Thứ quả mọc dại bờ rào miền Tây, nhìn qua tưởng cỏ dại, xào với thịt ngon "nhức nách"

Khác với nhiều loại cây trái phải đợi chín, bình bát dây có thể thu hoạch ngay từ lúc còn xanh non. Chính thứ quả xanh mang vị đắng nhẹ và chất thịt giòn tan ấy lại tạo nên hương vị đặc trưng cho nhiều món ăn mộc mạc chốn đồng quê như xào thịt, xào trứng hay nấu canh xương.

Về đặc tính, bình bát dây là loài dây leo thân mềm, mảnh, sinh trưởng nhanh và thường bò nương theo hàng rào, bụi cây hoặc giàn cắm. Cây có lá xanh hình tim, bám chặt vào vật thể xung quanh bằng các tua cuốn. Tuy có thể mọc ở nhiều nơi, loài cây này đặc biệt sinh sôi mạnh mẽ tại vùng khí hậu nóng ẩm và đất phù sa của miền Tây Nam Bộ.

Từng là loài cây mọc hoang nơi bờ rào, mé mương hay góc vườn miền Tây, quả bình bát dây nay đã trở thành món ăn được nhiều người tò mò tìm mua. Ảnh: Tri thức & Cuộc sống 

Quả bình bát lúc non rất dễ nhận biết với hình dáng thuôn dài, kích cỡ cỡ chừng một ngón tay hoặc nhỉnh hơn đôi chút. Lớp vỏ ngoài mang màu xanh bóng, căng và cứng cáp. Khi bổ đôi, phần thịt bên trong đặc, nhiều nước và giữ được độ giòn sần sật.

Quả bình bát dây khi còn xanh mang vị đắng nhẹ nhàng, hậu vị thanh mát và không hề gắt. Khi được chế biến cùng các nguyên liệu giàu đạm hoặc chất béo như thịt, trứng, xương heo, vị đắng này sẽ dịu lại, nhường chỗ cho cảm giác lạ miệng, đưa cơm.

Một trong những cách chế biến phổ biến nhất là xào với thịt. Quả non sau khi rửa sạch được thái lát mỏng, đảo đều trên chảo cùng thịt heo thái mỏng. Khi vừa chín tới, miếng quả vẫn giữ nguyên độ giòn, vị đắng thanh hòa quyện hoàn hảo với vị ngọt của thịt và gia vị. Món ăn tuy không cầu kỳ nhưng đủ sức gợi nhớ cả một miền ký ức tuổi thơ của những người con xa xứ.

Bên cạnh đó, người miền Tây cũng rất ưa chuộng dùng quả non để nấu canh cùng thịt bằm hoặc xương heo. Trong món nước, quả bình bát sẽ mềm hơn đôi chút nhưng tuyệt nhiên không nát gãy, vẫn giữ được độ giòn nhất định.

Quả bình bát dây khi còn xanh mang vị đắng nhẹ nhàng, hậu vị thanh mát và không hề gắt. Ảnh: Thời báo Văn học Nghệ thuật

Nước dùng tiết ra vị ngọt thanh từ xương thịt xen lẫn vị đắng dịu của quả, mang lại cảm giác vô cùng thanh mát và giải nhiệt trong những ngày thời tiết oi nóng. Ngoài quả non, phần ngọn và lá non của bình bát dây cũng thường được người dân tận dụng hái về nấu canh tôm, thịt. Tuy nhiên, quả xanh vẫn là bộ phận tạo nên nét đặc sắc nhất của loài cây này.

Trước đây, bình bát dây vốn là loài cây tự sinh tự diệt. Cứ đến mùa, người dân ra vườn hái quả hoặc ngọn non về cải thiện bữa ăn, hiếm ai nghĩ đến chuyện ươm trồng để lấy quả. Thế nhưng, khi các loại rau trái đồng quê ngày càng được săn đón, loài cây này bắt đầu được mang về trồng phổ biến tại các hộ gia đình.

Đây là giống cây ưa sáng, thích hợp với khí hậu ấm áp, dễ sống và không đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc phức tạp. Chỉ cần đất tơi xốp, đủ dinh dưỡng, giữ ẩm tốt nhưng thoát nước ứ, cây sẽ nhanh chóng vươn thành những giàn xanh um. Người trồng có thể nhân giống bằng hạt, hoặc muốn thu hoạch nhanh thì chọn cách giâm các đoạn thân bánh tẻ xuống đất ẩm.

Ngoài quả non, phần ngọn và lá non của bình bát dây cũng thường được người dân tận dụng hái về nấu canh tôm, thịt. Ảnh: Thời báo Văn học Nghệ thuật

Từ thứ quả mọc dại không tốn tiền mua, bình bát dây non hiện nay đã xuất hiện tại các chợ quê lẫn trên chợ mạng với mức giá khoảng 50.000 đồng/kg. Sự tò mò về hương vị mộc mạc, dân dã của loại quả này đã khiến rất nhiều người thành phố tìm mua về để đổi vị cho mâm cơm gia đình, biến thứ cây bờ rào trở thành một thức quà quê đầy hấp dẫn.