Dự kiến thay đổi thi lớp 10 chuyên: Phụ huynh lo con quá tải, mất lợi thế môn sở trường

Theo đó, các quy định về tuyển sinh, tổ chức lớp theo khối chuyên và môn học, lựa chọn môn chuyên sâu cùng việc triển khai dự án học tập liên môn, liên ngành dự kiến áp dụng từ năm học 2027-2028, hoặc lùi sang năm học 2028-2029 đối với những trường chưa bảo đảm điều kiện.

Dù dự thảo chưa chính thức thông qua, mốc thời gian dự kiến áp dụng từ năm học 2027-2028 đã khiến nhiều gia đình có con học lớp 9 lo lắng về việc học sinh có quá ít thời gian để nắm bắt thay đổi và chuẩn bị cho kỳ thi sắp tới.

Lộ trình áp dụng linh hoạt theo điều kiện từng trường

Trao đổi với báo VietNamNet, ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD&ĐT) cho biết dự thảo đưa ra hai mốc thời gian cụ thể và trao quyền quyết định cho từng cơ sở.

Những trường đủ điều kiện như trường mới thành lập hoặc trực thuộc đại học có thể áp dụng từ năm học 2027-2028, trong khi các trường chưa đủ điều kiện sẽ lùi sang năm học 2028-2029.

Ông Tài khẳng định ngay cả khi thông tư được ban hành, quy định mới cũng chưa triển khai ngay tại các trường chưa sẵn sàng, do đó phụ huynh và học sinh không nên hiểu rằng mọi trường đều đồng loạt áp dụng ngay trong kỳ tuyển sinh năm học 2027-2028.

Hiện Bộ GD&ĐT vẫn đang trong quá trình lắng nghe ý kiến dư luận và chưa chốt phương án cuối cùng.

Căn cứ vào mức độ đáp ứng về đội ngũ, chương trình, kế hoạch giáo dục, cơ sở vật chất, phương án tuyển sinh và công tác truyền thông, Sở GD&ĐT hoặc cơ sở giáo dục đại học chủ quản sẽ quyết định thời điểm áp dụng tại từng trường chuyên trực thuộc.

Thời điểm này phải được công bố công khai cùng kế hoạch tuyển sinh lớp 10 và báo cáo về Bộ GD&ĐT. Trong thời gian chưa áp dụng quy định mới, các trường tiếp tục tuyển sinh và dạy học theo Thông tư 05/2023/TT-BGDĐT hiện hành.

Bộ GD&ĐT cũng nêu rõ việc chuyển đổi sẽ không làm thay đổi chương trình, quyền lợi và điều kiện học tập của những học sinh đã trúng tuyển trước thời điểm trường chính thức triển khai quy chế mới; các em vẫn tiếp tục học theo lớp chuyên và chương trình đã tuyển sinh cho đến khi hoàn thành cấp học.

Thi sinh thi vào lớp 10 THPT năm 2026. Ảnh: Lê Liên

Phụ huynh và học sinh băn khoăn về tính công bằng, áp lực ôn thi

Ngay sau khi dự thảo công bố, nhiều phụ huynh, học sinh và giáo viên đã bày tỏ sự trăn trở về phương thức tuyển sinh theo khối và thời điểm áp dụng. Theo tờ Hà Nội mới, một cuộc thăm dò trên báo điện tử uy tín đã ghi nhận gần 4.000 ý kiến chỉ sau ít giờ, trong đó tới 80% không đồng tình với đề xuất mới.

Trên các diễn đàn và trang mạng xã hội của các trường chuyên, nhiều gia đình có con định hướng thi chuyên Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử hay Địa lý cho biết họ rất khó hình dung cách thức thi mới.

Chị Nguyễn Thị Hằng (phường Yên Hòa), phụ huynh có con ôn thi chuyên Vật lý, đặt câu hỏi về việc bảo đảm cơ hội thể hiện năng lực riêng nếu học sinh chuyên Lý, Hóa, Sinh đều phải thi chung cấu trúc khối Khoa học tự nhiên với môn Toán nâng cao, buộc các em phải chuẩn bị nhiều môn cùng lúc dù thế mạnh mỗi người khác nhau.

Cùng nỗi băn khoăn về tính công bằng, anh Phạm Văn Hải (phường Hà Đông), phụ huynh có con định hướng chuyên Lịch sử cho rằng môn Toán không thể đại diện cho toàn bộ năng lực khoa học tự nhiên, cũng như Ngữ văn không thể đại diện cho cả lĩnh vực khoa học xã hội.

Việc áp dụng một điểm chuẩn chung cho mỗi khối sẽ gây bất lợi cho những học sinh có thế mạnh ở các môn thành phần nhưng môn chuyên bắt buộc lại không phải sở trường.

Về phía thí sinh, em Nguyễn Minh Hiếu, một học sinh lớp 9 đã dành khoảng hai năm học chuyên sâu môn Hóa học cũng bày tỏ nỗi lo không đủ thời gian chuẩn bị nếu phải chuyển sang thi Toán nâng cao và bài đánh giá tổng hợp Khoa học tự nhiên, nhất là khi vẫn phải tập trung cho các môn thi lớp 10 đại trà.

Ảnh minh họa: Lê Liên

Chuyên gia đề xuất giữ ổn định tuyển sinh, phân hóa sau khi nhập học

Chia sẻ với Tạp chí Tri thức, ông Đinh Đức Hiền, Hiệu trưởng FPT School Bắc Giang nhận định lo lắng của học sinh và phụ huynh là hoàn toàn chính đáng khi kế hoạch ôn tập dài hạn bị xáo trộn bởi những câu hỏi về tính phù hợp của kiến thức đã học, các môn cần bổ sung và quỹ thời gian điều chỉnh.

Ông Hiền chỉ rõ việc trường đủ điều kiện tổ chức không đồng nghĩa với việc thí sinh đã có đủ thời gian và thông tin chuẩn bị, đồng thời lộ trình linh hoạt giữa các trường có thể làm tăng gánh nặng nếu học sinh đăng ký dự thi nhiều nơi có phương án khác nhau.

Vị chuyên gia này cũng phân tích rằng thi theo khối không tự động làm giảm áp lực luyện thi, bởi nếu yêu cầu không rõ ràng, phụ huynh có thể cho con học thêm nhiều môn để phòng ngừa rủi ro; hơn nữa, nếu chương trình không được thiết kế hợp lý, áp lực đáp ứng nhiều yêu cầu chuyên sâu cùng lúc sẽ tiếp tục đè nặng lên 3 năm học tiếp theo sau khi trúng tuyển.

Dưới góc độ quản lý trường chuyên, Tiến sĩ Vũ Văn Tiến, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Đại học Sư phạm Hà Nội cho biết nhà trường cùng nhiều trường chuyên khác hiện chưa xây dựng được phương án tuyển sinh năm tới do đang chờ quyết định chính thức từ Bộ GD&ĐT.

Ông Tiến phân tích, thay vì thi hai môn chung và một môn chuyên như hiện hành, phương án mới yêu cầu học sinh khối Khoa học tự nhiên và Khoa học xã hội thi hai môn chung cùng một bài đánh giá tổng hợp nâng cao gồm nhiều môn, buộc thí sinh phải điều chỉnh toàn bộ quá trình ôn tập vốn đòi hỏi sự chuẩn bị dài hơi ở các trường có tính cạnh tranh cao.

Cho rằng phát triển toàn diện không đồng nghĩa với việc thi tuyển bằng nhiều môn chuyên sâu, ông Tiến đề xuất giữ nguyên phương thức tuyển sinh theo từng môn chuyên như hiện nay, sau đó khi vào năm học sẽ tổ chức cho học sinh học tập, trải nghiệm theo tổ hợp trong một học kỳ hoặc một năm để nhà trường đánh giá năng lực, sở trường và tư vấn lựa chọn môn chuyên sâu phù hợp.