Đăng ký xét tuyển đại học 2026: Hơn 7,18 triệu nguyện vọng, bài toán "gạn đục khơi trong" của các trường đại học

Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, năm nay cả nước có 1.241.914 thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT, trong đó hơn 874.000 em đã đăng ký xét tuyển đại học trên Hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung với tổng cộng 7,18 triệu nguyện vọng.

Số lượng thí sinh đăng ký xét tuyển chiếm hơn 70% tổng số thí sinh dự thi, bình quân mỗi em đăng ký khoảng 8,2 nguyện vọng. So với kỳ tuyển sinh năm 2025, lượng thí sinh đăng ký xét tuyển đã tăng thêm hơn 25.200 người, tương đương tỷ lệ tăng gần 3%.

Số lượng nguyện vọng lớn không đồng nghĩa với kết quả nhập học thực tế

Đánh giá về kết quả đăng ký tuyển sinh năm nay, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết, những con số bước đầu đã cho thấy nhu cầu học đại học của người trẻ tiếp tục gia tăng, đồng thời phản ánh rõ hiệu quả của công tác hướng nghiệp ngay từ trường phổ thông.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng mục tiêu cốt lõi của kỳ tuyển sinh không phải là khuyến khích thí sinh đăng ký càng nhiều nguyện vọng càng tốt, mà là giúp các em lựa chọn đúng ngành học, phù hợp với năng lực, sở trường cá nhân và định hướng nghề nghiệp lâu dài.

Theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, quy trình tuyển sinh bao gồm ba bước hoàn toàn khác nhau: đăng ký xét tuyển, trúng tuyển và nhập học. Một thí sinh có thể đăng ký rất nhiều nguyện vọng, nhưng sau quá trình lọc ảo trên hệ thống chung, mỗi em chỉ được xác định trúng tuyển vào một nguyện vọng cao nhất có đáp ứng đầy đủ điều kiện.

Ông Thảo khẳng định hơn 7,18 triệu nguyện vọng không phải là hơn 7,18 triệu thí sinh, và càng không thể đánh đồng với hơn 7,18 triệu kết quả trúng tuyển.

Số liệu thống kê từ các mùa tuyển sinh gần đây cho thấy tỷ lệ nhập học thực tế đang liên tục tăng, cụ thể là từ 82,45% của năm 2023 lên 85,23% trong năm 2024 và đạt khoảng 90% vào năm 2025. Đây chính là cơ sở để các trường đại học dự báo tỷ lệ thí sinh "ảo" khi xác định số lượng dự kiến trúng tuyển.

Trong thực tế, các trường có thể gọi trúng tuyển với số lượng cao hơn chỉ tiêu khoảng 1-3% nhằm bù đắp cho những trường hợp thí sinh không xác nhận nhập học. Tuy nhiên, mức này chỉ là biên độ dự báo và không phải là tỷ lệ cố định áp dụng cho mọi cơ sở đào tạo.

Ông Thảo cũng lưu ý thêm rằng không nên lấy số lượng đăng ký xét tuyển ban đầu để dự báo số lượng nhập học, bởi sau khi có kết quả, một bộ phận thí sinh vẫn có thể rẽ hướng sang du học, chuyển đổi nghề nghiệp hoặc quyết định thi lại vào những năm tiếp theo.

Xu hướng dịch chuyển sang nhóm ngành STEM là tín hiệu tích cực

Về bức tranh tổng quan của việc đăng ký xét tuyển năm nay, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo đánh giá bên cạnh sự gia tăng về quy mô, tín hiệu đáng chú ý nhất là xu hướng dịch chuyển rõ rệt của thí sinh sang các ngành STEM và những lĩnh vực khoa học, công nghệ đang được ưu tiên phát triển.

Cụ thể, hệ thống ghi nhận 467.590 thí sinh đăng ký vào các ngành STEM, chiếm khoảng 53,4% tổng số thí sinh xét tuyển. Tổng số nguyện vọng rót vào nhóm ngành này lên tới hơn 2,36 triệu (2.368.179), tương đương gần 33% tổng số nguyện vọng trên toàn quốc.

Đặc biệt, đối với 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc Nghị định số 179/2026/NĐ-CP, có 331.693 thí sinh đăng ký, tương đương gần 38% với tổng cộng 1.291.839 nguyện vọng.

Theo ông Thảo, số liệu này cho thấy hơn một nửa số thí sinh năm nay có ít nhất một lựa chọn thuộc khối STEM và hơn một phần ba có nguyện vọng vào các nhóm ngành mũi nhọn được ưu tiên. Điều này minh chứng cho việc nhận thức của học sinh và phụ huynh về vai trò của khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học đang có những chuyển biến vô cùng tích cực. Sự thay đổi này được tiếp sức từ các chính sách học bổng, hỗ trợ người học, cũng như nhu cầu nhân lực lớn và triển vọng nghề nghiệp rộng mở.

Dù vậy, ông cũng lưu ý rằng số liệu đăng ký mới chỉ phản ánh mức độ quan tâm ban đầu; sự chuyển dịch sẽ chỉ thực sự được khẳng định khi thể hiện qua lượng nhập học thực tế, chất lượng sinh viên đầu vào, tỷ lệ duy trì học tập, kết quả tốt nghiệp và khả năng đáp ứng thị trường lao động.

Chi tiết hơn về các lĩnh vực, năm 2026 hệ thống ghi nhận 154.016 thí sinh nộp hồ sơ vào lĩnh vực Máy tính và công nghệ thông tin với hơn 415.000 nguyện vọng, chiếm gần 18% tổng số thí sinh đăng ký xét tuyển. Cùng lúc đó, lĩnh vực Khoa học tự nhiên thu hút hơn 43.700 thí sinh với khoảng 63.800 nguyện vọng.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhận định đây là nền tảng then chốt, bởi khoa học tự nhiên cùng với toán học, thống kê và kỹ thuật chính là nền móng cho sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, vật liệu mới, năng lượng, công nghệ sinh học và nhiều công nghệ chiến lược khác.

Trong bối cảnh AI đang trở thành công nghệ nền tảng làm thay đổi hầu hết các lĩnh vực kinh tế và xã hội, các chương trình đào tạo về công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo cũng như việc tích hợp AI vào chuyên ngành đang ngày càng thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của người học.

Ngay sau khi kết thúc quá trình đăng ký nguyện vọng, từ ngày 15/7, các thí sinh sẽ bắt đầu nộp lệ phí xét tuyển trực tuyến theo lịch trình cụ thể của từng địa phương.

Năm nay, Bộ GD&ĐT tiếp tục phối hợp với Bộ Công an cùng các đơn vị liên quan triển khai hệ thống thanh toán qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, kết nối trực tiếp với Hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung.

Hạ tầng kỹ thuật đã được các bên chuẩn bị kỹ lưỡng theo hướng phân tải, mở rộng đa dạng các kênh thanh toán và tổ chức giám sát liên tục. Điều này nhằm hạn chế tối đa tình trạng nghẽn mạng, đồng thời giảm thiểu những trường hợp giao dịch thành công nhưng chưa kịp cập nhật trạng thái trên hệ thống, qua đó bảo đảm tuyệt đối quyền lợi cho các em trong quá trình hoàn tất thủ tục đăng ký xét tuyển.

Theo lịch của Bộ GD&ĐT, từ ngày 15/7 đến 17h ngày 21/7, thí sinh phải thực hiện nộp lệ phí xét tuyển trực tuyến theo số lượng nguyện vọng đã đăng ký.

Sau khi kết thúc thời gian thu lệ phí, từ ngày 4/8 đến 17h ngày 10/8, các đơn vị của Bộ GD&ĐT, các cơ sở đào tạo sẽ tiến hành xử lý nguyện vọng xét tuyển.

Theo kế hoạch, trước 17h ngày 13/8, các trường đại học, cao đẳng sẽ công bố kết quả trúng tuyển đợt 1 để thí sinh biết và chuẩn bị các thủ tục nhập học.

Sau khi có kết quả trúng tuyển, thí sinh cần đặc biệt lưu ý mốc thời gian trước 17h ngày 21/8 để hoàn thành xác nhận nhập học trực tuyến. Đây là bước bắt buộc để hoàn tất quá trình trúng tuyển.