Thứ lá to hơn bàn tay có mùi thơm đặc trưng, giá 150.000 đồng/kg vẫn được lùng mua về trồng làm gia vị

Khác với các loại rau ăn lá thông thường, lá dổi đất thu hút người sành ăn bởi hương thơm nồng ấm đặc trưng, thoang thoảng mùi hạt dổi, giúp các món thịt nướng, cá hấp hay món xào thêm phần dậy vị. Từ một loại gia vị quen thuộc trong ẩm thực vùng cao, lá dổi đất ngày càng phổ biến tại các nhà hàng đặc sản. Nhiều người còn tìm mua cây giống về trồng trong vườn hoặc tận dụng góc ban công để tiện thu hái.

Lá dổi đất, hay còn gọi là dổi ăn lá, có tên khoa học là Piper auritum, thuộc họ Hồ tiêu và có nguồn gốc từ khu vực Trung Mỹ, trong đó có Mexico. Khác với cây dổi thân gỗ bản địa ở Việt Nam thường trồng lấy hạt, dổi đất được trồng chủ yếu để thu hoạch lá làm gia vị.

Lá dổi đất thu hút người sành ăn bởi hương thơm nồng ấm đặc trưng, thoang thoảng mùi hạt dổi, giúp các món thịt nướng, cá hấp hay món xào thêm phần dậy vị. Ảnh: Thời báo Văn học Nghệ thuật

Cây thuộc dạng thân thảo, mềm và có nhiều đốt, chiều cao trung bình từ 1 đến 3m khi gặp điều kiện thuận lợi. Điểm nhận diện nổi bật nhất của dổi đất là bộ lá lớn hình tim, màu xanh đậm, bề mặt hơi nhám với kích thước có thể to hơn bàn tay người lớn. Khi vò nhẹ, lá tỏa ra mùi thơm rất rõ, kết hợp giữa vị nồng ấm của gia vị và hương hạt dổi quen thuộc.

Trong chế biến ẩm thực, lá dổi đất không chỉ dùng để điểm xuyết mà đóng vai trò là thành phần chính tạo nên hương vị đặc trưng cho món ăn. Người dân vùng cao thường rửa sạch lá tươi, thái nhỏ hoặc giã chung với muối, ớt, tỏi, hạt dổi và mắc khén để ướp thịt lợn bản, thịt trâu, cá suối hay gia cầm trước khi nướng.

Một cách chế biến phổ biến khác là dùng lá dổi đất bọc trực tiếp bên ngoài miếng thịt hoặc cá rồi nướng trên than hồng. Khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, tinh dầu trong lá tiết ra và thấm sâu vào thực phẩm. Thành phẩm sau khi nướng giữ được độ mềm ngọt, béo ngậy tự nhiên, hòa quyện cùng hương thơm nồng ấm của núi rừng.

Bên cạnh các món nướng, loại lá này còn được ứng dụng đa dạng trong các món cá hấp, món xào, hoặc nấu canh cá, ốc và lươn. Phần lá non có thể thái nhỏ để làm rau gia vị ăn kèm.

Tại các nhà hàng chuyên ẩm thực Tây Bắc, thịt lợn bản nướng, cá nướng lá dổi hay thịt tẩm ướp gia vị rừng luôn là những món ăn giúp thực khách cảm nhận trọn vẹn hương vị đặc biệt của nguyên liệu này. Vì yêu thích mùi vị đó, không ít người đã tự tìm mua lá tươi về chế biến tại nhà.

Từ một loại gia vị quen thuộc trong ẩm thực vùng cao, lá dổi đất ngày càng phổ biến tại các nhà hàng đặc sản. Ảnh: Tri thức & Cuộc sống 

Nhờ hương vị độc đáo, lá dổi đất ngày càng được ưa chuộng tại miền xuôi. Trên thị trường, lá tươi hiện được rao bán với giá khoảng 150.000 đồng/kg. Để đáp ứng nhu cầu bảo quản và sử dụng lâu dài, một số cơ sở còn cung cấp thêm sản phẩm lá sấy khô hoặc nghiền thành bột. Dù mức giá này khá cao so với các loại rau gia vị thông thường, người dùng mỗi lần chỉ cần sử dụng một lượng nhỏ là đã đủ làm dậy mùi món ăn.

Ngoài việc mua lá thương phẩm, nhiều gia đình ở thành phố còn chọn trồng dổi đất tại nhà vì cây không đòi hỏi diện tích lớn. Loài cây này có tốc độ sinh trưởng nhanh, dễ nhân giống bằng phương pháp giâm cành hoặc tách chồi từ gốc và chỉ mất khoảng 3 tháng là có thể thu hoạch lứa đầu tiên. Người trồng dễ dàng tận dụng khoảng sân nhỏ, góc vườn hoặc trồng trong chậu đặt ngoài ban công để tiện chăm sóc.

Dù mang lại hương vị hấp dẫn cho món ăn, lá dổi đất có chứa hợp chất safrole cần được lưu ý về mặt an toàn thực phẩm nếu tiêu thụ với lượng lớn hoặc dùng liên tục trong thời gian dài. Do đó, người tiêu dùng chỉ nên sử dụng loại lá này như một gia vị với liều lượng vừa phải trong nấu nướng, tuyệt đối không tự ý dùng làm thuốc chữa bệnh hay nấu nước uống hàng ngày.