Bộ Công an đề xuất hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự tối đa 3 năm với một số tội phạm kinh tế

Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất bổ sung cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số trường hợp phạm tội thuộc lĩnh vực kinh tế.

Theo dự thảo, người thực hiện tội phạm quy định tại Chương XVIII về các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế có thể được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để khắc phục hậu quả. Tuy nhiên, cơ chế này không được áp dụng đại trà mà người phạm tội phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện cụ thể.

Trước hết, hành vi phải gây thiệt hại về kinh tế nhưng được thực hiện vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội hoặc bảo đảm quốc phòng, an ninh. Vụ việc không được có yếu tố tham nhũng.

Bên cạnh đó, dự án liên quan phải đang được thực hiện, chưa hoàn thành và chưa thể khắc phục hậu quả do nguyên nhân khách quan, nhưng vẫn có khả năng, phương án khả thi và các điều kiện cần thiết để tiếp tục triển khai, khắc phục thiệt hại, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, quốc phòng hoặc an ninh.

Theo nội dung dự thảo, thời gian tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự không quá 2 năm. Trong trường hợp cần thiết, thời hạn này có thể được gia hạn một lần nhưng không quá một năm. Như vậy, tổng thời gian tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự tối đa là 3 năm. Khoảng thời gian tạm hoãn không được tính vào thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trong thời gian này, nếu người phạm tội khắc phục xong hậu quả và dự án mang lại hiệu quả, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét miễn trách nhiệm hình sự. Điều này không đồng nghĩa người phạm tội kinh tế chỉ cần bồi thường thiệt hại là đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự.

Việc áp dụng còn phụ thuộc vào tính chất, mục đích của hành vi; dự án có thực sự mang lại hiệu quả hay không; nguyên nhân khiến hậu quả chưa được khắc phục; tính khả thi của phương án khắc phục và đặc biệt là vụ việc không có yếu tố tham nhũng.

Các cơ quan tiến hành tố tụng sẽ căn cứ quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật chuyên ngành và kết quả khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại trên thực tế để đánh giá từng trường hợp. Dự thảo cũng đề xuất mở rộng trường hợp được miễn hình phạt đối với người phạm tội kinh tế. Miễn hình phạt được hiểu là người đó vẫn bị xác định có tội nhưng không phải chấp hành hình phạt và không bị coi là có án tích.

Để được xem xét, hành vi phải nhằm mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; không có yếu tố tham nhũng; dự án mang lại hiệu quả cho địa phương, đất nước và người phạm tội đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.

Trường hợp không khắc phục, bồi thường đầy đủ thiệt hại, người phạm tội vẫn tiếp tục bị xử lý theo quy định. Tỷ lệ hậu quả đã khắc phục có thể được xem xét khi quyết định giảm mức hình phạt.

Theo Bộ Công an, đề xuất này nhằm ưu tiên các biện pháp dân sự, kinh tế và hành chính trong xử lý sai phạm; tạo điều kiện để doanh nghiệp, doanh nhân chủ động khắc phục hậu quả, đồng thời phân biệt những vi phạm không có yếu tố tham nhũng với các hành vi tham nhũng, vụ lợi.