PGS.TS Đặng Hồng Sơn: Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nuôi dưỡng khát vọng phát triển đất nước

Bên lề Hội thảo Khoa học Quốc tế với chủ đề “Nghiên cứu Nhật Bản hướng tới kỷ nguyên mới trong quan hệ Việt Nam – Nhật Bản” được tổ chức mới đây tại Hà Nội, PV Tạp chí Đời sống và Pháp luật đã ghi nhận những ý kiến từ phía nhà trường và lãnh đạo ngành Nhật Bản học, trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội - nhà trường là một trong 2 đơn vị tổ chức Hội thảo).

PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại Hội thảo.

Đi ra thế giới, mở rộng tầm nhìn, nuôi dưỡng khát vọng xây dựng và phát triển đất nước 

PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn cho biết, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn hiện nay thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, có lịch sử phát triển từ năm 1945 là Ban đại học văn khoa do Chủ tịch Hồ Chí Minh thành lập. Trường phát triển cả hai lĩnh vực quan trọng là đào tạo về những lĩnh vực khoa học cơ bản và những lĩnh vực khoa học ứng dụng thuộc về nhóm khoa học xã hội và nhân văn.

PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn trả lời phỏng vấn của PV Tạp chí Đời sống và Pháp luật.

Hiện nay, trong tất cả các chương trình đào tạo của nhà trường đều có sự đầu tư cho sự phát triển chung mang tính chất học thuật của ngành. Tuy nhiên, đối với một số những lĩnh vực nghiên cứu vừa đảm bảo những vấn đề mang tính chất học thuật, đồng thời đảm bảo những yêu cầu thực hiện chủ trương về ngoại giao văn hóa tìm hiểu các quốc gia trên thế giới, thì những chương trình nghiên cứu về đất nước học, về các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những quốc gia có mối liên hệ, quan hệ lịch sử, văn hóa, kinh tế hiện nay đối với Việt Nam được đặc biệt coi trọng.

Trong tất cả những chương trình về các ngành của đất nước học, nhà trường đào tạo về Nhật Bản học, Hàn Quốc học, Trung Quốc học, Đông Nam Á và một số những ngành học khác. 

"Chúng tôi bắt đầu hình thành những nghiên cứu về Nhật Bản từ những năm 50-60 của thế kỷ trước. Đến những năm 90 thì bắt đầu tổ chức đào tạo thí điểm về ngành Nhật Bản học và chính thức gần đây đã phát triển cả ba lĩnh vực đào tạo về Nhật Bản học gồm: cử nhân (từ năm 1996), thạc sĩ và tiến sĩ (từ năm 2023).

Hiện nay Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn là một trong những cơ sở hàng đầu và cũng là đầu tiên của cả nước trong việc đào tạo ngành Nhật Bản học từ cử nhân, thạc sĩ đến tiến sĩ với một mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nguồn nhân lực này không chỉ phục vụ thị trường lao động trong hệ thống các cơ quan, tổ chức, tập đoàn, công ty trong và ngoài nước có làm việc với Nhật Bản, mà còn hướng đến đào tạo những chuyên gia lĩnh vực nghiên cứu về Nhật Bản để đóng góp những nghiên cứu tìm hiểu sâu về đất nước Nhật Bản; đồng thời tham gia vào việc tư vấn chính sách để các hoạt động giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Nhật Bản cũng như các hoạt động trong kết nối ngoại giao văn hóa, giao lưu kinh tế của Việt Nam và Nhật Bản sẽ được phát triển tốt hơn nữa, xứng tầm với quan hệ đối tác chiến lược toàn diện của hai nước trong thời gian tới", ông Sơn nói.

Về những kế hoạch trong thời gian tới để tiếp tục ghi dấu những thành công mới trong ngành Nhật Bản học, ông Sơn cho rằng, cần phải nhìn lại những việc đã làm được và những thế mạnh trong suốt quá trình 30 năm hình thành và phát triển, những đóng góp cho Chính phủ Việt Nam trong việc thực hiện sâu sắc hơn mối quan hệ giữa Việt Nam và Nhật Bản như thế nào. Qua đó, lãnh đạo khoa cũng như là ngành Nhật Bản học và nhà trường sẽ cùng nhau trao đổi để định hướng cho một sự phát triển trong tương lai.

Đây cũng là một trong những lý do có cuộc hội thảo này.

"Chúng tôi kiên định mục tiêu của nhà trường trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về Nhật Bản học, do đó, yếu tố về chất lượng được đặt lên trên hết.

Bởi vì chỉ có chất lượng mới có thể đi dài, đi xa và làm được nhiều việc hơn nữa không chỉ cho cá nhân của người học mà còn cho các tổ chức và xa hơn nữa là đóng góp và phụng sự cho Tổ quốc cũng như là mối quan hệ giao lưu giữa hai quốc gia.

Thứ hai, muốn tạo được chất lượng thì không chỉ là học tập tại giảng đường của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn tại Hà Nội mà chúng tôi mong muốn rằng tất cả những chương trình trước đây đã làm tốt về việc đưa sinh viên, học viên cao học, những cứu sinh đi thực tập thực tế, trao đổi học thuật và đặc biệt là trải nghiệm văn hóa tại Nhật Bản thì sẽ phát huy trong thời gian tới. Làm sao để người học có nhiều những cơ hội thực tế học tập và trải nghiệm về lịch sử, văn hóa đất nước con người Nhật Bản từ câu chuyện của ẩm thực cho đến trang phục, lối sống cộng đồng, văn hóa giao thông...

Chúng tôi muốn người học của chúng tôi - nói theo cách của người trẻ ngày nay là "nhúng mình" vào trong nền văn hóa của đất nước mặt trời mọc. Khi tương tác mình vào trong cộng đồng của người Nhật thì sẽ học hỏi được nhiều hơn.

Không chỉ học hỏi những vấn đề của đất nước Nhật Bản để phát triển cho sự nghiệp cá nhân, chúng tôi gửi gắm thông điệp quan trọng của ngành, của khoa, của nhà trường cho sinh viên rằng, được tận mắt chứng kiến các đất nước, các quốc gia trên thế giới, ví dụ như Nhật Bản, phát triển như thế nào, từ đó nuôi dưỡng niềm khát vọng để các bạn quay trở về tiếp tục xây dựng và phát triển đất nước Việt Nam.

Ngoài ra, phải thực hiện sự gắn kết tốt hơn nữa giữa nhà trường, giữa ngành học với các tổ chức, tập đoàn, các công ty của Nhật Bản tại Việt Nam hoặc những tập đoàn công ty của Việt Nam và nước ngoài có làm việc, đối tác với Nhật Bản.

Như vậy để sinh viên Việt Nam sẽ có điều kiện thực tập, trải nghiệm. Nhà trường định hướng, việc học trên giảng đường, việc học tại Nhật Bản và việc học tại các công ty, tập đoàn là ba giảng đường quan trọng để sinh viên có thể học nghiệp, lập nghiệp và thành công nghiệp trong lĩnh vực Nhật Bản học", PGS.TS Đặng Hồng Sơn nhấn mạnh.

Để mỗi sinh viên ngành Nhật Bản học đều trở thành một "đại sứ văn hóa" thực sự

Cũng tại Hội thảo, TS. Phạm Hoàng Hưng, Trưởng Khoa Đông Phương học, Trưởng ngành Nhật Bản học nhiệm kỳ 2025-2030 đã chia sẻ những xúc động của bản thân trước dấu mốc 30 năm đầy tự hào.

Ông Hưng nhắc về người thầy vô cùng đáng kính, cũng là Trưởng khoa đầu tiên của khoa Đông Phương học là Giáo sư Phan Huy Lê hay thầy Nguyễn Quốc Hùng là Trưởng bộ môn Nhật Bản học đầu tiên (trước khi là ngành Nhật Bản học như hiện nay - PV), với lòng biết ơn và bày tỏ sự may mắn khi bản thân từng là sinh viên của bộ môn Nhật Bản học, khoa Đông Phương học (khóa 1997, năm 2001), được các thầy là giáo sư đầu ngành dìu dắt  ngành dìu dắt, chỉ bảo.

TS. Phạm Hoàng Hưng, Trưởng Khoa Đông Phương học, Trưởng ngành Nhật Bản học nhiệm kỳ 2025-2030.

Chính vì vậy, TS. Phạm Hoàng Hưng luôn trăn trở làm sao để vừa kế thừa di sản tuyệt vời của các thầy, đồng thời trong kỷ nguyên vươn mình, phải làm sao để phát triển hơn nữa ngành Nhật Bản học cũng như trong mối quan hệ với Nhật Bản.

"Ngành Nhật Bản học tuy nhỏ nhưng rất tự hào đã làm được rất nhiều việc, từ đào tạo đến nghiên cứu và dù nhiều người có thể không làm việc liên quan đến ngành nữa, nhưng họ vẫn gắn bó, ủng hộ các bạn sinh viên hiện nay rất nhiệt tình. Đây là một thành quả qua 30 năm các thầy cô đã truyền lại về định hướng nghiên cứu, khu vực học, phương pháp liên ngành để có thể trao cho các bạn sinh viên một công cụ, phương pháp, để khi các bạn ra đời, sẽ trở thành những công dân có ích, có thể đóng góp trực tiếp hoặc gián tiếp trong mối quan hệ Việt Nam và Nhật Bản", ông Hưng nói.

Để mỗi sinh viên ngành Nhật Bản học đều trở thành một đại sứ Nhật Bản thực sự, ông Hưng cho rằng, ngành Nhật Bản học đã cố gắng thúc đẩy trở thành một trong những đơn vị đầu tiên tại Việt Nam có liên thông cả ba cấp đào tạo cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ. Giống như một "luồng xanh", việc đào tạo này mang đến cơ hội cho các bạn sinh viên học tập một mạch từ cử nhân lên đến tiến sĩ.

Thêm nữa, ngành cũng luôn hỗ trợ để sinh viên từ giảng đường ra đến ngoài xã hội có các hoạt động trải nghiệm, hoạt động thực tập thực tế. Chúng tôi đã kết nối với các doanh nghiệp, các tập đoàn của Nhật Bản cũng như được sự ủng hộ, tài trợ của các quỹ và đầu tiếp nhận phía Nhật Bản. Do đó, sinh viên sẽ được thực tập thực tế tại không chỉ doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam mà còn được đi thực tập ở Nhật Bản, ví dụ như là các khóa trại hè hay là  tham quan thực tế tại các trường đại học, được tham dự các giờ giảng ngắn hạn, các chương trình học tập từ nửa năm đến một năm trở lên.

Sinh viên không chỉ được đi trải nghiệm không khí học tập, học thuật tại Nhật Bản mà còn đi dự các hội thảo của hội nghiên cứu Nhật Bản tại Đông Nam Á, ví dụ như đi Philippines, Lào và một số cơ hội khác để hiểu rằng mình không chỉ nằm trong mối quan hệ song phương giữa Việt Nam, Nhật Bản mà còn trong mối quan hệ khu vực và toàn cầu.

Thứ ba là truyền thống kết nối rất mạnh giữa các thế hệ với nhau, đặc biệt là các cựu sinh viên. Khoa Đông Phương nói chung và ngành Nhật Bản học nói riêng có đặc thù, chuẩn đầu ra là tiếng Anh và tiếng Nhật. Sinh viên ra trường không chỉ làm việc ở Việt Nam mà còn làm việc ở Nhật Bản và các nước khác. Vì vậy, mạng lưới cựu sinh viên ở các chi nhánh, chi hội tại Nhật Bản. Sinh viên khi bước chân vào trường đã có được sự tư vấn của các anh chị cựu sinh viên, khi ra trường đã được cung cấp các kỹ năng để trở thành công dân có ích cho xã hội, phát huy thế mạnh của mình. Khi làm việc tại Nhật Bản, các em cũng có người hướng dẫn dìu dắt để hình thành vốn xã hội hữu ích.

Việc này sẽ được khoa Đông Phương học nói chung và ngành Nhật Bản học nói riêng tiếp tục phát huy và phát triển lên một tầng cao mới, đặc biệt là trong kỷ nguyên số. Chúng tôi cũng sẽ cung cấp cho các em thêm kỹ năng để làm sao không bị AI hay không lạm dụng AI mà phải có tính tự chủ để coi AI là một công cụ hỗ trợ, không bị lạc hậu trong quá trình hiện đại ngày nay, có thể  hòa nhập vào với thị trường lao động số trong giai đoạn phát triển mới hiện nay.

Vừa qua tại Hà Nội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn phối hợp cùng Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam (Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản) tổ chức Hội thảo Khoa học Quốc tế “Nghiên cứu Nhật Bản hướng tới kỷ nguyên mới trong quan hệ Việt Nam – Nhật Bản”, kỷ niệm 30 năm thành lập ngành Nhật Bản học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.