Cảnh báo hai khung giờ "nguy hiểm" dễ xảy ra đột quỵ trong ngày

Tạp chí Tri thức cho biết, nhồi máu não, hay còn gọi là đột quỵ thiếu máu cục bộ, chiếm khoảng 70% tổng số các ca đột quỵ. Nhiều người cho rằng đột quỵ xảy ra bất ngờ, nhưng thực tế, bệnh có liên quan chặt chẽ đến nhịp sinh học của cơ thể.

Các chuyên gia thần kinh học tại Bệnh viện Đại học Y Liên hợp Bắc Kinh (Trung Quốc) cảnh báo hai khoảng thời gian - sau khi thức dậy vào buổi sáng và trước khi ngủ vào ban đêm - là "cửa sổ nguy hiểm" đối với nhồi máu não, theo Sohu.

Hai "khung giờ nguy hiểm"

Báo cáo "Phòng chống và Kiểm soát Đột quỵ Trung Quốc năm 2023" cho thấy:

Khung thời gian từ 6h đến 10h sáng: Tỷ lệ mắc đột quỵ thiếu máu cục bộ cao hơn khoảng 35% so với các thời điểm khác.

Khung thời gian 23h khuya đến 1h sáng: Huyết áp dao động mạnh và tim hoạt động kém linh hoạt hơn, dễ hình thành cục máu đông.

Một nghiên cứu từ Trường Y tế Công cộng Harvard (Mỹ) cũng chỉ ra sự suy giảm hoạt động thần kinh giao cảm và tăng độ nhớt máu vào ban đêm, kết hợp với thói quen sinh hoạt không lành mạnh, có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Điều này có thể là do vào sáng sớm, sau một đêm ngủ, cơ thể rơi vào trạng thái thiếu nước sau một đêm dài, máu trở nên đặc hơn, trong khi huyết áp lại tăng nhanh khi thay đổi tư thế, dễ dẫn đến vỡ mảng xơ vữa và hình thành huyết khối.

Ngược lại, ban đêm là lúc huyết áp xuống thấp nhất. Sự thay đổi cảm xúc đột ngột, thức khuya hoặc uống quá nhiều rượu bia vào thời điểm này sẽ khiến mạch máu bị rối loạn, làm tăng nguy cơ tắc mạch.

Bên cạnh đó, đêm khuya và sáng sớm là thời điểm các thành viên trong gia đình ít để ý, không nhận thấy những thay đổi của người bệnh, có thể làm chậm trễ việc tìm kiếm sự trợ giúp y tế và làm tăng nguy cơ tử vong.

6 thói quen phổ biến cần đặc biệt tránh trong hai khung giờ này

- Rặn mạnh khi đi vệ sinh buổi sáng: Nhiều người có thói quen đi vệ sinh ngay khi thức dậy. Nếu bị táo bón và phải rặn mạnh, áp lực ổ bụng tăng cao có thể khiến huyết áp tăng đột ngột 20-40 mmHg, làm tăng nguy cơ vỡ mảng xơ vữa. Việc uống đủ nước, ăn nhiều chất xơ và xử lý táo bón sớm là rất quan trọng.

- Tập thể dục cường độ cao khi bụng đói: Chạy bộ hoặc tập nặng khi chưa ăn sáng có thể khiến đường huyết thấp, giảm tưới máu não. Kết hợp với tình trạng máu đặc vào buổi sáng, nguy cơ đột quỵ tăng lên. Nên uống một cốc nước ấm, ăn nhẹ rồi mới vận động vừa phải.

- Bật dậy quá nhanh sau khi ngủ: Việc ngồi dậy hoặc đứng lên ngay lập tức có thể gây tụt hoặc dao động huyết áp, dẫn đến chóng mặt, thậm chí ngất. Cách an toàn là nằm thêm vài phút, sau đó ngồi dậy từ từ.

- Căng thẳng, tranh cãi vào ban đêm: Ban đêm là thời điểm cơ thể cần nghỉ ngơi, nhưng cảm xúc mạnh có thể làm huyết áp tăng vọt 15-30 mmHg, tạo điều kiện hình thành cục máu đông. Những cuộc trao đổi căng thẳng nên tránh diễn ra vào giờ muộn.

- Ăn mặn, uống rượu trước khi ngủ: Thức ăn nhiều muối và rượu bia làm tăng huyết áp, khiến máu đặc hơn vào ban đêm. Nghiên cứu cho thấy ăn mặn trước khi ngủ có thể làm huyết áp tăng thêm 8-10 mmHg. Tốt nhất nên tránh ăn uống nặng trước giờ ngủ ít nhất 4 tiếng.

- Thức khuya, ngồi lâu dùng điện thoại: Ngồi lâu làm máu lưu thông kém, tăng nguy cơ hình thành huyết khối. Ánh sáng xanh từ điện thoại còn ảnh hưởng đến hormone melatonin, làm rối loạn nhịp sinh học và huyết áp.

Ngoài việc tránh các thói quen nguy cơ, phòng ngừa đột quỵ cần bắt đầu từ những điều cơ bản: nhận biết sớm dấu hiệu, kiểm soát bệnh nền và duy trì lối sống lành mạnh.

Các dấu hiệu cảnh báo sớm có thể là tê yếu tay chân thoáng qua, méo miệng, nói khó, nhìn mờ. Đây có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA). Hiệp hội Tim mạch Mỹ cảnh báo, sau TIA, nguy cơ đột quỵ trong 90 ngày có thể lên tới 10-20%, theo Tạp chí Thanh niên Việt.

Việc uống một cốc nước ấm sau khi thức dậy giúp giảm độ đặc của máu. Duy trì lượng nước khoảng 1.500-2.000 ml mỗi ngày cũng là yếu tố quan trọng.

Những người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, rung nhĩ cần tuân thủ điều trị. Nghiên cứu tại Bệnh viện Thiên Đàn (Bắc Kinh) cho thấy, bệnh nhân rung nhĩ dùng thuốc chống đông đều đặn có thể giảm hơn 60% nguy cơ đột quỵ.

Bên cạnh đó, kiểm soát huyết áp, đường huyết và cholesterol ở mức an toàn, ngủ đủ giấc, vận động đều đặn và ăn uống lành mạnh (ít muối, ít dầu, nhiều rau) đều góp phần bảo vệ mạch máu não.

Khi nghi ngờ đột quỵ, hãy nhớ nguyên tắc FAST: mặt méo, tay yếu, nói khó và quan trọng nhất là thời gian. Cần gọi cấp cứu ngay lập tức, vì “giờ vàng” điều trị tốt nhất thường nằm trong 4,5 giờ đầu.

Câu chuyện của ông Triệu là một lời cảnh báo rõ ràng: đột quỵ có thể đến rất nhanh, nhưng nguy cơ lại tích tụ từ những thói quen nhỏ mỗi ngày. Đặc biệt trong hai khung giờ nhạy cảm, chỉ một thay đổi nhỏ cũng có thể tạo khác biệt lớn cho sức khỏe lâu dài.