Cuộc vượt ngục táo bạo mở màn cuộc truy lùng lịch sử
Rạng sáng ngày 20/1/1997, khi nhà tù Busan vẫn chìm trong yên tĩnh, Shin Chang-won, khi đó 29 tuổi, đã âm thầm biến mất khỏi buồng giam đang thi hành án tù chung thân. Vụ đào tẩu này mở đầu cho một trong những cuộc truy bắt dài hơi và gây chấn động nhất lịch sử hiện đại Hàn Quốc.
Sinh năm 1967 trong một gia đình nông dân nghèo đông con, Shin lớn lên trong cảnh thiếu thốn, mất mẹ từ nhỏ và bỏ học từ cấp hai. Con đường phạm tội của hắn bắt đầu từ năm 15 tuổi khi bị bắt vì trộm một quả dưa hấu. Từ đó, những lần vào tù ra tội vì trộm cắp, hành hung cứ nối tiếp.
Bước ngoặt lớn xảy ra vào tháng 3/1989 khi Shin cùng đồng phạm đột nhập một ngôi nhà ở quận Seongbuk, Seoul, lấy đi số tài sản trị giá khoảng 30 triệu won. Trong vụ việc, một đồng phạm đã sát hại chủ nhà. Sau nửa năm lẩn trốn, Shin bị bắt và cuối năm đó bị tuyên án tù chung thân.
Năm 1994, hắn được chuyển đến nhà tù Busan - nơi vốn được xem là “pháo đài bất khả xâm phạm” với hệ thống an ninh nghiêm ngặt. Nhưng chính tại đây, Shin đã âm thầm lên kế hoạch vượt ngục suốt nhiều năm.
Shin Chang-won. Ảnh: Koreaboo
Hắn bí mật lấy được hai chiếc cưa nhỏ từ công trường trong trại, lợi dụng khoảng 20 phút phát thanh buổi tối để cưa dần các thanh sắt chắn lỗ thông gió trên trần nhà vệ sinh. Để có thể chui lọt qua khoảng trống chỉ rộng 30cm, Shin giả vờ bị táo bón, ăn ít đi và giảm gần 15kg.
Khoảng 3h sáng ngày vượt ngục, khi các tù nhân khác còn ngủ, Shin bò vào đường ống thông gió, thoát ra khỏi tòa nhà, len qua khu vực xây dựng rồi dùng dầm kim loại trèo qua bức tường cao 4,5m.
Ba giờ sau, quản giáo phát hiện hắn biến mất. Từ đó, một chiến dịch truy lùng quy mô toàn quốc được kích hoạt, với tiền thưởng ban đầu 10 triệu won rồi tăng lên mức kỷ lục 50 triệu won.
907 ngày chạy trốn và những lần thoát thân khó tin
Trong gần 2 năm rưỡi bỏ trốn, Shin Chang-won khiến cảnh sát Hàn Quốc nhiều lần “ôm hận” khi liên tục thoát khỏi vòng vây trong gang tấc.
Dù bị truy nã gắt gao với sự tham gia của đội đặc nhiệm SWAT, chó nghiệp vụ và trực thăng, Shin vẫn luôn nhanh hơn lực lượng chức năng một bước. Những dấu vết hắn để lại chỉ là xe đánh cắp, biển số giả, dao, trang sức và cuốn nhật ký ghi chép đầy chi tiết nhưng không đủ để xác định vị trí.
Một trong những yếu tố giúp Shin trốn chạy lâu đến vậy là sự hỗ trợ từ nhiều phụ nữ bị hắn thu hút. Trong thời gian lẩn trốn, hắn liên tục thay đổi chỗ ở, được bạn gái che giấu và cung cấp nơi trú ẩn.
Tháng 10/1997, cảnh sát từng phục kích hắn tại căn hộ của bạn gái cũ họ Jeon ở Nam Chungcheong. Khi vừa bước vào cầu thang, Shin dường như cảm nhận có điều bất thường. Một cảnh sát nóng vội đã nổ súng, bắn trúng tay và đầu hắn. Nhưng Shin vẫn lau máu rồi chạy thoát.
Chỉ vài tháng sau, Jeon trở thành “mồi nhử” cho cảnh sát sau khi phát hiện Shin có bạn gái mới. Tháng 1/1998, hắn đồng ý gặp cô tại bãi đậu xe ở Cheonan. Hai thám tử mai phục, đánh đập và gần như khống chế được hắn. Tuy nhiên, khẩu súng định chĩa vào hắn bất ngờ bị kẹt, tạo cơ hội cho Shin tiếp tục đào thoát.
Tháng 7/1998, cảnh sát chặn Shin tại Gangnam, Seoul. Dù hắn tiếp tục chạy thoát, chiếc xe bị bỏ lại đã trở thành một kho thông tin quý giá. Trong đó có cuốn nhật ký mô tả tỉ mỉ cuộc vượt ngục, hành trình lẩn trốn cùng số tiền mặt lớn.
Cảnh sát kiểm tra chiếc xe bị Shin Chang-won bỏ lại. Ảnh: JoongangIlbo
Nhật ký cũng tiết lộ Shin từng chui vào hệ thống cống ngầm để trốn truy đuổi. Thông tin này khiến cảnh sát mở chiến dịch lục soát cống rãnh ở Daemosan nhưng vẫn không tìm ra tung tích.
Mỗi lần thoát thân, Shin càng trở nên nổi tiếng. Hắn dần được công chúng nhìn nhận như một biểu tượng chống lại hệ thống, dù thực chất vẫn là một tên tội phạm nguy hiểm.
“Robin Hood” gây tranh cãi và cú ngã bất ngờ
Trong thời gian lẩn trốn, Shin sống như một kẻ ngoài vòng pháp luật nhưng đầy hưởng thụ. Hắn thường xuyên lui tới quán cà phê, có tới 12 bạn gái và tiêu xài xa hoa bằng số tiền trộm được từ hơn 105 vụ, tổng trị giá khoảng 980 triệu won.
Điều khiến dư luận chú ý là việc Shin đôi lúc chia tiền cho người nghèo. Cuối năm 1997, hắn quyên góp 1 triệu won cho một trung tâm chăm sóc người khuyết tật và hỗ trợ hai đứa trẻ nghèo 800.000 won.
Trong nhật ký, Shin viết rằng hắn chỉ nhắm vào giới giàu có, các quan chức và nhà lập pháp, khẳng định không muốn làm hại người dân thường. Chính điều này khiến hình tượng của hắn bị lãng mạn hóa, đặc biệt trong bối cảnh Hàn Quốc đang chìm trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 1997.
Nhiều người dân khi ấy coi Shin như một kẻ nổi loạn chống lại đặc quyền. Một cuốn truyện tranh lấy cảm hứng từ cuộc đời hắn từng trở thành sách bán chạy.
Tuy nhiên, hình tượng “Robin Hood” ấy nhanh chóng sụp đổ khi người ta phát hiện phần lớn tiền trộm được chỉ dùng để phục vụ cuộc sống hưởng thụ và các mối quan hệ tình ái.
Sách hoạt hình về Shin Chang-won. Ảnh: JoongangIlbo
Ngày 16/7/1999, cú sảy chân bất ngờ đã chấm dứt hành trình 907 ngày lẩn trốn. Tại Suncheon, một thợ sửa bếp ga - từng là cựu sĩ quan tình báo quân đội - phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường trong căn hộ nơi Shin ở cùng bạn gái: không có ảnh cưới, lắp quá nhiều máy tập thể dục, người đàn ông trong nhà luôn đội mũ.
Sự nghi ngờ khiến người này báo cảnh sát. Tối cùng ngày, lực lượng vũ trang ập vào căn hộ từ cửa chính lẫn sân thượng.
“Anh là Shin Chang-won phải không?”, một cảnh sát hỏi.
“Đúng, tôi là Shin Chang-won”, hắn đáp.
Vụ bắt giữ gây chấn động cả nước. Chiếc áo phông cầu vồng hắn mặc hôm đó bất ngờ trở thành xu hướng thời trang. Truyền thông quốc tế gọi Shin là “Robin Hood xứ kim chi”, trong khi cảnh sát Hàn Quốc coi đó là sự xúc phạm.
Năm 2000, Shin bị tuyên thêm 22 năm 6 tháng tù vì các tội danh trong thời gian bỏ trốn. Trở lại nhà tù Busan, hắn đã hai lần tự tử bất thành.
Đến năm 2020, khi được mời xuất hiện trong một chương trình truyền hình của đài SBS, Shin từ chối và viết: “Tôi còn có thể nói gì nữa? Mọi lời nói chỉ là sự bào chữa. Tôi muốn lặng lẽ suy ngẫm và sống phần đời còn lại để chuộc lỗi".
Một bản sao chiếc áo của Shin Chang Won trên phim. Ảnh: Netflix
“Hồ sơ X” là tuyến bài tái dựng và phân tích các vụ án nổi tiếng từng gây chấn động dư luận trên thế giới. Trên cơ sở tổng hợp nguồn tin và dữ liệu đã được công bố, các bài viết sẽ thuật lại tiến trình vụ việc, từ bối cảnh, diễn biến đến các kết luận điều tra.
“Hồ sơ X” chú trọng làm rõ những chi tiết then chốt, các điểm còn tranh cãi hoặc chưa được lý giải thỏa đáng, qua đó cung cấp thêm góc nhìn khách quan, góp phần hoàn thiện bức tranh toàn cảnh của từng vụ án.
Tuyến bài hướng tới mục tiêu cung cấp tư liệu tham khảo cho độc giả, các góc nhìn về khoa học, pháp lý, cũng những những vấn đề cần giải mã để tìm ra sự thật.