Khi nào thì giá xăng tại một cửa hàng có thể "tăng buổi sáng, giảm ngay buổi chiều"?

Nếu dự thảo nghị định này được thông qua thì mỗi cây xăng có thể bán một giá khác nhau, tùy vào doanh nghiệp.

Cụ thể, theo báo Lao động, ngày 30/9, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị lấy ý kiến rộng rãi Dự thảo Nghị định thay thế các Nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu.

Nhân viên tại một cửa hàng bán lẻ xăng dầu đang điều chỉnh giá. Ảnh: Thành Lộc

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Việt Sơn – Thứ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh đây là một nghị định có phạm vi điều chỉnh rộng, nội dung phức tạp, tác động trực tiếp đến hoạt động của hàng nghìn doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, hệ thống cửa hàng bán lẻ và người tiêu dùng, đồng thời có liên quan chặt chẽ đến bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh xăng dầu và nền kinh tế vĩ mô.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn, về mô hình và hệ thống phân phối xăng dầu, đây là một trong những nội dung quan trọng và nhận được nhiều sự quan tâm nhất. Dự thảo đang được xây dựng theo hướng rà soát, tái cấu trúc hệ thống phân phối, giảm các khâu trung gian, xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng chủ thể, từ khâu tạo nguồn đến khâu phân phối, bán lẻ, qua đó nâng cao hiệu quả của chuỗi cung ứng.

Về cơ chế điều hành giá xăng dầu, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cho biết, theo phương án đang được lấy ý kiến, Nhà nước không trực tiếp công bố giá cơ sở định kỳ như cơ chế hiện nay. Doanh nghiệp chủ động quyết định và công bố giá bán trong hệ thống trên cơ sở công thức, nguyên tắc được quy định tại nghị định. Mục tiêu cuối cùng là giá xăng dầu phải phản ánh tương đối đầy đủ biến động thị trường, nhưng cơ chế quản lý phải đầy đủ, minh bạch và hiệu quả để bảo đảm lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng và duy trì ổn định thị trường.

Cũng đưa tin về nội dung này, VnExpress cho biết thêm, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết theo dự thảo, giá xăng dầu do thị trường và doanh nghiệp quyết định. Cơ quan quản lý dự kiến không còn định kỳ công bố mức giá bán lẻ vào thứ Năm hàng tuần. Mỗi doanh nghiệp, cửa hàng có thể đưa ra mức giá khác nhau dựa trên chi phí thực tế.

"Doanh nghiệp hoàn toàn quyết định giá bán lẻ thị trường. Khi Nghị định có hiệu lực thì sẽ phải chấp nhận chuyện mỗi cây xăng một giá", ông Linh nói. Vì vậy, giá xăng tại một cửa hàng có thể "tăng buổi sáng, giảm ngay buổi chiều", tùy chính sách của doanh nghiệp.

Theo bản dự thảo thứ 14, Bộ Công Thương đề xuất thương nhân đầu mối, phân phối ngoài hệ thống được tự quyết giá theo thị trường, kê khai và kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý. Còn nhà phân phối trong hệ thống của một đầu mối không được bán cao hơn giá do đơn vị cấp hàng đưa ra.

Công thức giá của doanh nghiệp dự kiến dựa trên giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và thuế. Trong đó, giá mua và chi phí tạo nguồn do doanh nghiệp tự xác định theo thực tế kinh doanh. Lợi nhuận cũng do doanh nghiệp xác định.

 Riêng chi phí kinh doanh định mức vẫn do Nhà nước quản lý. Bộ Công Thương công bố mức khởi điểm. Hàng năm, doanh nghiệp tự điều chỉnh khoản này theo biến động CPI do Bộ Công Thương thông báo. Định kỳ ba năm một lần, Bộ rà soát và công bố lại dựa trên báo cáo kiểm toán độc lập của doanh nghiệp.

Theo ông Trần Hữu Linh, đây là thay đổi quan trọng và có thể tác động trực tiếp đến hành vi của người tiêu dùng. Thay vì một mặt bằng giá được điều chỉnh đồng loạt theo kỳ như hiện nay, người mua có thêm lựa chọn về giá giữa các cửa hàng, hệ thống bán lẻ xăng dầu.

Ở chiều tích cực, đại diện Bộ Công Thương cho rằng doanh nghiệp có chi phí thấp, tổ chức nguồn hàng tốt và vận hành hệ thống hiệu quả có thể giảm giá để thu hút khách hàng. Tuy nhiên, cơ chế mới có thể tạo chênh lệch giá giữa các khu vực, nhất là nơi có ít doanh nghiệp, cửa hàng bán lẻ.

Cơ chế này cũng có thể thay đổi cách hình thành chiết khấu trong chuỗi bán lẻ. Theo Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, khi doanh nghiệp được tự quyết giá, mức chiết khấu dành cho đại lý, cửa hàng sẽ trở thành một phần trong bài toán kinh doanh của từng hệ thống thay vì phụ thuộc vào một mức do Nhà nước điều hành như hiện nay.

Thời gian qua, theo ông Linh, một số doanh nghiệp phân phối và cửa hàng phản ánh có thời điểm chiết khấu về 0, khiến hoạt động kinh doanh không có lãi. Việc để doanh nghiệp chủ động giá được kỳ vọng tạo thêm dư địa để các bên tự phân bổ chi phí, lợi nhuận và chiết khấu trong chuỗi.

Trao quyền định giá cho doanh nghiệp không đồng nghĩa Nhà nước rút hoàn toàn khỏi điều hành thị trường. Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cho biết xăng dầu là mặt hàng thiết yếu, ảnh hưởng lớn đến sản xuất, kinh doanh, đời sống người dân và an ninh năng lượng. Vì vậy, đổi mới cơ chế quản lý nhưng Nhà nước vẫn có công cụ điều tiết, giám sát và can thiệp khi cần.

Theo dự thảo nghị định, cơ chế bình ổn có thể được kích hoạt khi giá tăng - giảm liên tục 1-4 tuần hoặc biến động cộng dồn 15-20% trở lên trong thời gian ngắn và gây tác động lớn tới kinh tế - xã hội.

Khi đó, Bộ Công Thương phối hợp Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ quyết định chủ trương, biện pháp và thời gian bình ổn. Các công cụ nhà điều hành có thể sử dụng gồm tổng nguồn tối thiểu, dự trữ lưu thông, dự trữ quốc gia, thuế, chính sách tài chính - tiền tệ và Quỹ bình ổn giá (nếu có). Ngoài ra, trường hợp cần thiết Nhà nước điều hành giá xăng dầu trong khoảng thời gian nhất định.