Phí duy trì gây tranh luận, hé lộ dòng tiền hơn 1.400 tỷ đồng tại VETC

Ngày 20/8, Viettel Money thông báo dừng triển khai chính sách thu phí xử lý giao dịch đối với khách hàng liên kết tài khoản giao thông ePass. Động thái này diễn ra sau khi Thông báo của Công ty Cổ phần Giao thông số Việt Nam (VETC) trước đó cũng tạm dừng áp dụng chính sách thu phí dịch vụ quản lý tài khoản ví điện tử, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/8.

Theo phương án ban đầu, hai đơn vị dự kiến thu 6.600 đồng/tháng đối với ví điện tử của khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng đối với tài khoản của tổ chức, doanh nghiệp.

Các khoản phí được doanh nghiệp lý giải nhằm bù đắp chi phí duy trì, bảo mật hạ tầng, vận hành hệ thống và đối soát dữ liệu. Đây không phải khoản phí sử dụng đường bộ hay phí trực tiếp trên tài khoản giao thông.

Tuy nhiên, việc tài khoản giao thông gắn với hoạt động thu phí không dừng khiến chính sách mới nhận được nhiều ý kiến từ chủ phương tiện. Một bộ phận người dùng cho rằng việc phát sinh thêm phí duy trì là chưa phù hợp trong bối cảnh tài khoản ETC được sử dụng cho nhu cầu giao thông thiết yếu.

Trước phản ứng này, VETC cho biết tạm dừng thu phí để tiếp tục rà soát, đồng thời lắng nghe ý kiến của khách hàng và cơ quan quản lý.

Hơn 1.400 tỷ đồng tiền của khách hàng tại hệ thống VETC

Quy mô dòng tiền trong hoạt động thu phí không dừng phần nào được hé lộ qua báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2026 của Công ty Cổ phần Tasco (HNX: HUT) - doanh nghiệp đang trực tiếp sở hữu 99,26% vốn tại Công ty Cổ phần VETC.

Bên cạnh đó, Tasco cũng nắm quyền chi phối gián tiếp tại hệ thống các công ty thành viên trong hệ sinh thái này, bao gồm Công ty TNHH Thu phí tự động VETC (99,91% lợi ích), VETC Digital (65,79%) và VETC RSA (65,79%).

Tính đến ngày 30/6/2026, hệ thống ghi nhận hơn 1.415 tỷ đồng tiền của khách hàng, bao gồm tiền nạp trong tài khoản giao thông ETC và ví điện tử.

Cụ thể, số dư trên tài khoản ETC của khách hàng đạt 772,7 tỷ đồng, tăng nhẹ so với mức 747,3 tỷ đồng vào đầu năm. Trong khi đó, số dư trong ví điện tử đạt 642,3 tỷ đồng, tăng gần 10% so với mức 586,1 tỷ đồng hồi đầu kỳ.

Nói cách khác, hơn 1.400 tỷ đồng này là số tiền mà hàng triệu chủ xe nạp sẵn vào hệ thống để chờ thanh toán phí đường bộ và các dịch vụ liên quan. Quy mô này cho thấy phía sau các trạm thu phí tự động là một hệ thống thanh toán có lượng tiền luân chuyển rất lớn.

Đáng chú ý, trong khi lượng tiền nạp của khách hàng tăng lên thì doanh thu từ mảng thu phí lại có chiều hướng đi xuống.

Trong quý II/2026, Tasco ghi nhận 203,3 tỷ đồng doanh thu từ hoạt động thu phí, giảm so với mức 351,6 tỷ đồng của cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu mảng này đạt 447,2 tỷ đồng, thấp hơn mức 641,7 tỷ đồng của nửa đầu năm ngoái.

Ở chiều chi phí, giá vốn trực tiếp cho hoạt động thu phí trong 6 tháng đầu năm được ghi nhận ở mức 205,5 tỷ đồng. 

Ngoài ra, đến cuối quý II/2026, doanh nghiệp ghi nhận thêm 38,4 tỷ đồng chi phí trích trước phục vụ vận hành dịch vụ thu phí không dừng (giảm từ mức 58,2 tỷ đồng hồi đầu năm). Đây là các khoản chi phí kỹ thuật, vận hành được trích trước theo chu kỳ kế toán nhằm duy trì hoạt động thông suốt của hệ thống.

Bức tranh tài chính của mảng ETC đang cho thấy hai diễn biến song song: Dòng tiền người dùng nạp sẵn duy trì ở quy mô hàng nghìn tỷ đồng, trong khi doanh thu từ dịch vụ thu phí lại sụt giảm so với cùng kỳ. Đây sẽ là những dữ liệu đáng chú ý khi các đơn vị cung cấp dịch vụ cần phải tiếp tục rà soát, tính toán lại bài toán cân đối biểu phí trong thời gian tới.

Bài toán phí và yêu cầu rà soát từ cơ quan quản lý

Dịch vụ thu phí không dừng đòi hỏi hệ thống công nghệ vận hành liên tục, từ máy chủ, đường truyền, bảo mật đến kết nối và đối soát dữ liệu. Với lượng giao dịch lớn, chi phí duy trì hạ tầng là một phần không thể tách rời khỏi hoạt động của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, ETC có đặc thù khi gắn trực tiếp với hoạt động lưu thông trên đường bộ và được sử dụng bởi số lượng lớn chủ phương tiện. Vì vậy, những thay đổi liên quan đến phương thức thanh toán hay biểu phí đều có thể tác động trực tiếp đến người dùng.

Sau khi VETC và Viettel Money tạm dừng triển khai các khoản phí liên quan đến ví điện tử, Cục Đường bộ Việt Nam cũng đã ra thông báo đề nghị hai đơn vị phối hợp với các tổ chức cung ứng phương tiện thanh toán rà soát lại chính sách. 

Cơ quan này cũng yêu cầu nghiên cứu các phương án tính phí phù hợp hơn với nhu cầu và tần suất sử dụng của khách hàng, chẳng hạn thu theo giao dịch hoặc theo giá trị giao dịch.

Theo Cục Đường bộ, khoản phí mà các đơn vị dự kiến thu là phí sử dụng phương tiện thanh toán theo quy định trong lĩnh vực ngân hàng, không phải phí sử dụng đường bộ hay phí tài khoản giao thông. Tài khoản giao thông hiện không chứa tiền mà được liên kết với phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt để thực hiện giao dịch khi phát sinh.

Cơ quan quản lý đồng thời đề nghị các doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành, mở rộng phương thức thanh toán và phát triển thêm tiện ích cho người dùng. Việc truyền thông, tham vấn khách hàng và cơ quan quản lý trước những thay đổi có tác động trực tiếp đến người sử dụng cũng được yêu cầu rút kinh nghiệm.

Trong bối cảnh số dư tiền khách hàng trên hệ thống VETC đã vượt 1.400 tỷ đồng, trong khi doanh thu hoạt động thu phí có xu hướng giảm, việc xây dựng cơ chế phí phù hợp sẽ cần cân đối giữa chi phí duy trì hạ tầng, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp và chi phí sử dụng dịch vụ của người dân.