Từ vụ gần 600kg giò chả chứa hàn the tại Hà Nội: Chuyên gia chỉ cách nhận biết thực phẩm ngậm hóa chất

Hóa chất công nghiệp bị lạm dụng trong chế biến thực phẩm

Hiện nay, Bộ Y tế đã cấm sử dụng hàn the trong thực phẩm. Các khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Codex Alimentarius) cũng khẳng định, hàn the không được phép sử dụng trong thực phẩm ở bất kỳ hàm lượng nào.

TS Vũ Thị Tần, chuyên gia hóa học cho biết, hàn the (borax) là một loại muối vô cơ, có dạng tinh thể trắng, không mùi, không vị và không có giá trị dinh dưỡng. Chất này thường được dùng trong công nghiệp sản xuất chất tẩy rửa, men gốm, thủy tinh hoặc thuốc trừ sâu.

Theo Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia, hàn the là một chất tạo kết cấu, có tính chất sát khuẩn nhẹ, hạn chế quá trình lên men, chống nấm mốc, tăng độ dẻo dai cho một số sản phẩm thực phẩm có nguồn gốc từ thịt, cá. Lợi dụng tính chất này, một số doanh nghiệp, tiểu thương đã lén lút lạm dụng hàn the để phối trộn trái phép vào các sản phẩm như giò, chả, bún, bánh phở.

“Trong thực phẩm, hàn the có tác dụng làm tăng độ dai, giòn, giữ cấu trúc đẹp và hạn chế ôi thiu. Chính vì vậy, một số cơ sở sản xuất đã lén sử dụng chất này để tạo hình thức bắt mắt, kéo dài thời gian bảo quản”, báo Dân trí dẫn lời TS Tần cho biết.

Giò chả là món ăn quen thuộc. Ảnh: Getty

Độc chất tích lũy âm thầm, hủy hoại nhiều cơ quan nội tạng

Theo các chuyên gia, nguy cơ đối với sức khỏe từ hàn the không thể xem nhẹ. Sự nguy hiểm của chất này nằm ở chỗ không phải lúc nào cũng gây ngộ độc cấp tính rõ ràng ngay sau một lần sử dụng, nên nhiều người có thể tiêu thụ trong thời gian dài mà không nhận ra tác hại.

Tờ Hà Nội mới dẫn lời PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội cảnh báo, tác hại của hàn the phụ thuộc vào liều lượng và thời gian tiếp xúc. Khi đi vào cơ thể, chất này được hấp thu qua đường tiêu hóa và chủ yếu đào thải qua nước tiểu, nhưng phần còn lại có thể tích lũy dần, đặc biệt ở gan, thận, não và mô thần kinh.

Đại diện Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia cho biết, việc tiêu thụ thực phẩm chứa hàm lượng hàn the thấp trong thời gian dài có thể gây ngộ độc mạn tính, làm rối loạn tiêu hóa, giảm khả năng hấp thu và chuyển hóa chất dinh dưỡng, đồng thời gây tổn thương gan, thận và hệ thần kinh.

Ngoài ra, các nghiên cứu trên động vật cho thấy việc hấp thụ hàn the liều lượng cao kéo dài có thể ảnh hưởng đến cơ quan sinh sản và tác động tiêu cực đến sự phát triển của thai nhi. Vì vậy, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền là những nhóm dễ bị tác động và cần đặc biệt thận trọng.

Trong trường hợp cơ thể tiếp nhận lượng lớn hàn the từ khoảng 5g trở lên, ngộ độc cấp tính có thể xảy ra. Các triệu chứng thường xuất hiện sau 6-8 giờ, bao gồm đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, xuất huyết đường tiêu hóa, đau đầu, chóng mặt, hôn mê và co giật. Trường hợp nặng có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp, sốc và xuất hiện các biểu hiện tổn thương trên da, niêm mạc.

Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội xét nghiệm nhanh mẫu giò chả tại một cơ sở sản xuất. Ảnh: Thu Trang/Hà Nội mới

Cách nhận biết thực phẩm nhiễm hàn the

PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng quốc gia cảnh báo, dù đã bị cấm sử dụng trong thực phẩm, hàn the vẫn được bày bán công khai tại nhiều chợ với giá rẻ, khiến việc quản lý và kiểm soát gặp nhiều khó khăn.

Để chủ động bảo vệ sức khỏe, ông gợi ý người dân có thể mua que thử nhanh (test) để kiểm tra; khi ấn que test vào thực phẩm như giò, chả, nếu xuất hiện màu đỏ thì sản phẩm có chứa hàn the.

Bên cạnh đó, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh hướng dẫn người dân có thể dùng giấy quỳ tím hoặc giấy nghệ để thử tại nhà. Do hàn the có tính kiềm nên sẽ làm giấy quỳ tím chuyển sang màu xanh, hoặc làm giấy nghệ chuyển từ màu vàng sang đỏ cam khi tiếp xúc với thực phẩm nhiễm chất này.

Để hạn chế mua phải thực phẩm không bảo đảm an toàn, các chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng không nên vì tâm lý ham rẻ, tiện lợi mà lựa chọn hàng hóa trôi nổi, thay vào đó cần ưu tiên mua tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng hoặc tự chế biến tại nhà.

Khi phát hiện giò, chả có dấu hiệu giòn dai bất thường, người dân cần ngừng sử dụng ngay, giữ lại bao bì, thông tin nơi mua và phản ánh tới cơ quan chức năng để kiểm tra.

Nếu đã ăn thực phẩm nghi nhiễm hóa chất và xuất hiện triệu chứng đau bụng, nôn, tiêu chảy hoặc biểu hiện bất thường khác, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để thăm khám, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà.

Phát hiện cơ sở sản xuất 571kg giò chả chứa hàn the

Trước đó, Công an phường Hà Đông (Hà Nội) phối hợp Trạm Y tế phường kiểm tra hai cơ sở kinh doanh giò chả tại chợ Xanh - Văn Quán, do chị P.T.T. (33 tuổi) và bà P.T.H. (56 tuổi) làm chủ. Kết quả xét nghiệm nhanh cho thấy các mẫu giò lợn tại cả hai cơ sở đều dương tính với hàn the.

Qua xác minh, lực lượng chức năng xác định số giò chả trên do hộ kinh doanh Đ.V.H. (47 tuổi, trú xã Dân Hòa, Hà Nội) sản xuất.

Tại cơ sở này, công an phát hiện 28kg bột màu trắng nghi là hàn the, đồng thời tạm giữ 571kg thành phẩm, gồm 118kg giò lợn, 402kg chả lợn và 51kg chả cốm, cùng nhiều dụng cụ sản xuất.

Kết quả kiểm nghiệm ngày 13/10 của Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia xác định các mẫu giò lợn, chả lợn, chả cốm đều chứa hàn the.

Ngày 7/11, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.Hà Nội đã khởi tố vụ án hình sự về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.