Thí điểm luật sư công tại 8 bộ, 10 địa phương: Cần một cơ quan điều phối chung để hiệu quả

Chiều 22/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.

Bảo đảm các điều kiện tiêu chuẩn chung của luật sư

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc (đoàn Tp.Đà Nẵng) tán thành với sự cần thiết ban hành và phạm vi của dự thảo Nghị quyết.

Theo đại biểu, tờ trình đã nêu rõ về nhu cầu cần có một đội ngũ luật sư công chuyên nghiệp, hiệu quả giúp cơ quan Nhà nước xử lý những vấn đề pháp lý phức tạp một cách chuyên nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc cũng đồng tình mở rộng phạm vi đối với các doanh nghiệp, bởi trên thực tế Chính phủ, các bộ ngành đã phải giúp nhiều các tập đoàn lớn của Nhà nước giải quyết các vụ việc phức tạp. Do vậy, đây là điều phù hợp.

Ngoài ra, theo đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc, luật sư công sẽ phải đóng hai vai: là cán bộ, công chức, viên chức, người làm việc trong khối nhà nước; đồng thời là luật sư.

"Theo tôi, luật sư công sẽ không chỉ là một chức danh bổ sung thêm cho công chức, mà đây sẽ là một nhóm người có nhiệm vụ làm luật sư là chủ yếu", đại biểu nêu và cho rằng không nên đặt hai vai ngang nhau, như vậy rất khó thành tài và chuyên nghiệp được.

"Nếu luật sư công làm công việc như công chức bình thường thì các chế độ chính sách mà chúng ta đầu tư cho sẽ rất lãng phí. Thêm nữa, cũng không nên yêu cầu luật sư công cũng giống như "chiến sĩ" hoặc "võ sĩ" ngày nào cũng "đánh"", đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc nói.

Do vậy, đại biểu cho rằng, nên cố gắng làm sao nhìn luật sư công là những người có tài thực sự chúng ta muốn thu hút để xử lý những vấn đề tranh tụng, giải quyết vấn đề pháp lý phức tạp của các cơ quan Nhà nước.

Vấn đề nữa là dự thảo Nghị quyết đề xuất thí điểm luật sư công tại 8 bộ và 10 địa phương từ tháng 10/2026. Song đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc lo ngại rằng khối lượng công việc và vấn đề pháp lý xảy ra tại các cơ quan này sẽ không đồng đều.

Theo đó, nếu tiếp tục thiết kế theo hướng mỗi cơ quan trực tiếp quản lý đội ngũ này, có thể dẫn đến tình trạng một số luật sư công trong thời gian dài không được sử dụng hết năng lực, gây lãng phí nguồn nhân lực.

Đại biểu cho rằng, muốn chuyên nghiệp thì phải cọ xát, có tham gia vào các vụ việc cụ thể, phải được thử mình trong môi trường của luật sư. Do đó, rất cần một cơ quan điều phối chung và theo ông Bộ Tư pháp nên đứng ở vai trò này để làm sao sử dụng được số lượng luật sư công thực sự hiệu quả.

"Cần một cơ quan điều phối chung để điều phối các luật sư công đều có thể được tham gia một cách đầy đủ", đại biểu Khánh Ngọc nói và nêu quan điểm tất cả cán bộ đã là luật sư công đều phải đạt chuẩn của luật sư thông thường.

Bởi theo ông, nếu hạ thấp năng lực trình độ và điều kiện tiêu chuẩn thì rất khó có thể ra tranh tụng và làm các công việc ngang với luật sư phía bên kia. Do đó, phải bảo đảm các điều kiện tiêu chuẩn chung của luật sư.

Về thời gian thí điểm, đại biểu cho rằng thời gian 2 năm là quá ngắn. Do đó, đề xuất cho phép kéo dài tối thiểu 3 năm để đánh giá được đầy đủ việc thí điểm này.

Tham gia góp ý kiến về tiêu chuẩn của luật sư công, ĐBQH Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) đánh giá cao dự thảo đã thiết kế hệ thống tiêu chuẩn theo hướng chặt chẽ, đặc biệt yêu cầu tối thiểu 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật.

"Đây là bộ lọc cần thiết để đảm bảo đội ngũ luật sư công có độ "chín" về chuyên môn ngay từ giai đoạn thí điểm, tránh tình trạng "vừa làm, vừa đào tạo lại"", đại biểu Bình nói.

Tuy nhiên, để đảm bảo tính thống nhất và khả thi, đại biểu đề nghị cần làm rõ nội hàm của khái niệm "kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật". Theo ông, thực tế triển khai cho thấy, nếu quy định quá chung chung sẽ dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan.

Do đó, nên cụ thể hóa theo hướng kinh nghiệm phải gắn với các hoạt động pháp lý trực tiếp như: pháp chế, thanh tra, xét xử, kiểm sát, điều tra, thi hành án hoặc hành nghề luật sư.

Cân nhắc rất kỹ lựa chọn 8 bộ và 10 địa phương

Giải trình làm rõ ý kiến các ĐBQH nêu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, liên quan đến phạm vi thí điểm bên cạnh đa số đại biểu Quốc hội thống nhất, một số ý kiến đề nghị làm rõ thêm phạm vi thí điểm tại 8 bộ, 10 địa phương, tỉnh, thành phố.

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, việc lựa chọn 8 bộ và 10 địa phương như dự thảo Nghị quyết đã có sự cân nhắc rất kỹ. 

Theo đó, 8 bộ được lựa chọn đều là những cơ quan quản lý các lĩnh vực chuyên môn rất rộng, nhiều lĩnh vực và phức tạp. Thực tiễn cho thấy, những loại vụ việc mà chúng ta đang dự kiến quy định ở Điều 7 thuộc phạm vi giải quyết của thụ lý và thuộc thẩm quyền giải quyết của luật sư công có nhiều vụ việc như vậy ở những bộ này. 

Với phạm vi quản lý như vậy nên việc lựa chọn 8 bộ mang tính chất đại diện cho các bộ, các cơ quan Trung ương để triển khai thí điểm và có cơ sở đánh giá.

Đồng thời, 10 địa phương được lựa chọn cũng là những địa phương có điều kiện kinh tế xã hội rất phát triển, tốc độ đô thị hóa, hội nhập cao, nhiều giao dịch dân sự diễn ra và tranh chấp về dân sự, về kinh tế hay khiếu nại, tố cáo hoặc những đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội cũng nhiều. Vì vậy, đây là những nơi tiến hành thí điểm để có thể đánh giá được một cách thực chất và hiệu quả trên thực tế.

Liên quan đến thời gian thực hiện thí điểm, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, trước mắt xin phép Quốc hội cho phép triển khai thí điểm trong 2 năm. Nếu đến gần thời điểm kết thúc mà thấy cần phải kéo dài thêm, Chính phủ sẽ báo cáo trình Quốc hội cho ý kiến.

Liên quan đến việc phân định ranh giới về mặt công việc, trách nhiệm giữa luật sư công và công chức, viên chức khi đồng thời một lúc đóng hai vai, Cơ quan chủ trì soạn thảo cũng sẽ nghiên cứu để trình Chính phủ xem xét, có quy định cụ thể trong văn bản hướng dẫn để đảm bảo phù hợp với thực tế.

"Khối lượng công việc của luật sư công phụ thuộc vào từng cơ quan nơi mà luật sư công đó làm việc. Có những cơ quan hay thành phố lớn có nhiều công việc thì luật sư công phải dành toàn bộ thời gian để làm công việc của luật sư công. Còn lại, có những nơi ít hơn thì phải cân đối giữa nhiệm vụ công chức và nhiệm vụ luật sư công", Bộ trưởng cho hay.

Theo Hoàng Thị Bích/ Người đưa tin