Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về pháp luật giao dịch bảo đảm hiện đại và gợi mở cho Việt Nam

Sáng 14/7, tại thành phố Hồ Chí Minh, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Bộ Tư pháp phối hợp với Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC) thuộc Nhóm Ngân hàng Thế giới tổ chức Hội thảo “Kinh nghiệm quốc tế về pháp luật giao dịch bảo đảm hiện đại và gợi mở cho Việt Nam”.

Hội thảo có sự tham gia trực tiếp của đại biểu đến từ các Sở, ngành tại thành phố Hồ Chí Minh (Tư pháp; Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 2; Nông nghiệp và Môi trường; Công an; Xây dựng…); đại diện các cơ quan đăng ký biện pháp bảo đảm (Văn phòng Đăng ký đất đai thành phố Hồ Chí Minh và các chi nhánh, Trung tâm đăng ký giao dịch, tài sản); đại diện các tổ chức tín dụng, công ty cho thuê tài chính, các tổ chức hành nghề công chứng; các chuyên gia, nhà nghiên cứu đến từ cơ sở đào tạo luật trên địa bàn Thành phố....

Về phía IFC, tham dự Hội thảo có Giáo sư Xuan Thao Nguyen, Giáo sư Luật mang học hàm Pendleton Miller, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Luật châu Á, Trường Luật, Đại học Washington, Hợp chủng quốc Hoa Kỳ và bà Phạm Thị Thanh Huyền, Cán bộ phụ trách Chương trình Cơ sở hạ tầng tài chính Việt Nam - Campuchia, Nhóm Tư vấn các định chế tài chính của IFC.

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Thu Hằng – Phó Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước cho rằng, pháp luật về giao dịch bảo đảm đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường khả năng tiếp cận vốn vay để phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo niềm tin, sự yên tâm cho các chủ thể tài trợ vốn, qua đó giúp khơi thông các nguồn lực để phát triển, góp phần thúc đẩy hiệu quả việc thực hiện các chính sách kinh tế.

Trong thời gian qua, Nhà nước ta đã có những nỗ lực nhằm hoàn thiện pháp luật về giao dịch bảo đảm, thông qua việc ban hành và tổ chức thực thi các quy định về giao dịch bảo đảm trong Bộ luật Dân sự, luật khác liên quan và Nghị định hướng dẫn thi hành.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, bối cảnh phát triển kinh tế xã hội và hội nhập quốc tế sâu rộng, sự phát triển của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo đòi hỏi pháp luật về giao dịch bảo đảm cần tiếp tục có sự nghiên cứu, hoàn thiện nhằm bảo đảm thích ứng với yêu cầu mới của phát triển kinh tế xã hội, nhất là sự xuất hiện của các mô hình kinh doanh mới, các dạng thức tài sản mới hình thành từ sự phát triển của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Tại Hội thảo, đại biểu tham dự đã nghe trình bày của đại diện Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước về “Pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ tại Việt Nam và một số vấn đề cần được hoàn thiện” với một số nội dung chủ yếu về quy định pháp luật hiện hành, bối cảnh và yêu cầu đặt ra đối với việc hoàn thiện pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ; nghe chia sẻ của bà Phạm Thị Thanh Huyền về “Vai trò của giao dịch bảo đảm đối với việc phát triển kinh tế tư nhân”.

Tại Hội thảo, Giáo sư Xuan Thao Nguyen cũng tập trung giới thiệu một số nội dung cơ bản của pháp luật giao dịch bảo đảm theo Luật mẫu của UNCITRAL và theo Quyển 9 của Bộ luật Thương mại thống nhất Hoa Kỳ (UCC-9), theo đó, pháp luật về giao dịch bảo đảm được thiết kế dựa trên bốn trụ cột gồm: hình thành quyền bảo đảm; phát sinh hiệu lực của quyền bảo đảm đối với tài sản bảo đảm; hoàn thiện hiệu lực đối kháng với bên thứ ba; xác định ưu tiên và thực thi quyền bảo đảm.

Bên cạnh đó, Giáo sư Xuan Thao Nguyen cũng chia sẻ kinh nghiệm của Hoa Kỳ trong việc tài trợ vốn có bảo đảm là tài sản số (gọi là bản ghi điện tử có thể kiểm soát được), trong đó nhấn mạnh về cách thức kiểm soát đối với bản ghi điện tử để xác lập hiệu lực đối kháng của quyền lợi được bảo đảm (bên nhận bảo đảm hưởng hầu hết các lợi ích từ bản ghi điện tử; có quyền ngăn cản bên khác hưởng hầu hết lợi ích từ ản ghi điện tử; có quyền chuyển nhượng quyền kiểm soát bản ghi điện tử cho bên khác). Trên cơ sở đó, Giáo sư cũng đưa ra quan điểm về xây dựng Luật Giao dịch bảo đảm và những khuyến nghị hoàn thiện pháp luật tại Việt Nam.

Trên cơ sở tham luận tại Hội thảo, các chuyên gia của IFC và đại biểu  tham dự đã trao đổi, thảo luận chuyên sâu về những tình huống pháp lý, những vấn đề phát sinh trong thực tiễn liên quan đến việc sử dụng các dạng thức tài sản mới hình thành từ chuỗi cung ứng hàng hóa, kinh tế số, tài sản là quyền sở hữu trí tuệ, phát minh, sáng chế; về cách tiếp cận mà Việt Nam có thể nghiên cứu, tham khảo phù hợp, như việc xác lập hiệu lực đối kháng với người thứ ba của biện pháp bảo đảm thông qua cơ chế “kiểm soát” đối với một số dạng thức tài sản đặc thù, về các giải pháp hoàn thiện pháp luật về giao dịch bảo đảm trong đó có nội dung về đăng ký một số loại hơp đồng có tính chất như giao dịch bảo đảm (hợp đồng chuyển giao quyền đòi nợ, hợp đồng cho thuê tài chính…).

Kết thúc Hội thảo, thay mặt Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, bà Nguyễn Thị Thu Hằng cảm ơn sự đồng hành, hỗ trợ của IFC, sự tham gia tích cực của các chuyên gia và các đại biểu. Những chia sẻ quý báu về kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng pháp luật về giao dịch bảo đảm đảm cũng như nội dung trao đổi, thảo luận của đại biểu tham dự đã giúp gợi mở những cách tiếp cận mới trong nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật về giao dịch bảo đảm, phù hợp với bối cảnh phát triển xã hội số, kinh tế số và quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam.