Cố gắng chuyển những điều mình đã học thành đóng góp thiết thực
Trước khi bước chân vào nghị trường Quốc hội, bà Nguyễn Thị Việt Nga từng là giảng viên Trường Cao đẳng Sư phạm Hải Dương. Sau đó, bà cũng từng đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý như Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Hải Dương, Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Hải Dương; Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hải Dương (khi tỉnh này chưa sáp nhập vào Hải Phòng như hiện nay - PV).
Song hành với hoạt động tại nghị trường, bà Nga còn là một nhà văn giàu sức viết. Bà sở hữu gia tài sáng tác đa dạng với truyện ngắn, truyện dài, thơ, bút ký, tản văn… và từng nhận nhiều giải thưởng văn học từ Trung ương đến địa phương.
ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga - TP.Hải Phòng phát biểu tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Media.quochoi.vn
Là một trong những nữ tiến sĩ trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, bà Nga nói với Đời sống và Pháp luật rằng, điều có ích nhất mà quá trình nghiên cứu khoa học mang lại cho người đại biểu là phương pháp tư duy: biết đặt câu hỏi, tìm căn cứ, xem xét vấn đề từ nhiều phía và thận trọng trước khi đi đến kết luận. Học vị là kết quả của một chặng đường học tập; còn khi nhận trách nhiệm đại biểu, mình phải tiếp tục học từ đời sống mỗi ngày.
"Tôi được đào tạo về văn học và luật. Văn học giúp tôi quan tâm đến con người trong những hoàn cảnh cụ thể, nhận ra phía sau một hiện tượng xã hội là những số phận, tâm trạng và nhu cầu rất khác nhau. Kiến thức pháp luật giúp tôi tiếp cận vấn đề từ quyền, nghĩa vụ, thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế bảo đảm thực hiện. Hai cách tiếp cận ấy hỗ trợ nhau khá nhiều trong công việc.
Kinh nghiệm của tôi là khi tiếp nhận một phản ánh, trước hết phải lắng nghe đầy đủ, sau đó tìm hiểu nguyên nhân. Người dân gặp khó khăn vì quy định chưa phù hợp, vì thiếu hướng dẫn, thiếu nguồn lực hay vì việc thực hiện chưa đúng? Mỗi nguyên nhân đòi hỏi một giải pháp khác nhau. Nếu chưa phân biệt được thì kiến nghị có thể rất tha thiết nhưng chưa trúng chỗ cần tháo gỡ.
Bước tiếp theo là đối chiếu câu chuyện cụ thể với những trường hợp khác để nhận diện tính phổ biến. Một vướng mắc tại một địa phương có thể phản ánh bất cập chung, nhưng cũng có thể chỉ xuất phát từ cách xử lý ở nơi đó. Đại biểu phải kiểm chứng, tránh khái quát quá sớm; đồng thời cũng không bỏ qua một vấn đề chỉ vì ban đầu mới có ít người lên tiếng.
Khi đề xuất chính sách, tôi thường tự hỏi: Người dân sẽ được hưởng lợi như thế nào? Họ phải làm những thủ tục gì? Cơ quan nào thực hiện? Nguồn lực ở đâu? Người yếu thế có tiếp cận được không? Những câu hỏi rất cụ thể ấy giúp mình kiểm tra khoảng cách giữa mục tiêu chính sách và khả năng thực hiện.
Chẳng hạn, với chính sách giáo dục, ngoài mức hỗ trợ còn phải quan tâm điều kiện để trẻ thực sự được đến trường và học tập có chất lượng. Với bảo vệ phụ nữ, trẻ em, cần xem khi gặp khó khăn họ tìm đến đâu, được trợ giúp như thế nào và có được bảo vệ kịp thời hay không.
Qua các nhiệm kỳ, tôi càng thấy rõ rằng kiến thức chỉ phát huy giá trị khi giúp mình hiểu đời sống chính xác hơn. Ý kiến tại nghị trường cũng cần được diễn đạt rõ ràng, có căn cứ và có đề xuất cụ thể, để cơ quan có trách nhiệm có thể nghiên cứu, tiếp thu. Đó là cách tôi cố gắng chuyển những điều mình đã học thành đóng góp thiết thực", vị nữ đại biểu trải lòng.
Mong mỗi người phụ nữ tin vào giá trị và khả năng phát triển của bản thân
Chia sẻ về cuộc sống sau hơn 10 năm làm Đại biểu Quốc hội, bà Nga cho hay, thay đổi lớn nhất, có lẽ là cách mình nhìn cuộc sống và ý thức về trách nhiệm trong từng lời nói, việc làm. Khi được cử tri tin tưởng, mình hiểu rằng một phát biểu cần được cân nhắc kỹ, một phản ánh đã tiếp nhận cần được xem xét nghiêm túc. Những vấn đề trước đây có thể chỉ đọc để biết thì nay phải đọc để hiểu và tìm cách đóng góp vào việc giải quyết.
Công việc cũng đưa bà đến với nhiều hoàn cảnh sống hơn. Có những cuộc gặp giúp bà vui vì thấy sự đổi thay của quê hương, sự nỗ lực của người dân; cũng có những cuộc gặp khiến bà trăn trở lâu dài. "Khi nghe một câu chuyện khó khăn, người đại biểu cần có sự đồng cảm, nhưng đồng thời phải tỉnh táo xác định mình có thể làm gì, trong phạm vi nào và bằng cách nào cho đúng", bà nói.
Khi đề cập đến vai trò khác nhau của một người phụ nữ, bà Nga cho rằng chữ “vuông tròn” là điều ai cũng mong muốn, nhưng để đạt được ở mọi thời điểm thì rất khó. Bản thân bà cũng phải học cách sắp xếp, điều chỉnh và chia sẻ. Có giai đoạn công việc đòi hỏi tập trung cao; có thời điểm người thân cần mình hiện diện nhiều hơn. Mình phải nhận ra điều gì cần ưu tiên và cố gắng không để sự bận rộn trở thành lý do kéo dài cho việc thiếu quan tâm.
"Tôi coi trọng chất lượng của thời gian bên gia đình. Khi có thể ở cùng người thân, cần thực sự lắng nghe, trò chuyện, biết những điều mọi người đang vui, đang lo. Sự chăm sóc còn nằm ở việc nhớ đến nhau, hỏi han và có mặt khi cần.
Tôi cũng nghĩ người phụ nữ cần cho phép mình đón nhận sự hỗ trợ. Gia đình bền vững nhờ sự vun đắp của nhiều người. Khi trách nhiệm được chia sẻ, mỗi thành viên sẽ có điều kiện tốt hơn để hoàn thành công việc và chăm sóc lẫn nhau.
Những vai trò trong gia đình giúp tôi hiểu sâu hơn các vấn đề xã hội. Từ trải nghiệm làm mẹ, làm bà, làm con, mình cảm nhận cụ thể hơn nhu cầu chăm sóc trẻ em, người cao tuổi, những áp lực của các gia đình. Và công việc đại biểu lại nhắc tôi biết trân trọng hơn sự bình yên, gắn bó của gia đình mình", bà Nga bày tỏ.
Một trong những điều vị nữ Đại biểu Quốc hội luôn trăn trở, là mong mỗi người phụ nữ tin vào giá trị và khả năng phát triển của bản thân. Mỗi người có một hoàn cảnh, một điểm xuất phát và một lựa chọn sống. Có người khẳng định mình trong khoa học, quản lý, kinh doanh; có người bền bỉ lao động, chăm lo gia đình, đóng góp cho cộng đồng. Những đóng góp ấy đều đáng được tôn trọng.
"Tôi cũng mong phụ nữ có điều kiện tiếp tục học tập, chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp và hiểu biết pháp luật. Khi hiểu quyền của mình, có năng lực và có sự tự chủ, chúng ta sẽ có thêm khả năng lựa chọn, bảo vệ bản thân và theo đuổi những mục tiêu mong muốn.
Tuy nhiên, khát vọng vươn lên cần được nâng đỡ bằng những điều kiện thực tế. Một người mẹ khó có thể yên tâm học thêm hoặc làm việc nếu không tìm được nơi gửi con phù hợp. Một phụ nữ bị bạo lực khó tự bảo vệ mình nếu thiếu nơi trợ giúp an toàn. Một lao động nữ muốn chuyển nghề cần cơ hội đào tạo phù hợp với thời gian, thu nhập và trách nhiệm gia đình của họ.
Bởi vậy, thúc đẩy bình đẳng giới phải đi vào những vấn đề cụ thể như cơ hội học tập, việc làm, thu nhập, chăm sóc sức khỏe, dịch vụ chăm sóc trẻ em và người cao tuổi, phòng ngừa bạo lực, cũng như cơ hội tham gia các vị trí lãnh đạo, quản lý. Trong mỗi chính sách, cần xem phụ nữ ở các nhóm khác nhau có tiếp cận được hay không, đặc biệt là phụ nữ nông thôn, phụ nữ khuyết tật và những người có hoàn cảnh khó khăn.
"Với trách nhiệm của một nữ đại biểu Quốc hội, tôi mong góp phần chuyển tải những nhu cầu ấy vào quá trình xây dựng và giám sát thực hiện chính sách. Đồng thời, tôi cũng muốn lắng nghe những đề xuất, sáng kiến của phụ nữ, bởi họ là những người trực tiếp hiểu rõ cuộc sống và có khả năng đóng góp rất lớn vào việc giải quyết các vấn đề của cộng đồng", ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga chia sẻ.