Chủ tịch Quốc hội: "Cái gì có lợi cho dân, cho nước thì mình quyết định ngay"

Tham gia thảo luận vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội tại phiên thảo luận tổ chiều 21/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tập trung góp ý về mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội và danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội.

Về mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc mở rộng diện bao phủ, bảo vệ người lao động trên nền tảng số là phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 28.

Tuy nhiên, quy định về người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số hiện còn quá rộng, chưa làm rõ được những vấn đề cốt lõi: Ai là người đóng bảo hiểm xã hội? Đóng trên cơ sở thu nhập nào? Nền tảng số có trách nhiệm đến đâu?

"Nếu chưa định danh rõ đối tượng mà đã quy định tham gia bắt buộc thì sẽ rất khó thực thi, dễ phát sinh tranh chấp. Tôi đã đặt vấn đề này với Ban soạn thảo nhưng đến nay vẫn chưa nhận được sự giải thích thực sự thuyết phục", Chủ tịch Quốc hội cho biết và đề nghị thực hiện đầy đủ Kết luận số 276 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quy định rõ đối tượng và thời điểm áp dụng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại họp tổ chiều 21/10 (Ảnh: Phạm Thắng).

Theo Chủ tịch Quốc hội, có thể nghiên cứu mốc năm 2028 để có đủ thời gian hoàn thiện pháp luật lao động, kết nối dữ liệu bảo hiểm xã hội, dữ liệu thuế và dữ liệu của các nền tảng số. "Nếu chưa rõ, chưa đủ điều kiện thực hiện thì nên giữ quy định hiện hành, không nên vội vàng mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc", Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm.

Từ thực tiễn sửa đổi Luật Bảo hiểm y tế, Chủ tịch Quốc hội dẫn lại câu chuyện tháo gỡ những rào cản về địa giới hành chính trong khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, tạo thuận lợi cho người dân khi chuyển tuyến, khám và điều trị.

Theo Chủ tịch Quốc hội, trước đây, nhiều người dân, đặc biệt là bệnh nhân nặng, phải chờ đợi các thủ tục chuyển tuyến, gây khó khăn và ảnh hưởng đến cơ hội điều trị. Khi đề xuất tháo gỡ các rào cản này, đã có những lo ngại về tình trạng quá tải và khả năng cân đối quỹ bảo hiểm y tế.

Tuy nhiên, từ thực tiễn khó khăn của người dân, cần mạnh dạn nghiên cứu, quyết định những chính sách thực sự mang lại lợi ích thiết thực. "Cái gì có lợi cho dân, cho nước thì mình quyết định ngay", Chủ tịch Quốc hội nói và cho rằng đây phải là tinh thần xuyên suốt trong quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật.

Góp ý về danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, Chủ tịch Quốc hội cho biết, theo số liệu được báo cáo, số dư đầu tư quỹ khoảng 1,5 triệu tỷ đồng, trong đó trên 82% đầu tư vào trái phiếu Chính phủ. Lãi suất đầu tư bình quân năm 2025 khoảng 3,72%, trong khi chỉ số giá tiêu dùng khoảng 3,31%. Theo Chủ tịch Quốc hội, điều này cho thấy mức tăng trưởng thực của quỹ không cao, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả đầu tư.

Dù vậy, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ: "Đây là tiền của hàng chục triệu người lao động, không được đánh đổi an toàn của quỹ để chạy theo lợi suất". Theo đó, việc đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội phải bảo đảm 4 nguyên tắc: an toàn là điều kiện tiên quyết; bảo toàn quỹ là giới hạn không được vượt qua; hiệu quả là yêu cầu bắt buộc; minh bạch và trách nhiệm là cơ chế bảo đảm.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị việc mở rộng danh mục đầu tư phải dựa trên những tiêu chuẩn khách quan, thống nhất, không thiết kế cơ chế riêng cho bất kỳ ngân hàng cụ thể nào.

Đối với các tổ chức tín dụng có nhiệm vụ đặc thù, yếu tố này có thể được xem xét trong tổng thể chính sách nhưng không thể thay thế các tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn, cũng không mặc nhiên tạo quyền tiếp nhận nguồn tiền từ quỹ bảo hiểm xã hội. Ngược lại, cũng không nên loại trừ một cách cơ học những tổ chức tín dụng có cơ cấu sở hữu khác với nhóm hiện hành nếu đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khách quan do pháp luật quy định.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, mở rộng danh mục đầu tư phải thực sự góp phần giảm rủi ro, không phải chuyển từ rủi ro này sang rủi ro khác; yêu cầu khơi thông, sử dụng hiệu quả nguồn lực, tuyệt đối không được làm đảo ngược thứ tự ưu tiên trong quản lý quỹ bảo hiểm xã hội.