Doanh nghiệp đề xuất được “bao tiêu” 95% điện khí LNG, Bộ Công thương nói gì?

Bộ Công thương vừa công bố báo cáo tổng hợp, tiếp thu và giải trình các ý kiến góp ý, phản biện xã hội đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 15 của Nghị định 56 năm 2025 (ban hành ngày 3/3/2025). Nội dung này trước đó đã được điều chỉnh, bổ sung tại Nghị định 100 năm 2025 (ngày 8/5/2025).

Quá trình lấy ý kiến được triển khai rộng rãi với sự tham gia của các cơ quan, tổ chức, các tập đoàn, doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực năng lượng. Nhiều ý kiến đánh giá việc sửa đổi Nghị định là cần thiết nhằm tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn triển khai các dự án điện khí LNG, đồng thời bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Điện lực năm 2024.

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là hoàn thiện cơ chế sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn đối với các dự án điện khí sử dụng LNG nhập khẩu. Theo Bộ Công Thương, trong quá trình triển khai Nghị định 56 và Nghị định 100, nhiều chủ đầu tư đã phản ánh khó khăn trong việc thu xếp tài chính cho dự án. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc thiếu cơ chế đảm bảo dòng tiền ổn định, trong khi các dự án điện khí LNG có tổng mức đầu tư lớn, phụ thuộc nhiều vào vốn vay.

Các nhà đầu tư đã kiến nghị một số cơ chế như áp dụng giá điện hai thành phần, cơ chế bao tiêu sản lượng điện, kéo dài thời gian áp dụng sản lượng điện hợp đồng, cũng như nâng tỷ lệ sản lượng điện tối thiểu lên mức cao hơn. Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đề xuất nâng mức sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn từ 65% lên 75% sản lượng điện phát bình quân nhiều năm của dự án, đồng thời kéo dài thời gian áp dụng tối đa từ 10 năm lên 15 năm.

Theo lý giải của cơ quan soạn thảo, mức điều chỉnh này nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư trong việc thu xếp vốn, đồng thời vẫn bảo đảm cân đối lợi ích giữa các bên và phù hợp với khả năng vận hành của hệ thống điện. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp cho rằng, mức 75% vẫn chưa đủ hấp dẫn để bảo đảm tính khả thi tài chính của dự án, đề xuất nâng lên 85 - 95% và kéo dài thời gian áp dụng đến 20 - 25 năm.

Trước các đề xuất nâng mạnh tỷ lệ sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn, Bộ Công Thương cho biết, đã tiến hành tính toán, đánh giá trên nhiều kịch bản phụ tải điện khác nhau, từ cơ sở đến cao và cao đặc biệt.

Kết quả cho thấy, nếu tỷ lệ sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn tăng lên từ 80% trở lên, có thể xuất hiện tình trạng “over contract”, tức sản lượng điện hợp đồng cao hơn nhu cầu huy động thực tế của hệ thống. Khi đó, dù không phát điện, bên mua điện vẫn phải thanh toán theo hợp đồng, dẫn đến gia tăng chi phí toàn hệ thống.

Đặc biệt, trong bối cảnh giá điện từ các nhà máy LNG thường cao hơn so với nhiều nguồn điện khác, việc tăng nghĩa vụ thanh toán hợp đồng có thể gây áp lực lên giá điện bình quân và ảnh hưởng đến người tiêu dùng. Vì vậy, Bộ Công Thương đã đề xuất sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn chỉ tăng từ 65% lên 75%.

Bên cạnh đó, dự thảo tiếp tục giữ nguyên nguyên tắc để các bên mua và bán điện tự thỏa thuận mức sản lượng cụ thể trong hợp đồng, trên cơ sở tuân thủ mức tối thiểu theo quy định. Cách tiếp cận này phù hợp với chủ trương phát triển thị trường điện cạnh tranh và hạn chế can thiệp hành chính vào hoạt động kinh doanh.

Ngoài vấn đề sản lượng điện hợp đồng, các doanh nghiệp và nhà đầu tư cũng đưa ra nhiều kiến nghị liên quan đến cơ chế giá điện, hợp đồng mua bán điện (PPA), tỷ giá, lạm phát, cũng như cơ chế bao tiêu nhiên liệu LNG.

Một số ý kiến đề xuất cho phép chuyển ngang toàn bộ chi phí nhiên liệu vào giá điện, hoặc bổ sung cơ chế thanh toán trong trường hợp không huy động đủ sản lượng. Tuy nhiên, Bộ Công Thương cho rằng, các nội dung này không thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định lần này.