Loại củ quen thuộc tại các vùng quê, được ví như "nhân sâm bình dân"

Công dụng của sắn dây

Theo tờ Người đưa tin, trong y học cổ truyền, sắn dây còn được biết đến với nhiều tên gọi như cát căn, cam cát căn hay phấn cát, có tên khoa học là Pueraria thomsoni Benth., thuộc họ Đậu. Sắn dây là loài thân leo dài nhiều mét, phần rễ phát triển thành củ lớn chứa rất nhiều tinh bột.

Phần rễ củ (được gọi là cát căn) chính là bộ phận được sử dụng phổ biến nhất để làm thuốc. Thông thường, củ sắn dây được thu hoạch từ cuối mùa thu đến đầu mùa xuân. Sau khi đào lên, củ được rửa sạch, bóc vỏ, cắt đoạn để phơi sấy khô làm thuốc hoặc nghiền nhỏ, lọc nhiều lần để thu phần tinh bột nguyên chất.

Xét về mặt dinh dưỡng, củ sắn dây tươi chứa khoảng 12-15% tinh bột rất dễ tiêu hóa. VietNamnet dẫn lời Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, các nghiên cứu khoa học gần đây chỉ ra sự hiện diện của những hợp chất isoflavon quý giá trong sắn dây như puerarin, daidzein và daidzin.

Những hợp chất này sở hữu hoạt tính chống oxy hóa mạnh, hỗ trợ hệ tuần hoàn, bảo vệ mạch máu và tham gia tích cực vào quá trình chuyển hóa đường, lipid trong cơ thể.

Sắn dây là một loại củ dân dã, rất đỗi quen thuộc ở các vùng quê Việt Nam. Ảnh: VietNamnet

Theo y học cổ truyền, vị thuốc cát căn có vị ngọt, cay, tính bình, mang lại tác dụng giải cơ, thoái nhiệt, sinh tân và chỉ khát. Do đó, vị thuốc này thường được ứng dụng để thanh nhiệt, hỗ trợ hạ sốt, trị khát nước, làm dịu triệu chứng cảm nắng hoặc hỗ trợ điều trị đau đầu, tiêu chảy, lỵ. Liều dùng cát căn thường ở mức 8-20g mỗi ngày, chủ yếu dưới dạng thuốc sắc và có thể phối hợp với nhiều vị thuốc khác tùy theo thể trạng.

Vào những ngày nắng nóng đỉnh điểm, một cốc bột sắn dây không chỉ giúp giải nhiệt, mang lại cảm giác dễ chịu mà còn là thức uống không thể thiếu trong ký ức của nhiều thế hệ. Tuy nhiên, về quan niệm truyền miệng rằng uống sắn dây giúp "mát gan" hay "thải độc gan", Tiến sĩ Phương lưu ý gan không phải là bộ phận có thể "nóng" hay "mát" theo nghĩa đơn thuần.

Cảm giác sảng khoái sau khi uống chủ yếu đến từ việc cơ thể được cấp nước, hấp thu tinh bột và bổ sung các chất chống oxy hóa. Người tiêu dùng có thể xem đây là một phần của chế độ ăn lành mạnh, nhưng tuyệt đối không nên coi là thức uống có thể thải độc hay chữa các bệnh về gan.

Ba nhóm người cần thận trọng khi sử dụng

Mặc dù sắn dây là thức uống giải nhiệt tuyệt vời, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh có ba nhóm đối tượng cần hết sức lưu ý khi sử dụng.

Nhóm thứ nhất là những người hay bị lạnh bụng, dễ tiêu chảy hoặc có cơ địa hàn. Theo kinh nghiệm dân gian và Đông y, sắn dây có tính mát sâu. Nếu những người thuộc thể trạng này uống bột sắn dây sống, cơ thể sẽ rất dễ gặp tình trạng đầy bụng, đau quặn thắt hoặc đi ngoài phân lỏng, gây ảnh hưởng xấu tới hệ tiêu hóa.

Nhóm thứ hai bao gồm những người có hệ tiêu hóa yếu, đặc biệt là trẻ nhỏ và người cao tuổi. Đối với hai nhóm nhạy cảm này, việc dung nạp bột sắn dây pha sống có thể tạo ra áp lực quá tải cho hệ đường ruột vốn còn non nớt hoặc đã suy giảm chức năng.

Sắn dây là thức uống giải nhiệt tuyệt vời. Ảnh: VietNamnet

Nhóm thứ ba là các bệnh nhân đái tháo đường. Vì thành phần chủ yếu của bột sắn dây là tinh bột, người bệnh cần phải tính toán kỹ lưỡng lượng tiêu thụ vào tổng khẩu phần ăn hằng ngày nhằm tránh mất kiểm soát chỉ số đường huyết.

Đặc biệt, nếu duy trì thói quen pha thêm đường vào cốc sắn dây để tăng vị ngon, lượng đường trong máu có thể tăng vọt sau khi uống và để lại nhiều hệ lụy nguy hiểm cho sức khỏe.