Manh mối mới về MH370: Thiết bị dưới đáy biển có thể đã ghi lại khoảnh khắc máy bay rơi

Jean-Yves Royer, nhà khoa học thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (CNRS), nhiều năm qua luôn trăn trở về một câu hỏi: liệu các thiết bị thu âm dưới nước của ông có ghi lại được khoảnh khắc cuối cùng của chuyến bay Malaysia Airlines MH370, chiếc Boeing 777 chở 239 người mất tích bí ẩn trên hành trình từ Kuala Lumpur đến Bắc Kinh vào tháng 3/2014 hay không.

Sau khi MH370 biến mất ngày 8/3/2014, các nhà điều tra nhận định máy bay đã chuyển hướng về phía nam và rơi xuống khu vực nam Ấn Độ Dương. Trong khi các lực lượng cứu hộ tập trung tìm kiếm hộp đen, Royer nhận ra dưới lòng đại dương đã có sẵn một hệ thống có thể lưu giữ dấu vết khác: mạng lưới hydrophone tự hành OHASISBIO (Đài quan sát Địa chấn và Đa dạng sinh học Thủy âm).

Chỉ vài tuần trước khi MH370 mất tích, nhóm của Royer đã triển khai các hydrophone tại sáu vị trí ở nam Ấn Độ Dương, từ vùng biển gần Crozet, Kerguelen đến bồn địa Madagascar và đông nam Ấn Độ Dương. Ban đầu, các thiết bị này được thiết kế để ghi liên tục âm thanh tần số thấp như động đất dưới đáy biển, núi lửa phun trào, tiếng cá voi, băng nứt và tiếng ồn tự nhiên của đại dương. Tuy nhiên, Royer cho rằng chúng cũng có thể đã ghi lại âm thanh từ một vụ máy bay rơi xuống biển.

Do các hydrophone hoạt động độc lập và không truyền dữ liệu về bờ theo thời gian thực, Royer phải chờ đến tháng 1-2/2015, khi các phao hoàn thành nhiệm vụ, nổi lên mặt nước và được thu hồi. Sau đó, nhóm nghiên cứu tải toàn bộ dữ liệu, tập trung phân tích các giờ ngay sau tín hiệu vệ tinh cuối cùng của MH370 nhằm tìm kiếm âm thanh đủ lớn có thể xuất phát từ một chiếc Boeing 777 lao xuống đại dương.

Đến cuối năm 2016, Royer hoàn tất báo cáo dài 18 trang gồm bản đồ, biểu đồ phổ âm thanh, thời gian ghi nhận tín hiệu và các kết luận rút ra từ dữ liệu. Báo cáo được gửi cho các nhà điều tra Pháp và Australia, hai quốc gia tham gia chiến dịch tìm kiếm MH370. Tuy nhiên, tài liệu này sau đó không được công bố và gần như biến mất khỏi hồ sơ điều tra suốt gần một thập kỷ.

Đúng thời điểm bản phân tích được nhắc lại, Malaysia đã gia hạn thêm một năm thỏa thuận "không tìm thấy, không lấy phí" với Ocean Infinity. Theo hợp đồng mới, công ty robot hàng hải này có thời hạn đến ngày 30/6/2027 để tiếp tục tìm kiếm hơn 7.400 km² đáy biển chưa được khảo sát, với các chuyến tàu dự kiến hoạt động từ tháng 11/2026 đến tháng 4/2027.

Khác với dữ liệu vệ tinh vốn là cơ sở chính của mọi cuộc tìm kiếm trước đây, dữ liệu của Royer là bản ghi độc lập được thu trực tiếp dưới lòng đại dương vào đúng đêm MH370 biến mất. Nếu Ocean Infinity tiếp tục không tìm thấy xác máy bay, câu hỏi về những gì các hydrophone đã ghi lại sẽ càng trở nên đáng chú ý.

Không chỉ Royer tìm kiếm lời giải từ âm thanh đại dương

Royer không phải người duy nhất tin rằng dữ liệu âm thanh dưới nước có thể giúp giải mã bí ẩn MH370. Cơ quan An toàn Giao thông Australia (ATSB) từ lâu cũng coi đây là nguồn bằng chứng quan trọng.

Sau khi máy bay mất liên lạc với radar, các tín hiệu tự động gửi tới vệ tinh Inmarsat đã giúp các nhà phân tích xác định đường bay về phía nam Ấn Độ Dương, hình thành khu vực được gọi là "vòng cung thứ bảy". Tuy nhiên, nhiều năm quét đáy biển tại khu vực này vẫn không mang lại kết quả.

Các nhà điều tra cũng kỳ vọng vào mạng lưới hydrophone toàn cầu của Tổ chức Hiệp ước Cấm Thử Hạt nhân Toàn diện (CTBTO). Tiền lệ năm 2017 cho thấy dữ liệu từ hệ thống này từng hỗ trợ Ocean Infinity xác định vị trí tàu ngầm ARA San Juan của Argentina. Với một máy bay cỡ lớn lao xuống biển, sóng âm tạo ra về lý thuyết có thể truyền hàng nghìn km.

Tuy nhiên, CTBTO không phát hiện tín hiệu va chạm nào tại khu vực "vòng cung thứ bảy". Dấu hiệu đáng chú ý nhất lại xuất hiện ở phía tây bắc Ấn Độ Dương, cách xa khu vực tìm kiếm chính thức. Một số chuyên gia cho rằng đó có thể chỉ là tín hiệu của động đất dưới đáy biển, nhưng cũng không loại trừ khả năng phi công đã thực hiện cú đáp xuống nước có kiểm soát, tạo ra rất ít tiếng ồn nên các hydrophone không thể ghi nhận rõ.

Mạng lưới OHASISBIO của Royer đã bổ sung thêm góc nhìn chi tiết cho khu vực này. Dù một thiết bị gần vùng nghi vấn nhất bị mất trong quá trình thu hồi, dữ liệu còn lại vẫn ghi nhận các sự kiện âm thanh tương đồng với CTBTO, qua đó củng cố độ tin cậy của các phép đo.

Trong khi đó, các mảnh vỡ trôi dạt vào bờ biển châu Phi hay dữ liệu về sinh vật biển bám trên cánh tà vẫn chưa đủ để tái dựng hành trình cuối cùng của MH370. Sau nhiều năm tìm kiếm không thành công, ngày càng có nhiều nhà nghiên cứu nghi ngờ rằng khu vực được xác định từ dữ liệu vệ tinh có thể không phải vị trí máy bay rơi. Nếu chiến dịch tiếp theo của Ocean Infinity vẫn thất bại, nhiều chuyên gia cho rằng đã đến lúc mở rộng hướng điều tra và tập trung nhiều hơn vào tín hiệu âm thanh bí ẩn ở phía tây bắc Ấn Độ Dương.