Doanh nghiệp khát nhân lực chất lượng cao, bằng cấp không còn là lợi thế duy nhất

Việt Nam đang hướng tới duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn phát triển mới, với các động lực chủ yếu là đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển công nghệ cao và nâng cao năng suất lao động. Trong bối cảnh đó, nguồn nhân lực chất lượng cao giữ vai trò then chốt, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Lĩnh vực nào thiếu nhân lực kỹ năng cao?

Theo VnExpress, kết quả khảo sát Xu hướng tuyển dụng quý IV/2026 do Manpower Việt Nam thực hiện trên 285 doanh nghiệp trên cả nước, nhu cầu nhân sự có kỹ năng đang ở mức cao, với 52% doanh nghiệp dự kiến tăng tuyển dụng trong ba tháng cuối năm. Tuy nhiên, bài toán tuyển dụng vẫn gặp nhiều thách thức khi 50% doanh nghiệp cho biết mất nhiều thời gian hơn để tìm kiếm nhân sự so với cùng kỳ năm 2025, chủ yếu do nguồn cung hạn chế và thiếu ứng viên đáp ứng yêu cầu về kỹ năng.

Nhu cầu tuyển dụng nhân sự có kỹ năng tập trung ở các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, tự động hóa, logistics, chuỗi cung ứng và sản xuất công nghệ cao. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm ứng viên chất lượng cao cho các vị trí đòi hỏi chuyên môn đặc thù, đặc biệt là nhân sự cấp trung và cấp cao. Ngành bán dẫn là một ví dụ điển hình về khoảng cách cung – cầu lao động: Việt Nam hiện có khoảng 15.000 lao động trong lĩnh vực này, trong khi mục tiêu đến năm 2030 là phát triển đội ngũ lên 50.000 người.

Ở chiều ngược lại, nhu cầu tuyển dụng nhân sự mới vào nghề cũng gia tăng tại nhiều lĩnh vực. Theo số liệu khảo sát, tỷ lệ doanh nghiệp có kế hoạch tuyển dụng nhóm nhân sự này đạt 77% trong lĩnh vực thông tin, 62% ở cả lĩnh vực tài chính và bảo hiểm lẫn sản xuất, 58% trong dịch vụ chuyên nghiệp, khoa học và kỹ thuật, 50% ở thương mại và logistics, và 45% trong xây dựng và bất động sản.

Ảnh minh họa: Quang Định/VnExpress

Yêu cầu nhân lực chất lượng cao đang thay đổi

Bà Võ Thị Bích Thủy - Giám đốc Vận hành Manpower Việt Nam cho biết trên tờ Dân Trí, yêu cầu của doanh nghiệp đối với nhân lực chất lượng cao đang thay đổi. Nếu trước đây bằng cấp, kinh nghiệm, ngoại ngữ và kỹ năng quản lý được ưu tiên, hiện những yếu tố này gần như trở thành điều kiện cơ bản.

Từ các dự án tuyển dụng cấp trung và cấp cao, Manpower ghi nhận nhu cầu ngày càng tăng với ứng viên có khả năng triển khai chuyển đổi số, tối ưu vận hành, quản trị trong môi trường quốc tế và tạo ra giá trị mới cho tổ chức.

"Trước đây doanh nghiệp tuyển người để vận hành công việc, còn ngày nay họ tuyển những người có thể dẫn dắt tăng trưởng và đổi mới", bà Thủy nhận định.

Ở góc độ doanh nghiệp, chia sẻ trên tờ Đại đoàn kết, ông Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội (HANOISME) cho rằng, nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là yếu tố đầu vào mà cần trở thành lực đẩy trực tiếp tạo ra năng suất, đổi mới sáng tạo, năng lực cạnh tranh và tăng trưởng mới.

Theo ông Quốc Anh, phát triển nhân lực không thể chỉ giới hạn trong câu chuyện tuyển dụng hay đào tạo, mà phải gắn với năng lực thực thi trong từng lĩnh vực, từ quản trị, tài chính, đầu tư đến công nghệ số, AI, dữ liệu, tự động hóa, thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics và sản xuất.

Vấn đề quan trọng là năng lực của người lao động và đội ngũ quản lý phải được chuyển hóa thành kết quả cụ thể, góp phần nâng cao năng suất, gia tăng giá trị và mở rộng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.