Thài lài vốn là loại cỏ dại quen thuộc mọc đầy bờ mương, ruộng vườn ở các vùng quê, thậm chí từng bị nhổ vứt bỏ hoặc cắt về cho lợn ăn. Thế nhưng vài năm trở lại đây, loại cây này bỗng được săn tìm và trở thành một thứ rau đặc sản lạ miệng, được thực khách thành phố vô cùng ưa chuộng.
Về đặc điểm sinh học, thài lài là cây thân thảo mọc bò, chiều cao phổ biến khoảng 20-60cm. Cây có thân mềm, chứa dịch nhớt nhẹ, lá thuôn dài đầu nhọn và trổ những bông hoa nhỏ màu xanh tím hoặc xanh lơ khá đặc trưng. Nhờ đặc tính dễ sống và sinh trưởng nhanh, cây phát triển rất mạnh ở những nơi đất ẩm hay dưới các tán cây thưa.
Đặc biệt vào mùa mưa, cây nhanh chóng bén rễ, bò lan trên mặt đất tạo thành những đám xanh um. Đây cũng chính là thời điểm rau non, mềm, mọng nước và cho chất lượng ngon nhất để thu hái.
Rau thài lài mọc đầy bờ mương, ruộng vườn, nhiều nhà còn nhổ bỏ. Ảnh: Thời báo Văn học Nghệ thuật
Chính vì mọc quá nhanh và dễ lan, trước đây thài lài thường bị xem là cỏ dại. Ở nhiều vùng quê, người dân phải nhổ bỏ khi thấy cây mọc lấn vào luống rau, ruộng vườn. Những phần thân lá xanh tốt thường chỉ được tận dụng làm thức ăn cho lợn, gà, thỏ, dê hoặc đem ủ làm phân xanh. Tuy nhiên, đối với người dân ở một số vùng Nam Bộ, ngọn thài lài từ lâu đã được tận dụng làm một loại rau ăn thường ngày.
Phần ngon nhất để thưởng thức là những ngọn non có độ dài khoảng vài centimet với 2-3 chiếc lá. Nếu lần đầu nếm thử, thực khách có thể hơi e ngại với độ nhớt nhẹ của rau, nhưng khi ăn quen sẽ cảm nhận rõ vị ngọt thanh, mát lành cùng hương thơm thoang thoảng.
Thài lài không có vị đắng hay mùi quá nồng nên rất dễ kết hợp cùng các nguyên liệu khác. Đặc sắc nhất phải kể đến món canh tập tàng, nơi thài lài được nấu chung với rau sam, rau dền, mảnh bát và các loại rau tự nhiên khác, tạo nên một tô canh có vị ngọt tự nhiên, mềm mượt và thanh mát.
Cây thài lài dễ sống, thời gian từ khi trồng đến lúc bắt đầu thu hái khá ngắn. Ảnh: Dân Việt
Ngày nay, rau thài lài được nhiều người tìm mua không chỉ vì hương vị ngon miệng mà còn bởi quan niệm đây là rau tự nhiên, sạch và ít tốn công chăm sóc. Hiện tại, thời gian từ lúc trồng đến khi thu hái lứa đầu khá ngắn, chỉ khoảng 30-45 ngày tùy điều kiện. Sau khi cắt ngọn, cây lại tiếp tục đâm chồi cho thu hoạch nhiều lứa liên tiếp.
Vào mùa khô, cây vẫn có thể sống nếu được cấp đủ ẩm nhưng tốc độ phát triển sẽ chậm hơn. Dù là loại cây dễ tính, nhưng với rau hái từ tự nhiên, người tiêu dùng vẫn cần lưu ý kỹ về nguồn gốc, tránh hái ở những khu vực có nguy cơ nhiễm thuốc bảo vệ thực vật hoặc nguồn nước thải.
Từ thân phận một thứ cỏ dại từng bị nhổ bỏ để làm thức ăn cho vật nuôi, thài lài nay đã bước ra khỏi những bờ mương làng quê để đàng hoàng góp mặt tại các cửa hàng rau sạch và trên các khu chợ mạng. Với mức giá dao động trong khoảng 40.000 đến 55.000 đồng/kg, loại rau dân dã này đã thực sự "đổi đời", trở thành thức quà quê quý giá trong những bữa cơm của người thành thị.
Từ thân phận một thứ cỏ dại từng bị nhổ bỏ để làm thức ăn cho vật nuôi, thài lài nay đã bước ra khỏi những bờ mương làng quê để đàng hoàng góp mặt tại các cửa hàng rau sạch và trên các khu chợ mạng. Ảnh: Dân Việt