Tên lửa Iran Kheibar Shekan: "Cơn ác mộng" thách thức lưới phòng thủ của Mỹ?
(DS&PL) -
Tên lửa đạn đạo Kheibar Shekan của Iran, với khả năng cơ động cao và chiến thuật tấn công phối hợp, được đánh giá tạo áp lực lớn lên hệ thống phòng thủ cũng như kho tên lửa đánh chặn của Mỹ và đồng minh.
Thách thức mới đối với lá chắn phòng thủ của Mỹ
Tên lửa đạn đạo tầm trung Kheibar Shekan của Iran đang nổi lên như một trong những thách thức lớn đối với các nỗ lực của Mỹ tại Trung Đông. Giới chức Washington ngày càng bày tỏ sự lo ngại không chỉ về năng lực của loại vũ khí này mà còn về cách Iran triển khai chúng trên chiến trường.
Thay vì phóng theo quỹ đạo truyền thống, Iran được cho là kết hợp nhiều đường bay, tốc độ khác nhau, sử dụng đầu đạn có khả năng cơ động trong giai đoạn cuối, đồng thời phối hợp với các đợt tấn công bằng máy bay không người lái (UAV). Chiến thuật này khiến hệ thống phòng thủ của Mỹ và các đồng minh phải sử dụng số lượng lớn tên lửa đánh chặn đắt đỏ, đồng thời làm giảm đáng kể tỷ lệ đánh chặn thành công.
Tên lửa Kheibar Shekan rời bệ phóng. (Ảnh: Army Recognition)
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Kheibar Shekan là phần đầu đạn có khả năng cơ động trong giai đoạn cuối của hành trình. Không giống các tên lửa đạn đạo thông thường với quỹ đạo tương đối dễ dự đoán, Kheibar Shekan có thể thay đổi hướng bay khi tái nhập khí quyển ở vận tốc siêu thanh. Điều này rút ngắn đáng kể thời gian phản ứng của lực lượng phòng thủ và buộc các tên lửa đánh chặn phải thực hiện những thao tác hiệu chỉnh vào thời điểm cuối cùng.
Được phát triển cho Lực lượng Không quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), Kheibar Shekan sử dụng nhiên liệu rắn với tầm bắn khoảng 1.450 km. So với các dòng tên lửa nhiên liệu lỏng trước đây của Iran, thiết kế nhiên liệu rắn giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị phóng, giảm nguy cơ bị tập kích phủ đầu và cho phép bệ phóng nhanh chóng cơ động sau khi khai hỏa. Bên cạnh đó, việc sử dụng các bệ phóng di động trên đường bộ cũng giúp tăng khả năng sống sót trước các đòn tấn công.
Chiến lược "tiêu hao" và áp lực đối với kho tên lửa đánh chặn của Mỹ
Sự phát triển của Kheibar Shekan diễn ra trong bối cảnh Mỹ ngày càng lo ngại về khả năng duy trì kho dự trữ tên lửa đánh chặn. Hiện mạng lưới phòng thủ của Washington chủ yếu dựa vào các hệ thống THAAD, Patriot cùng các tàu khu trục AEGIS được trang bị tên lửa SM-3 và SM-6. Việc liên tục đối phó với các đợt tấn công tên lửa đã làm tiêu hao đáng kể số lượng tên lửa đánh chặn, khiến Lầu Năm Góc quan ngại về khả năng duy trì năng lực phòng thủ nếu xung đột kéo dài.
Theo các nhà phân tích, Mỹ từng kỳ vọng có thể vô hiệu hóa phần lớn lực lượng tên lửa của Iran bằng các cuộc tấn công phủ đầu. Tuy nhiên, mạng lưới hầm ngầm quy mô lớn cùng khả năng nhanh chóng khôi phục các căn cứ tên lửa đã giúp Tehran duy trì năng lực đáp trả.
Tên lửa Kheibar Shekan Iran gây khó khăn đáng kể cho các hệ thống phòng thủ của Mỹ và đồng minh (Ảnh minh họa: Military Watch Magazine).
Ngoài những ưu thế về kỹ thuật, Kheibar Shekan còn được đánh giá mang lại lợi thế lớn về chi phí. Mỗi quả tên lửa này được cho là có giá thành thấp hơn đáng kể so với các tên lửa đánh chặn cần thiết để vô hiệu hóa nó. Điều đó tạo ra tỷ lệ chi phí - hiệu quả có lợi cho Iran, đặc biệt khi tên lửa được phóng với số lượng lớn nhằm gây quá tải cho hệ thống phòng không đối phương. Ngay cả khi không phải tất cả các tên lửa đều xuyên thủng được lưới phòng thủ, lực lượng phòng thủ vẫn phải chịu chi phí rất lớn để đánh chặn.
Lợi thế này cũng thúc đẩy Iran tiếp tục phát triển các dòng tên lửa hiện đại hơn như Fattah 2, được cho là sử dụng phương tiện lượn siêu vượt âm với khả năng cơ động rất cao, khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn nhiều so với các tên lửa đạn đạo truyền thống.
Trong một báo cáo công bố hồi tháng 3, báo Haaretz của Israel cho biết 8 trong số 10 tên lửa Iran phóng vào Israel đã đánh trúng mục tiêu. Báo cáo cũng nhận định hiệu quả của các cuộc tấn công có xu hướng gia tăng khi hệ thống phòng không phải đối mặt với áp lực quá tải.
Một yếu tố khác được cho là ảnh hưởng đến năng lực phòng thủ của Mỹ và Israel là việc Iran tuyên bố phá hủy nhiều hệ thống radar cảnh giới quan trọng, bao gồm radar AN/FPS-132 tại Qatar cùng hai radar AN/TPY-2 ở Jordan và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Nếu các thông tin này được xác nhận, chúng sẽ làm suy giảm khả năng cảnh báo sớm của mạng lưới phòng không, buộc Mỹ và Israel phải phụ thuộc nhiều hơn vào radar trên các tàu chiến và trạm radar AN/TPY-2 đặt tại Thổ Nhĩ Kỳ.
