Hướng tới mốc 100 tỉ USD: Đường dẫn nào để ngành du lịch "vươn mình"?

Những áp lực không hề nhỏ

Thông tin được báo Thanh niên nêu, Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị đề ra hệ thống chỉ tiêu định lượng cụ thể cho ngành du lịch giai đoạn 2027 - 2030: đến năm 2030 đóng góp trực tiếp từ 10 - 12% GDP, giữ vững vị thế nhóm đầu Đông Nam Á về quy mô và tốc độ tăng trưởng, đón 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, và tổng thu từ khách du lịch đạt 80 - 90 tỉ USD.

Theo thống kê từ Cục Du lịch quốc gia, doanh thu năm 2025 ước đạt khoảng 1 triệu tỉ đồng (tương đương 39,2 tỉ USD), năm 2026 dự kiến đạt doanh thu 1,125 triệu tỉ đồng (tương đương 44,1 tỉ USD). Như vậy, để cán mốc nói trên và tiến tới 100 tỉ USD vào năm 2030, ngành du lịch cần gia tăng thêm 35,9 - 45,9 tỉ USD quy mô doanh thu trong 4 năm (2027 - 2030), tức tỷ lệ tăng trưởng gấp khoảng 2,04 - 2,55 lần.

Các khu mua sắm miễn thuế luôn là điểm đến hấp dẫn, hút khách tới tiêu tiền. Ảnh: N.A/ Theo Thanh niên.

Điều này đòi hỏi tốc độ tăng trưởng doanh thu ròng phải đạt trung bình từ 16,1 - 19,8%/năm liên tục. Giả sử, kết thúc năm 2026, VN hoàn thành mục tiêu với quy mô doanh thu 44,1 tỉ USD thì chỉ khi vận hành ở kịch bản cao - khách quốc tế tăng 15 - 18%/năm, đến năm 2030 đạt 45 - 50 triệu lượt; khách nội địa phục vụ khoảng 160 triệu lượt, tập trung vào phân khúc khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày - tốc độ tăng doanh thu mới đạt 18 - 20%/năm. Lúc này, doanh thu năm 2027 sẽ đạt 52 tỉ USD, năm 2028 đạt 61,4 tỉ USD, năm 2029 đạt 72,5 tỉ USD và đến năm 2030 cán mốc 87 - 91,5 tỉ USD, chính thức chinh phục dải mục tiêu 80 - 90 tỉ USD.

Theo tờ báo này, lãnh đạo Cục Du lịch cũng khẳng định kịch bản cao là "đường dẫn" duy nhất. Kịch bản thấp và trung bình chỉ nương theo nhịp tăng tự nhiên của lượt khách, trong khi kịch bản cao đòi hỏi sự bứt phá đồng thời ở cả lượng khách quốc tế (15 - 18%/năm) lẫn chất lượng dòng tiền từ phân khúc chi tiêu cao, lưu trú dài ngày để tối ưu hóa doanh thu bình quân trên mỗi đầu người. Điều này đúng với tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị trong Nghị quyết 26.

PGS-TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội, khi chia trẻ trên báo Thanh niên cũng đánh giá tổng thu từ khách du lịch đạt 80 - 90 tỉ USD và đóng góp trực tiếp 10 - 12% GDP là những con số mục tiêu rất cao của ngành du lịch. Điều này đòi hỏi ngành du lịch buộc phải làm cho khách ở lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn, quay trở lại nhiều hơn và sử dụng nhiều sản phẩm, dịch vụ do doanh nghiệp Việt tạo ra hơn.

Hướng tới những giá trị thực

Đặt vấn đề về giá trị mà mỗi du khách thực sự mang lại cho nền kinh tế Việt Nam, báo Văn hóa cho hay, mức thu bình quân từ một khách quốc tế đến Việt Nam hiện được tổng hợp khoảng 718 USD, trong khi một lượt khách Việt Nam ra nước ngoài chi khoảng 2.200 USD. Khoảng cách hơn ba lần cho thấy chúng ta có thể đang thắng trong cuộc đua thu hút người đến nhưng chưa thắng trong cuộc đua giữ khách ở lâu và tạo cơ hội để họ chi tiêu.

Một triệu khách lưu trú ngắn, chủ yếu tham quan các điểm miễn phí và sử dụng dịch vụ giá thấp chưa chắc tạo ra hiệu quả bằng một lượng khách nhỏ hơn nhưng ở lâu, mua nhiều sản phẩm địa phương và sẵn sàng trả tiền cho trải nghiệm chất lượng. Nếu chỉ lấy số lượt người qua cửa khẩu làm thước đo thành công, ngành du lịch rất dễ rơi vào “bẫy đông mà rẻ”.

Đông khách nhưng hạ tầng quá tải, rác thải tăng, di tích chịu thêm sức ép, người dân địa phương không được hưởng lợi tương xứng thì đó chưa thể là tăng trưởng bền vững.

Tờ báo này còn đưa ra một số phân tích, khách có khả năng chi tiêu cao không tự động mở hầu bao chỉ vì điểm đến đẹp hoặc khách sạn sang trọng. Họ cần những sản phẩm đủ hấp dẫn, thuận tiện và khác biệt: chương trình nghệ thuật, trải nghiệm di sản, ẩm thực, chăm sóc sức khỏe, mua sắm, thể thao, lễ hội, hoạt động ban đêm và những câu chuyện văn hóa được thiết kế thành sản phẩm có thể đặt mua.

Đây vẫn là khoảng trống của nhiều điểm đến. Ban ngày, du khách có thể tham quan danh lam thắng cảnh, nhưng khi đêm xuống, họ thiếu lựa chọn ngoài ăn uống, dạo phố hoặc trở về khách sạn. Nhiều sản phẩm văn hóa còn dừng ở hình thức biểu diễn theo đợt, chưa trở thành chương trình ổn định với lịch diễn, giá vé và hệ thống đặt chỗ rõ ràng.

Kinh tế đêm thường được gọi là “mỏ vàng”, nhưng vàng không tự xuất hiện chỉ bằng việc kéo dài giờ mở cửa. Một khu phố đông người chưa chắc là một hệ sinh thái du lịch đêm. Muốn khách chi tiêu, cần có nghệ thuật, giải trí, mua sắm, ẩm thực, giao thông, an ninh và không gian công cộng được tổ chức đồng bộ.

Các di sản cũng cần bước ra khỏi cách khai thác chủ yếu bằng vé tham quan. Một câu chuyện lịch sử có thể được chuyển thành chương trình trình diễn, sản phẩm thiết kế, trò chơi, phim ảnh, ấn phẩm, tour trải nghiệm hoặc quà tặng mang bản sắc địa phương.

Khi văn hóa được “đóng gói” thành sản phẩm sáng tạo, du khách không chỉ nhìn thấy Việt Nam mà còn có thể mang một phần Việt Nam về nhà.

Mục tiêu 50 triệu khách và 90 tỉ USD là một khát vọng lớn. Nhưng phép tính quan trọng không chỉ là cần thêm bao nhiêu người đến, mà là mỗi người sẽ ở thêm bao nhiêu đêm, mua thêm sản phẩm gì và bao nhiêu giá trị thực sự được giữ lại trong nước.

Du lịch Việt Nam không thể trở thành ngành kinh tế mũi nhọn bằng cách tiếp tục bán cảnh đẹp với giá rẻ. Muốn giàu từ du lịch, trước hết phải làm cho trải nghiệm Việt Nam trở nên đáng giá, vẫn theo báo Văn hóa.

Mục tiêu năm 2026 đón 25-27 triệu lượt khách quốc tế

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong vừa ký Quyết định số 2338 ban hành Kịch bản phát triển ngành du lịch gắn với mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, trong đó đặt mục tiêu năm 2026 đón 25-27 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 150-153 triệu lượt khách nội địa và đạt tổng thu 1.125-1.230 nghìn tỷ đồng.

Theo kịch bản được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành, mục tiêu tăng trưởng du lịch năm 2026 được xây dựng theo nhiều phương án, gắn với diễn biến của thị trường quốc tế, tình hình địa chính trị, kết nối hàng không và giá dầu.

Ở kịch bản cao, ngành du lịch đặt mục tiêu đón 27 triệu lượt khách quốc tế và 153 triệu lượt khách nội địa. Phương án này được xây dựng trên giả định ngành tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tốt và những tác động từ xung đột Trung Đông sớm được giải quyết.

Để đạt mục tiêu, ngành du lịch sẽ tập trung thu hút khách Trung Quốc, duy trì tăng trưởng từ thị trường Hàn Quốc và Ấn Độ, thúc đẩy thị trường Nga, đồng thời duy trì các thị trường xa như Tây Âu, Bắc Mỹ và khai thác lợi thế từ các thị trường gần Đông Nam Á.