Từ “món phụ” phòng vé đến “đại tiệc” ngàn tỷ, phim Việt đang đẩy dần phim ngoại ra khỏi cuộc chơi?

Chúng ta đang chứng kiến sự trưởng thành đầy hứa hẹn của điện ảnh Việt. Đã qua rồi cái thời khán giả thờ ơ và “buộc” phải chọn phim Việt khi đã xem nhẵn hết các phim Hollywood. Giờ đây, họ xếp hàng dài, kiên nhẫn đợi chờ những suất chiếu còn trống ghế, có người xem lại lần 2, lần 3 cùng một tác phẩm.

Chỉ trong vài năm ngắn ngủi, biên độ doanh thu của điện ảnh Việt ngày càng được nới rộng. Những bộ phim có doanh thu từ trăm tỷ đến vài trăm tỷ đã không còn là một giấc mơ xa tầm tay với.

Bước ngoặt từ nghịch cảnh

Năm 2016, 100 tỷ đồng là con số không tưởng cho một thị trường mà phim nội vẫn chỉ là món gia vị yếu thế. Khán giả khi đó đến rạp với tâm thế ủng hộ là chính.

Tuy nhiên, sau đó, bước ngoặt thực sự đến từ một nghịch cảnh: Đại dịch. Năm 2020, khi Hollywood "đóng băng" và những rạp chiếu đứng trước bờ vực sinh tồn, phim Việt bất ngờ bị đẩy vào thế phải làm "phao cứu sinh".

Từ một điện ảnh non nớt với lác đác 1,2 bộ phim đáng nhớ/ năm, chúng ta đã có thêm những ngọn lửa lấp lánh được thắp lên để các nhà làm phim tìm đường đến với khán giả. Đó là một Gái Già Lắm Chiêu 3 mở màn với 165 tỷ đồng - với hương vị drama thượng lưu vốn là sở thích của khán giả đại chúng. Đó là hiện tượng mang tên Ròm - bộ phim từng "trầy da tróc vảy" để ra rạp nhưng lại tạo nên cơn địa chấn truyền thông khi đạt giải tại LHP Busan và trở thành bộ phim có số vé đặt trước cao nhất năm 2020. Và đỉnh cao chính là Tiệc Trăng Máu - một kịch bản remake được Việt hóa đầy duyên dáng và vừa khít với tâm tư người Việt, xác lập kỷ lục 175 tỷ đồng và trở thành biểu tượng mẫu mực cho dòng phim chuyển thể tại Việt Nam. 

Tuy nhiên, để biến sự "tò mò" thành "cơn nghiện" rạp, chúng ta cần những ngòi nổ thực sự. Và đó là lúc Trấn Thành cùng Lý Hải xuất hiện, thiết lập nên một kỷ nguyên mới của những bộ phim có sức ảnh hưởng mang tầm đại chúng.

Hậu đại dịch, Bố Già của Trấn Thành xuất hiện như một phát súng định nghĩa lại cuộc chơi của thị trường. Con số hơn 400 tỷ đồng lúc ấy là lời xác nhận cho một cơn khát có thật: Người Việt muốn nhìn thấy chính gương mặt, giọng nói và những tâm tư sâu kín của gia đình được soi chiếu trên màn ảnh rộng. Kể từ đó, một “bình thường mới” của điện ảnh Việt được thiết lập: Khái niệm phim trăm tỷ không còn là đích đến, mà là tiêu chuẩn của mỗi mùa Tết.

Ở một thái cực khác, Lý Hải cùng thương hiệu Lật Mặt cũng lầm lì xây dựng nên một đế chế khó lay chuyển. Dù các tranh cãi về kỹ thuật điện ảnh vẫn chưa bao giờ dứt, nhưng không ai có thể phủ nhận khả năng kết nối kỳ lạ của Lý Hải với tầng lớp khán giả đại chúng. Anh chứng minh rằng sự mộc mạc, yếu tố hành động quyết liệt và sự chỉn chu qua từng phần phim - đủ sức giữ cho một thương hiệu chạy bền qua 7- 8 mùa.

Năm 2025 - cột mốc đặc biệt của điện ảnh Việt Nam

Gần 5.600 tỷ đồng doanh thu phòng vé cùng cú lội ngược dòng chiếm 62% thị phần là những con số làm nên kỳ tích của điện ảnh Việt Nam trong năm 2025.

Mức doanh thu trung bình mỗi phim là 69 tỷ đồng, có 2 phim đạt trên 300 tỷ đồng, 9 phim đạt mức 100-300 tỷ đồng, 4 phim từ 50-100 tỷ đồng, 35 phim dưới 50 tỷ đồng.

Nếu so sánh với thời điểm trước khi đại dịch Covid-19 bùng phát (năm 2019), quy mô doanh thu của toàn hệ thống rạp chiếu đã ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng lên tới 35%.

Từ vị thế của một "món ăn phụ", phim nội đã vươn lên trở thành đầu tàu, trực tiếp gánh vác và dẫn dắt đà tăng trưởng lợi nhuận cho toàn bộ các cụm rạp trên cả nước.

Không chỉ số lượng phim ăn khách gia tăng, mà cách thức làm phim, phát hành và tiếp cận khán giả cũng thay đổi mạnh mẽ.

Các nhà sản xuất ngày càng đầu tư bài bản vào chiến lược marketing, kết hợp KOL, KOC, Fanpage phim, cộng đồng cine và đặc biệt là tận dụng triệt để sức lan tỏa của các nền tảng số như YouTube, TikTok, Facebook Reels... Không ít dự án kể câu chuyện hậu trường, quá trình sản xuất, chia sẻ cảm xúc của ê kíp, từ đó tạo hiệu ứng FOMO khiến khán giả nóng lòng “ra rạp vì sợ bỏ lỡ”.

Nếu trước đây, phim hài và phim gia đình - tình cảm chiếm ưu thế gần như tuyệt đối, thì nay điện ảnh Việt đã chứng kiến sự trỗi dậy của các dòng phim kinh dị, trinh thám và đặc biệt là phim chiến tranh, lịch sử.

Những tác phẩm như Mưa đỏ, Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối, Tử chiến trên không... đã tạo nên bất ngờ lớn khi khai thác đề tài chiến tranh, lịch sử - một thể loại vốn lâu nay chủ yếu gắn với mục đích tuyên truyền, ít được kỳ vọng về mặt thương mại; mở ra kỳ vọng về một hướng đi mới cho điện ảnh Việt.

Song song với sự trỗi dậy của dòng phim chính luận, đề tài gia đình, tình cảm vẫn duy trì được nhóm khán giả ổn định. Các tác phẩm như Chị dâu, Bộ tứ báo thủ, Nụ hôn bạc tỉ, Mang mẹ đi bỏ… tiếp tục phát huy thế mạnh ở yếu tố hài hước, tâm lý, khai thác những mối quan hệ gần gũi trong đời sống. Đây vẫn là lựa chọn an toàn của nhiều nhà sản xuất khi muốn tiếp cận số đông khán giả, đặc biệt là nhóm khán giả gia đình.

Năm 2025 còn chứng kiến sự “hút khách” mạnh mẽ của dòng phim kinh dị - tâm linh. Những cái tên như Nhà gia tiên; Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu; Quỷ nhập tràng; Đèn âm hồn... đều đạt doanh thu “khủng”, cho thấy thị hiếu khán giả ngày càng cởi mở với các thể loại mới. Không chỉ dựa vào yếu tố hù dọa đơn thuần, nhiều tác phẩm đã chú trọng hơn đến kịch bản, không khí và chiều sâu văn hóa bản địa.

Một điểm sáng khác của điện ảnh Việt năm qua là sự “lột xác” về mặt kỹ thuật. Chất lượng hình ảnh, âm thanh, hiệu ứng hậu kỳ được nâng lên rõ rệt, tiệm cận với chuẩn mực khu vực. Điều này phản ánh sự trưởng thành của đội ngũ làm nghề cũng như sự đầu tư nghiêm túc của các nhà sản xuất vào công nghệ và quy trình sản xuất.

Phim quốc tế dần thất thế ở phòng vé Việt

4 tháng đầu năm nay (2026), phim Việt cũng liên tục thống trị phòng vé, nối đuôi nhau xác lập những kỷ lục trăm tỷ và gần như độc chiếm sự chú ý của khán giả đại chúng.

Nhiều bom tấn thắng lớn ở thị trường quốc tế, thu hàng trăm triệu USD toàn cầu, thì khi về Việt Nam vẫn phải chấp nhận lùi về sau phim nội địa.

Chỉ trong chưa đầy nửa năm, đã có tới 8 phim Việt vượt mốc doanh thu 100 tỷ đồng. Trong khi, dự án quốc tế ăn khách nhất tại rạp Việt từ đầu năm tới nay là Hoppers: Cú nhảy kỳ diệu với doanh thu gần 67 tỷ. 

Không chỉ sụt giảm về doanh thu, ngay cả vị thế phim ngoại tại rạp Việt cũng lao dốc. Một thời gian dài, phim Hollywood là thỏi nam châm hút đông đảo người xem ra rạp.  Song hiện tại, phản ứng của khán giả Việt về phim ngoại, đặc biệt là Hollywood, không còn cuồng nhiệt như vậy. Nhiều dự án lớn ra mắt nhưng không tạo được hiệu ứng thảo luận rộng rãi.   Điều này phản ánh sự thay đổi lớn trong thói quen tiêu dùng giải trí của khán giả Việt.

Chia sẻ với Tri Thức Trực tuyến, Thạc sĩ Nguyễn Cao Tùng, chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm quan sát thị trường và trực tiếp đầu tư, sản xuất phim, cho hay việc phim quốc tế dần thất thế ở phòng vé Việt không phải là hiện tượng nhất thời, mà là kết quả của nhiều chuyển dịch diễn ra cùng lúc trong khoảng 5-7 năm đổ lại.

“Trước đây, khán giả Việt gần như mặc định xem phim Hollywood là lựa chọn an toàn về giải trí, trải nghiệm điện ảnh. Nhưng hiện tại, thói quen đó đã thay đổi. Phim Việt ngày càng hiểu khán giả nội địa hơn. Người xem hôm nay không chỉ cần cảnh tượng hay kỹ xảo ngoạn mục, mà họ muốn nhìn thấy câu chuyện, ngôn ngữ, cảm xúc và đời sống gần gũi với mình.

Những bộ phim Việt thành công thời gian qua thường đánh trúng tâm lý đó: câu chuyện gia đình, tình cảm, văn hóa vùng miền, đời sống đô thị, thậm chí là vấn đề xã hội rất Việt Nam. Đây là thứ phim ngoại khó thay thế được", chuyên gia nhận định.

Cũng theo ông Tùng, Hollywood hiện cũng không còn ở giai đoạn đỉnh cao. Sau đại dịch, nhiều studio lớn rơi vào tình trạng khai thác sequel, remake hoặc vũ trụ điện ảnh quá mức. Khán giả bắt đầu mệt mỏi với công thức cũ. Ngay cả tại nhiều thị trường lớn, doanh thu Hollywood cũng có dấu hiệu phân hóa mạnh, không còn áp đảo như trước.

Chưa kể, khán giả Việt hiện trẻ hơn, chủ động hơn và chịu ảnh hưởng mạnh từ mạng xã hội. Một bộ phim Việt nếu tạo được hiện tượng tranh luận trên mạng xã hội có thể giữ nhiệt rất lâu ngoài rạp. Đây là lợi thế mà phim nội đang tận dụng khá tốt vì hiểu được hành vi khán giả trong nước.

Điện ảnh Việt thiếu điều gì và cần làm gì?

Mới đây, tại khuôn khổ lễ phát động cuộc thi phim ngắn Việt Nam - Vietnamese 2026 , Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Điện ảnh Việt Nam cho rằng nền điện ảnh Việt gần như có tất cả điều kiện lẫn cơ hội phát triển. Thế nhưng, điểm hạn chế lúc này là thiếu sự phát hiện và nuôi dưỡng tài năng trẻ.

“Muốn nền điện ảnh thành công cần có nhiều yếu tố để phát triển như kinh phí, chính sách hay thị trường. Nhưng yếu tố quan trọng nhất vẫn là con người. Điều điện ảnh Việt Nam đang cần nhất lúc này là phát hiện và nuôi dưỡng được những tài năng trẻ”, bà cho hay.

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cho rằng cái thiếu nhất của điện ảnh Việt chính là nhân lực - yếu tố con người. Sự thiếu hụt này bao gồm cả các yếu tố tài năng, sáng tạo và sự cạnh tranh. Anh nhấn mạnh yếu tố cạnh tranh bởi nhờ thế sẽ tạo nên 1 thị trường sôi nổi, thu hút nhiều tài năng từ đó giúp điện ảnh phát triển hơn. 

Đạo diễn - diễn viên Hồng Ánh nêu quan điểm điều điện ảnh Việt còn thiếu chính là một hệ sinh thái phát triển bền vững và đồng đều ở nhiều khía cạnh khác nhau.

Theo nữ diễn viên, một nền điện ảnh mạnh không chỉ cần đạo diễn hay diễn viên giỏi mà còn phải có sự phát triển đồng bộ của nhiều lĩnh vực như mỹ thuật, âm thanh, quay phim, đào tạo sản xuất cũng như xây dựng lực lượng khán giả ổn định.

Trong khi đó,  Thạc sĩ Nguyễn Cao Tùng nhấn mạnh phim Việt đang thắng ở tính kết nối khán giả và sự phù hợp thị trường nhiều hơn là chất lượng nghệ thuật. Về lâu dài, phim Việt cần vượt qua tư duy “ăn theo trend” hoặc chỉ dựa vào truyền thông mạnh. Để làm được điều đó, cần đồng bộ ba yếu tố gồm nâng cao chất lượng kịch bản, xây dựng hệ sinh thái làm phim chuyên nghiệp và đa dạng hóa thể loại để tránh bão hòa.

"Giai đoạn hiện tại là lần đầu tiên điện ảnh Việt thực sự có ‘quyền lực sân nhà’. Nhưng giữ được quyền lực đó khó hơn rất nhiều so với việc tạo ra một vài phim trăm tỷ. Bài toán tiếp theo không phải là thắng Hollywood một vài mùa phim, mà là xây dựng được niềm tin dài hạn để khán giả Việt xem phim Việt như một lựa chọn mặc định về chất lượng", chuyên gia chia sẻ trên Tri thức Trực tuyến.