Nhiều tiêu chuẩn xét tặng cần được làm rõ
Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 25/2024/NĐ-CP, trong đó đề xuất điều chỉnh tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân, Thầy thuốc Ưu tú, cách tính thời gian công tác và thành phần Hội đồng xét tặng nhằm phù hợp với thực tiễn ngành y tế.
Theo Bộ Y tế, việc xây dựng dự thảo Nghị định xuất phát từ yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật về thi đua, khen thưởng sau khi Luật số 06/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.
Bên cạnh đó, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, sắp xếp tổ chức bộ máy và phân định lại thẩm quyền quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế cũng đặt ra yêu cầu sửa đổi các quy định hiện hành.
Qua thực tiễn triển khai Nghị định số 25/2024/NĐ-CP, Bộ Y tế nhận thấy một số quy định về đối tượng, điều kiện, tiêu chuẩn, cách xác định thời gian công tác, thành tích và hồ sơ xét tặng còn bất cập, gây khó khăn trong quá trình lập, thẩm định và xét chọn.
Đáng chú ý, một số tiêu chuẩn chưa được quy định rõ ràng, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất. Chẳng hạn, việc xác định thành tích của tập thể do cá nhân quản lý trong trường hợp được bổ nhiệm, điều động, luân chuyển hoặc kiêm nhiệm chức vụ tại nhiều cơ quan, đơn vị vẫn còn những vướng mắc.
Tiêu chuẩn về nghiên cứu, phát triển khoa học, kỹ thuật và công nghệ y tế cũng được đánh giá là chưa phản ánh đầy đủ các hình thức đóng góp thực tiễn của đội ngũ thầy thuốc.
Theo Bộ Y tế, hoạt động khoa học, kỹ thuật trong ngành y tế không chỉ bao gồm nghiên cứu khoa học mà còn có nghiên cứu ứng dụng, triển khai kỹ thuật mới, sáng kiến, giải pháp cải tiến quy trình chuyên môn và chuyển giao kỹ thuật.
Tuy nhiên, một số tiêu chuẩn hiện hành vẫn tập trung vào nhiệm vụ khoa học và công nghệ theo những cấp độ nhất định, chưa ghi nhận đầy đủ các đóng góp có giá trị thực tiễn, nhất là tại cơ sở khám, chữa bệnh và tuyến y tế cơ sở.
Ngoài ra, yêu cầu xác nhận hiệu quả áp dụng và phạm vi ảnh hưởng của nhiệm vụ khoa học, công nghệ đã được nghiệm thu cũng làm phát sinh thêm thủ tục hành chính. Đối với những nhiệm vụ thực hiện từ nhiều năm trước, cơ quan, đơn vị phải rà soát, thu thập và xác nhận lại hồ sơ lưu trữ.
Đối với cá nhân giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, việc gắn tiêu chuẩn xét tặng với thành tích của tập thể do cá nhân quản lý cũng phát sinh những trường hợp chưa phản ánh đầy đủ quá trình công tác, cống hiến và thành tích chuyên môn của người được đề nghị.
Từ thực tế này, Bộ Y tế cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện các tiêu chuẩn theo hướng đánh giá toàn diện vai trò quản lý, điều hành, kết quả hoạt động của tập thể cũng như đóng góp chuyên môn thực tế của từng cá nhân.
Bộ Y tế đề xuất gỡ vướng trong xét tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân, Thầy thuốc Ưu tú. Ảnh minh họa/BV108
Bổ sung quy định đối với thầy thuốc công tác tại địa bàn, lĩnh vực đặc thù
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là điều chỉnh tiêu chuẩn đối với cá nhân công tác tại địa bàn biên giới, trên biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và một số lĩnh vực đặc thù của ngành y tế.
Theo đó, dự thảo định hướng quy định thời gian công tác liên tục tối thiểu để được áp dụng chính sách ưu tiên, đồng thời tách nhóm đối tượng này thành một nhóm riêng.
Các lĩnh vực được đề cập gồm phong, lao, tâm thần, pháp y, pháp y tâm thần, giải phẫu bệnh và thầy thuốc công tác trong các cơ sở giam giữ.
Việc xây dựng tiêu chuẩn riêng nhằm ghi nhận quá trình công tác, cống hiến thực chất của đội ngũ thầy thuốc tại những vị trí, địa bàn khó thu hút nhân lực, qua đó động viên họ yên tâm công tác và tiếp tục đóng góp cho ngành y tế.
Dự thảo cũng tập trung hoàn thiện quy định về cách tính thời gian công tác và thời gian trực tiếp làm chuyên môn kỹ thuật y tế. Các trường hợp được nhân hệ số sẽ được sắp xếp lại theo hướng thống nhất, logic, thuận tiện trong áp dụng.
Đồng thời, dự thảo bổ sung nguyên tắc áp dụng hệ số đối với trường hợp một khoảng thời gian công tác đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng; làm rõ cách tính thời gian trực tiếp làm chuyên môn kỹ thuật y tế đối với những vị trí đặc thù nhưng vẫn tham gia hoặc có hoạt động gắn trực tiếp với chuyên môn.
Đáng chú ý, thời gian đi học không gắn với hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ y tế sẽ không được tính là thời gian trực tiếp làm chuyên môn kỹ thuật y tế.
Đối với cán bộ quản lý tại các cơ sở y tế, dự thảo hướng tới thống nhất cách tính thời gian trực tiếp làm công tác chuyên môn kỹ thuật, qua đó đánh giá đầy đủ hơn những đóng góp của đội ngũ này đối với nền y học Việt Nam.
Bên cạnh việc hoàn thiện tiêu chuẩn, dự thảo Nghị định cũng điều chỉnh tổ chức, thành phần và nhiệm vụ của Hội đồng xét tặng các cấp để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và cơ cấu tổ chức bộ máy hiện nay.
Theo quy định tại Nghị định số 147/2025/NĐ-CP, Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền thành lập Hội đồng cấp cơ sở để xét tặng danh hiệu đối với cá nhân công tác tại các cơ sở y tế thuộc phạm vi quản lý. Trường hợp cấp xã không đủ điều kiện thành lập Hội đồng, hồ sơ được gửi về Hội đồng cấp cơ sở tại Sở Y tế tỉnh, thành phố.
Tuy nhiên, Nghị định số 147/2025/NĐ-CP dự kiến hết hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Vì vậy, Bộ Y tế cho rằng cần đưa trực tiếp các quy định về thẩm quyền, trách nhiệm, tổ chức Hội đồng và trình tự xét tặng vào Nghị định mới, bảo đảm cơ sở pháp lý ổn định, lâu dài, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý.
Dự thảo cũng điều chỉnh thành phần Hội đồng cấp tỉnh theo hướng tinh gọn, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ; giữ đại diện Sở Nội vụ và Sở Khoa học và Công nghệ để bảo đảm tính chuyên môn trong xét tặng.
Đối với Hội đồng tại Bộ Y tế và Hội đồng cấp bộ, ngành, thành phần cũng được rà soát, kiện toàn do những thay đổi trong tổ chức công đoàn và hệ thống cơ quan thanh tra sau quá trình sắp xếp bộ máy.
Ngoài ra, dự thảo làm rõ yêu cầu đối với từng loại hồ sơ, thời gian gửi hồ sơ và trình tự xét tặng; bổ sung phương thức gửi hồ sơ trực tuyến qua Hệ thống quản lý văn bản và chỉ đạo, điều hành nhằm tạo thuận lợi cho các cơ quan, đơn vị.
Dự thảo Nghị định gồm 5 chương, 21 điều, quy định về nguyên tắc, điều kiện, tiêu chuẩn xét tặng; cách tính thời gian công tác; tổ chức Hội đồng xét tặng; hồ sơ, trình tự, thủ tục và các nội dung liên quan.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung điều khoản chuyển tiếp đối với đợt xét tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân, Thầy thuốc Ưu tú lần thứ 15 trong trường hợp chưa có kết quả tại thời điểm Nghị định mới có hiệu lực, nhằm bảo đảm quá trình xét tặng được thực hiện liên tục, không ảnh hưởng đến quyền lợi của các cá nhân đã được đề nghị xét tặng.
Theo kế hoạch, Bộ Y tế dự kiến trình Chính phủ xem xét, ban hành Nghị định trong tháng 12/2026.