyên can, nói phải kiểm chứng thông tin nhưng người lớn tuổi rất dễ mềm lòng", chị N. chia sẻ.

Theo chị N., điều đáng lo ngại hiện nay là bất kỳ ai cũng có thể đứng ra kêu gọi từ thiện mà thiếu cơ chế kiểm chứng và giám sát minh bạch. "Người dân giúp đỡ bằng cái tâm, nhưng chính điều đó lại bị lợi dụng. Bản thân nhiều người lại không đủ tỉnh táo, lý trí để xác minh thông tin, từ đó vô tình tiếp tay cho các đối tượng lừa đảo", chị N. chia sẻ.

Không ít người chuyển vài chục nghìn, vài trăm nghìn với suy nghĩ "có ít giúp ít". Nhưng khi sự thương cảm vượt qua lý trí, chính những người tốt lại trở thành "con mồi" của các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng.

Không còn dừng ở những bài đăng "cầu cứu" đánh vào cảm xúc tức thời, nhiều đối tượng lừa đảo hiện nay còn khoác lên mình vỏ bọc "người làm thiện nguyện", từng bước xây dựng hình ảnh và niềm tin trên mạng xã hội để trục lợi. Những thủ đoạn tinh vi phía sau lớp áo "nhà hảo tâm" đó sẽ được PV ĐS&PL tiếp tục phản ánh trong Bài 2: "Bẫy từ thiện online - Khi lòng trắc ẩn bị lợi dụng: Vạch mặt những "nhà hảo tâm" giả".

Từ giấy tờ bệnh viện giả, lập tài khoản mạo danh ni sư....

Liên tiếp trong năm 2025 và đầu năm 2026, nhiều vụ việc giả danh hoàn cảnh khó khăn để kêu gọi từ thiện trên mạng xã hội đã bị cơ quan chức năng phát hiện, xử lý, cho thấy thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi và đánh trúng tâm lý thương cảm của cộng đồng.

Tháng 4/2025, Bệnh viện Bạch Mai phát đi cảnh báo về tình trạng giả mạo giấy tờ y tế để kêu gọi quyên góp trên mạng xã hội. Theo đó, tài khoản Facebook “Lan Nguyen” đăng tải nhiều giấy tờ có đóng dấu đỏ, logo của bệnh viện nhằm tạo lòng tin khi kêu gọi hỗ trợ chữa bệnh. Người này tự nhận có con mắc chứng tự kỷ, bản thân bị hoại tử chân nghiêm trọng, đồng thời đăng tải cả bệnh án mang tên Nguyễn Thị Hoàng Lan để chứng minh hoàn cảnh khó khăn. Tuy nhiên, Bệnh viện Bạch Mai xác định toàn bộ giấy tờ, chữ ký và con dấu đều bị làm giả; nội dung chẩn đoán cũng sai chuyên môn y khoa.

Cũng trong tháng 4/2025, Công an TP Đà Nẵng (cũ) khởi tố, bắt tạm giam Lê Đình Hải (26 tuổi, trú TP.HCM) về hành vi Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đối tượng lập hàng loạt tài khoản Facebook mạo danh các ni sư, đăng tải hình ảnh bệnh nhân hiểm nghèo, trẻ em mồ côi, người già neo đơn để kêu gọi quyên góp từ thiện. Quá trình khám xét, lực lượng công an thu giữ hơn 12 thẻ ngân hàng với tổng số tiền giao dịch lên tới trên 10 tỷ đồng.

Đến tháng 1/2026, Công an tỉnh Thái Nguyên tiếp tục khởi tố một đối tượng trú tại TP Hải Phòng về hành vi đăng bài kêu gọi ủng hộ người dân bị ảnh hưởng bởi ngập lụt tại Thái Nguyên rồi chiếm đoạt tiền từ thiện. Bằng thủ đoạn trên, đối tượng đã lừa 30 người chuyển tổng cộng 9,2 triệu đồng.

Từ các vụ việc trên, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần tỉnh táo trước các lời kêu gọi từ thiện trên không gian mạng, chủ động kiểm chứng thông tin và chỉ ủng hộ qua các tổ chức, cá nhân uy tín để tránh trở thành nạn nhân của những chiêu trò trục lợi núp bóng lòng tốt.

...đến "ăn theo" bài đăng kêu gọi từ thiện thật để lừa đảo chiếm đoạt tiền

    Ngày 20/3/2026 , Thiếu tá Nguyễn Tiến Quân, cán bộ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Quảng Ngãi), cho biết: Thông thường, sau khi kết thúc kêu gọi từ thiện cho bất kỳ trường hợp nào, người kêu gọi sẽ tổng kết, đăng tải công khai kết quả trên chính trang mạng xã hội của mình để thể hiện sự minh bạch và trao tận tay số tiền của các nhà hảo tâm đến người cần được hỗ trợ, thông tin trên báo Lao Động.

Tuy nhiên, lợi dụng những thông tin công khai này, các đối tượng lừa đảo đã mạo danh người kêu gọi để đưa ra thông tin gian dối, yêu cầu người nhà chuyển hoàn lại một phần số tiền đã nhận nhằm chiếm đoạt.

Như trường hợp của anh L.H.T (31 tuổi), Bí thư Chi đoàn một xã trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi (cũ), cho biết: Mới đây, anh trực tiếp đứng ra kêu gọi từ thiện, hỗ trợ một gia đình trên địa bàn với số tiền hơn 45 triệu đồng. Người chồng là lao động chính, không may bị tai nạn giao thông trên đường về nhà, bị chấn thương sọ não nên phải chuyển ra Bệnh viện Đa khoa Đà Nẵng để mổ cấp cứu.

Sau khi tổng kết số tiền các mạnh thường quân đã ủng hộ, anh trực tiếp ra TP Đà Nẵng trao số tiền này cho gia đình. Sau đó, như thường lệ, anh L.H.T liệt kê, cập nhật toàn bộ thông tin, hình ảnh liên quan đến hoạt động kêu gọi từ thiện lên tài khoản Facebook cá nhân và fanpage của Đoàn xã nhằm kết thúc đợt kêu gọi, đồng thời đảm bảo tính công khai, minh bạch.

Ngay sau đó, các đối tượng lừa đảo sử dụng Facebook giả mạo tài khoản cá nhân của anh L.H.T, với hình đại diện và ảnh bìa giống hệt tài khoản thật, để tiếp cận và nhắn tin cho người nhà. Nhóm này thông tin rằng, trong tổng số tiền đã trao, có một mạnh thường quân chuyển nhầm, người này chỉ muốn ủng hộ 500 nghìn đồng nhưng lại chuyển nhầm thành 5 triệu đồng.

Với lý do để tránh mất thời gian chuyển tiền qua trung gian (người kêu gọi từ thiện), các đối tượng yêu cầu gia đình chuyển trả lại 4,5 triệu đồng vào số tài khoản do “mạnh thường quân” cung cấp. Sau khi kiểm tra, thấy trong danh sách có người ủng hộ cao nhất là 5 triệu đồng, không chút nghi ngờ, người nhà đã chuyển khoản số tiền 4,5 triệu đồng theo yêu cầu...

Còn tiếp...