Học sinh vận dụng AI, IoT và tư duy thuật toán qua cuộc thi
Ngày 15/11, vòng chung kết toàn quốc Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026 khu vực miền Bắc diễn ra tại Hà Nội, thu hút khoảng 700 học sinh đến từ gần 50 trường học tham gia.
Các đội thi tranh tài ở 4 bảng gồm Sơ cấp, Trung cấp, Cao cấp và Ưu tú, với thử thách lập trình robot theo chủ đề đô thị thông minh “Synapse City”.
Đề thi lấy bối cảnh một thành phố tương lai đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường. Trong đó, các đội phải lập trình robot thực hiện ba nhiệm vụ trên sa bàn, gồm khoanh vùng khu vực ô nhiễm, vận chuyển các khối vật liệu trung hòa đến vị trí cần xử lý và thu hồi các khối ô nhiễm về phòng thí nghiệm để phân tích.
Tùy theo độ tuổi và cấp độ thi đấu, học sinh được sử dụng các phiên bản robot Leanbot cùng công cụ lập trình phù hợp. Cụ thể, bảng Sơ cấp dành cho thí sinh từ 6-9 tuổi, sử dụng robot tiêu chuẩn với ngôn ngữ Blockly hoặc Python. Bảng Trung cấp dành cho học sinh 9-12 tuổi, có thêm lựa chọn ngôn ngữ C++. Trong khi đó, hai bảng Cao cấp (11-15 tuổi) và Ưu tú (15-18 tuổi) sử dụng robot Leanbot nâng cao/IoTs, với các ngôn ngữ lập trình Blockly, C++ hoặc Python.
Điểm quan trọng của thử thách là các đội phải xây dựng chương trình để robot tự động thực hiện toàn bộ chuỗi nhiệm vụ trong thời gian quy định, thay vì điều khiển từng thao tác riêng lẻ. Qua đó, thí sinh cần vận dụng tư duy thuật toán, khả năng phân tích tình huống và phối hợp nhóm để đưa ra phương án tối ưu.
Trong ngày thi, các đội trải qua hai vòng, từ tiếp nhận đề bài, lập trình, chạy thử đến bàn giao robot và đưa thiết bị lên sa bàn để trọng tài đánh giá. Khi robot di chuyển sai hướng hoặc không hoàn thành nhiệm vụ, thí sinh phải xác định nguyên nhân, điều chỉnh chương trình và kiểm tra lại. Vì vậy, cuộc thi không chỉ đánh giá tốc độ, độ chính xác mà còn chú trọng khả năng giải quyết vấn đề và thích ứng với các tình huống phát sinh.
700 học sinh thử sức với thử thách lập trình robot tại AIROC 2026. Ảnh: B.Loan
Kết hợp robot thực tế với công nghệ bản sao số
Một điểm đáng chú ý tại AIROC 2026 là sự kết hợp giữa robot vật lý Leanbot với công nghệ bản sao số (Digital Twin) và nền tảng mô phỏng Pythaverse.
Thông qua môi trường mô phỏng, học sinh có thể chạy thử chương trình, kiểm tra cách robot thực hiện nhiệm vụ và phát hiện những sai sót trước khi đưa chương trình vào thiết bị thực tế. Cách tiếp cận này giúp các em làm quen với quy trình xây dựng, thử nghiệm, đánh giá và hoàn thiện chương trình điều khiển robot.
Ông Nguyễn Viết Khiêm, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trưởng ban tổ chức AIROC 2026, cho biết chương trình đã thu hút khoảng 2.000 học sinh trên toàn quốc đăng ký tham dự.
Theo ông Khiêm, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và tự động hóa phát triển mạnh mẽ, giáo dục cần chú trọng rèn luyện tư duy độc lập, khả năng sáng tạo và năng lực vận dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Kết thúc các lượt tranh tài, ban tổ chức công bố kết quả ở 4 bảng thi. Tại bảng Sơ cấp, đội A9 của TPE Academy (Hải Phòng) giành giải Nhất. Đội E4, cũng thuộc TPE Academy, đứng đầu bảng Trung cấp.
Học sinh giải bài toán đô thị thông minh bằng robot tại AIROC 2026. Ảnh: B.Loan
Ở bảng Cao cấp, đội U1 của Trường THCS Thanh Miếu (Phú Thọ) giành giải Nhất. Trong khi đó, đội AD3 của Trung tâm American Skills, cơ sở Hải Phòng, đạt thành tích cao nhất tại bảng Ưu tú.
Chia sẻ về trải nghiệm tại cuộc thi, em Ngô Đông Quyền, học sinh lớp 9 Trường THCS Thanh Miếu (Phú Thọ), cho biết đề thi với chủ đề thành phố thông minh năm nay tương đối phù hợp với lứa tuổi và khả năng của các thành viên trong đội.
Để chuẩn bị cho vòng chung kết, đội của Quyền dành hai tuần tập trung ôn luyện. Trong tuần đầu tiên, các thành viên tập trung căn chỉnh góc quay của robot; tuần tiếp theo dành thời gian luyện giải đề, tìm cách tối ưu tốc độ di chuyển.
Trong quá trình tập luyện, nhóm thống nhất chiến thuật kết hợp giữa việc để robot di chuyển theo vạch dẫn đường tiêu chuẩn và tính toán những đoạn đi tắt tại các vị trí thuận lợi nhằm rút ngắn thời gian hoàn thành nhiệm vụ.
Dù có chút tiếc nuối khi phần thi thực tế chưa đạt số điểm tối đa như kỳ vọng do áp lực tâm lý, Quyền cho biết em vẫn cảm thấy hào hứng trước không khí thi đấu sôi nổi và tinh thần quyết tâm của các đội tham dự.
Sau vòng thi tại Hà Nội, những đội đáp ứng điều kiện tuyển chọn sẽ tiếp tục chuẩn bị cho vòng chung kết quốc tế AIROC 2026, dự kiến diễn ra tại Phú Thọ vào cuối tháng 11.