Chuyên gia nhận định đề Sinh học tại điểm thi Chuyên Tuyên Quang: Phân hóa tốt, bảo đảm công bằng

Đề thi duy trì độ phân hóa cao

TS. Triệu Anh Trung, Phó trưởng Khoa Sinh học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, đánh giá đề thi tốt nghiệp THPT lần 2 môn Sinh học tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang bám sát Chương trình GDPT 2018, có độ phân hóa tốt và tương đương đề thi chính thức tháng 6/2026.

Theo TS. Triệu Anh Trung, đề thi tuân thủ đúng định dạng đề thi tốt nghiệp THPT mới của Bộ GD&ĐT, gồm 3 phần.

Phần I kiểm tra diện rộng kiến thức nền tảng, giúp học sinh có thể lấy điểm ở mức nhận biết và thông hiểu. Phần II sử dụng định dạng câu hỏi hạn chế tình trạng khoanh đáp án theo xác suất, đòi hỏi thí sinh hiểu sâu bản chất sinh học và có tư duy phân tích đa chiều để đạt điểm cao.

Phần III được xem là điểm cải tiến đáng chú ý khi tiệm cận dạng câu hỏi tự luận nhưng vẫn được chuẩn hóa theo hình thức chấm trắc nghiệm. Thí sinh phải tự tính toán, lập luận và đưa ra kết quả chính xác thay vì lựa chọn từ các phương án có sẵn.

Về mức độ bám sát Chương trình GDPT 2018, TS. Triệu Anh Trung cho rằng đề thi đáp ứng các yêu cầu cần đạt của chương trình. Đề giảm các bài tập tính toán di truyền thuần túy, xa rời thực tế, thay vào đó tập trung đánh giá năng lực thực hành, tư duy khoa học, đọc hiểu biểu đồ và xử lý số liệu thực nghiệm.

Nội dung đề bao phủ các chuyên đề cốt lõi của Sinh học 11 và Sinh học 12 theo chương trình mới. Nhiều câu hỏi được thiết kế gắn với thực hành, sản xuất và môi trường, qua đó đánh giá khả năng vận dụng kiến thức vào các tình huống thực tế.

Đặc biệt, những câu hỏi về quy trình thực hành đòi hỏi học sinh phải có trải nghiệm thực tế trong phòng thí nghiệm mới có thể hoàn thành tốt. Các câu hỏi về bảng biểu, đồ thị cũng yêu cầu thí sinh có kỹ năng khai thác và xử lý thông tin để đưa ra đáp án chính xác.

Về độ khó và khả năng phân hóa, chuyên gia nhận định các câu hỏi lý thuyết cơ bản ở Phần I có độ khó vừa phải, trong khi mức độ thách thức tăng dần ở Phần II và Phần III. Cách thiết kế này giúp phân loại được các nhóm học sinh có năng lực khác nhau.

So sánh với đề thi tốt nghiệp THPT tháng 6/2026, TS. Triệu Anh Trung cho biết hai đề tương đồng về cấu trúc ma trận, thời gian làm bài và tỷ lệ điểm giữa các phần. Cả hai cùng hướng tới đánh giá năng lực theo Chương trình GDPT 2018, giảm yêu cầu học thuộc lòng và tăng cường đọc hiểu số liệu, sơ đồ sinh thái cùng các bài toán thực tiễn.

Tuy nhiên, đề thi lần 2 khai thác sâu hơn tư duy phân tích đồ thị và số liệu thực nghiệm. Các câu hỏi đọc hiểu thông tin khoa học yêu cầu thí sinh suy luận logic qua nhiều bước, qua đó tạo khả năng phân hóa tốt, hỗ trợ các trường đại học trong công tác tuyển sinh.

“Nhìn chung, tôi cho rằng mức độ yêu cầu của hai đề thi là tương đương nhau. Đề thi lần 2 đã hoàn thành mục tiêu bảo đảm tính công bằng cho các thí sinh tham gia thi đợt sau, đồng thời duy trì chất lượng phân hóa cao của Kỳ thi tốt nghiệp THPT”, TS. Triệu Anh Trung nhận định.

Đề thi bám sát chương trình, bảo đảm tính khoa học

Cùng đánh giá về đề thi, ThS. Lưu Thị Thanh Tú, Khoa Sinh học - Công nghệ Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho rằng đề thi mã 0427 có mức độ đánh giá tương đương đề thi tốt nghiệp THPT tháng 6/2026, bám sát nội dung chương trình và bảo đảm tính khoa học.

Theo ThS. Lưu Thị Thanh Tú, tại Phần I, các câu hỏi có mức độ biết, hiểu, yêu cầu về năng lực, thời gian đọc, suy luận và hoàn thành tương đương với các câu hỏi tương ứng trong đề thi tháng 6.

Một số câu hỏi có cách tiếp cận mới, không dễ suy luận hoặc khai thác những khía cạnh khác, song vẫn bảo đảm mức độ đánh giá năng lực tương đương. Phần lớn nội dung và ý tưởng khai thác không trùng lặp với đề thi trước.

Đối với các câu hỏi sử dụng bảng biểu, chuyên gia nhận định đề vẫn bảo đảm sự tương đương về kiến thức cũng như thời gian cần thiết để đọc, phân tích và hoàn thành. Dù nội dung và cách khai thác có sự thay đổi, yêu cầu đánh giá năng lực cơ bản vẫn được giữ tương đương.

Ở Phần II, các câu hỏi được đánh giá tương đương đề thi tháng 6/2026 về thời gian suy luận, mức độ hiểu và vận dụng. Phần lớn ý tưởng khai thác không trùng lặp với đề thi trước.

Tại Phần III, mức độ đánh giá cũng tương đương, trong khi phần lớn ý tưởng khai thác được xây dựng theo hướng khác. Một câu hỏi có sự khác biệt nhất định về nội dung đánh giá, song mức độ yêu cầu vẫn được giữ tương đương với đề thi tháng 6/2026.