Bộ Y tế đặt mục tiêu đến năm 2030 khống chế tỷ lệ mổ lấy thai dưới 40%

Đặt mục tiêu giảm tử vong mẹ, tử vong sơ sinh

Bộ Y tế vừa ban hành quyết định Số: 3373 /QĐ-BYT về việc phê duyệt Kế hoạch hành động về chăm sóc sức khoẻ bà mẹ, trẻ sơ sinh giai đoạn 2026-2030.

Theo Kế hoạch hành động về chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh giai đoạn 2026-2030 đang được Bộ Y tế xây dựng, mục tiêu chung là cải thiện sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh, giảm tử vong mẹ, tử vong sơ sinh, đồng thời thu hẹp khoảng cách chăm sóc sức khỏe giữa các vùng miền.

Kế hoạch được triển khai trên phạm vi toàn quốc, trong đó ưu tiên vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khu vực biên giới, hải đảo.

Theo các chỉ tiêu cụ thể, đến năm 2030, tỷ số tử vong mẹ được đặt mục tiêu giảm xuống dưới 40/100.000 trẻ đẻ sống. Riêng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chỉ tiêu này là dưới 60/100.000 trẻ đẻ sống.

Đối với sức khỏe trẻ sơ sinh, Bộ Y tế đặt mục tiêu giảm tỷ suất tử vong xuống dưới 8‰, riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi dưới 12‰. Tỷ lệ trẻ sơ sinh mắc bệnh não thiếu ô xy - thiếu máu cục bộ (HIE) do ngạt sơ sinh được khống chế dưới 1,5‰.

Bên cạnh đó, tỷ lệ trẻ sơ sinh nhẹ cân dưới 2.500g được đặt mục tiêu dưới 5% trên phạm vi toàn quốc và dưới 7,5% tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Một số chỉ tiêu khác cũng được xác định rõ, trong đó tỷ lệ phụ nữ mang thai được khám thai ít nhất 4 lần đạt từ 90% trở lên; riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt tối thiểu 85%.

Tỷ lệ phụ nữ sinh con tại cơ sở y tế phấn đấu đạt trên 98%, riêng khu vực miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số đạt tối thiểu 95%.

Đáng chú ý, tỷ lệ mổ lấy thai được định hướng khống chế dưới 40%. Đây là một trong những chỉ tiêu nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sản khoa, hạn chế những can thiệp không cần thiết và bảo đảm việc mổ lấy thai được thực hiện đúng chỉ định y khoa.

Đối với chăm sóc sau sinh, kế hoạch đặt mục tiêu ít nhất 75% bà mẹ và trẻ sơ sinh được chăm sóc tại nhà trong tuần đầu sau sinh; tỷ lệ này tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt tối thiểu 60%.

Trong vòng 42 ngày sau sinh, tỷ lệ bà mẹ và trẻ sơ sinh được chăm sóc tại nhà phấn đấu đạt tối thiểu 85% trên toàn quốc và 80% tại các vùng khó khăn.

Ngoài ra, tỷ lệ trẻ sơ sinh được thực hiện quy trình chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm (EENC) đạt tối thiểu 90%; tỷ lệ trẻ được tiêm vaccine viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh đạt tối thiểu 90% và tỷ lệ sử dụng vitamin K1 đạt ít nhất 98%.

Giảm mổ lấy thai không cần thiết, nâng chất lượng chăm sóc sản khoa. Ảnh: Trung tâm Y tế khu vực Yên Lạc (tỉnh Phú Thọ)

Tăng cường kiểm soát mổ lấy thai, nâng cao chất lượng chăm sóc trước và sau sinh

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Bộ Y tế đề ra nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trong đó chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn, chất lượng và an toàn trong cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh.

Một trong những định hướng đáng chú ý là tăng cường quản lý thai nghén, phát hiện sớm và phân tầng nguy cơ, chuyển tuyến kịp thời đối với các trường hợp có nguy cơ cao.

Các cơ sở y tế cần chú trọng sàng lọc những nguyên nhân gián tiếp có thể gây tử vong mẹ như tăng huyết áp, tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, các bệnh không lây nhiễm và bệnh lý nền ảnh hưởng đến thai kỳ.

Đồng thời, Bộ Y tế định hướng triển khai hướng dẫn quản lý mổ lấy thai bằng phân loại Robson tại tất cả bệnh viện có thực hiện phẫu thuật này. Việc giám sát chỉ định mổ lấy thai và các can thiệp sản khoa sẽ được tăng cường nhằm giảm những can thiệp không cần thiết.

Tỷ lệ mổ lấy thai cũng được đưa vào nhóm chỉ tiêu đánh giá chất lượng chăm sóc và cấp cứu sản khoa. Các cơ sở có tỷ lệ mổ lấy thai cao sẽ được chú trọng kiểm tra, giám sát việc tuân thủ chỉ định và quy trình chuyên môn.

Bên cạnh đó, kế hoạch nhấn mạnh việc củng cố chất lượng chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm, nuôi con bằng sữa mẹ, chăm sóc trẻ bằng phương pháp Kangaroo, đồng thời nâng cao năng lực chăm sóc trẻ sinh non, nhẹ cân và trẻ mắc bệnh lý.

Đối với sức khỏe tinh thần, y tế tuyến cơ sở, đặc biệt là trạm y tế xã, được định hướng nâng cao năng lực sàng lọc, phát hiện sớm dấu hiệu trầm cảm ở phụ nữ mang thai và bà mẹ sau sinh. Nội dung chăm sóc sức khỏe tâm thần cũng sẽ được lồng ghép vào hoạt động chăm sóc sau sinh tại nhà.

Ưu tiên nguồn lực cho vùng khó khăn, mở rộng ứng dụng công nghệ số

Một trong những nội dung được nhấn mạnh trong kế hoạch là thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh giữa các vùng miền.

Bộ Y tế định hướng củng cố năng lực cấp cứu sản khoa toàn diện, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.

Các địa phương được khuyến khích thiết lập, duy trì mạng lưới ngân hàng máu sống tại những khu vực khó khăn; xây dựng và vận hành hiệu quả quy chế báo động đỏ toàn bệnh viện, toàn tỉnh, thành phố nhằm huy động nhân lực, vật tư, thiết bị và phương tiện cấp cứu khi cần thiết.

Cùng với đó, mạng lưới chuyển tuyến dựa vào cộng đồng tại vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới, hải đảo sẽ được củng cố, nhất là những khu vực dễ bị chia cắt do thiên tai, thảm họa.

Về nhân lực, kế hoạch đặt trọng tâm thu hút, sử dụng và giữ chân bác sĩ sản - nhi, hộ sinh, điều dưỡng chuyên ngành sản phụ khoa và sơ sinh làm việc lâu dài tại các địa bàn đặc biệt khó khăn. Các cơ chế ưu đãi về hỗ trợ tài chính, điều kiện làm việc, cơ hội đào tạo và luân phiên cán bộ cũng được nghiên cứu, đề xuất.

Đáng chú ý, Bộ Y tế định hướng nghiên cứu, đề xuất chính sách hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội cho cô đỡ thôn bản tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đồng thời tiếp tục duy trì các chính sách hỗ trợ phụ cấp hằng tháng, bảo hiểm y tế đối với lực lượng này.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, hệ thống cơ sở dữ liệu về chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em (eMCH) sẽ được hoàn thiện, bổ sung các tính năng quản lý và đánh giá chất lượng dịch vụ. Dữ liệu được định hướng kết nối với các phần mềm quản lý khám, chữa bệnh, bệnh án điện tử, tiêm chủng mở rộng và sổ sức khỏe bà mẹ, trẻ em điện tử.

Bộ Y tế cũng đặt mục tiêu đẩy mạnh hội chẩn từ xa, báo động đỏ liên viện, khám chữa bệnh từ xa và đánh giá, phản hồi sau chuyển tuyến nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các tuyến y tế.

Song song với đó, công tác truyền thông sẽ được đổi mới theo hướng lấy người dân làm trung tâm, chuyển từ truyền thông thụ động sang tư vấn, giáo dục sức khỏe chủ động, bắt đầu từ giai đoạn tiền hôn nhân, trước sinh, trong sinh đến sau sinh.

Các nội dung truyền thông tập trung vào nhận biết dấu hiệu nguy hiểm trong thai kỳ, dinh dưỡng hợp lý, sinh con an toàn tại cơ sở y tế và phòng ngừa biến chứng sản khoa, sơ sinh.

Đặc biệt, Bộ Y tế định hướng tăng cường truyền thông tới người chồng và các thành viên trong gia đình nhằm nâng cao trách nhiệm chia sẻ, đồng hành trong chăm sóc thai kỳ, chuẩn bị sinh con, phòng ngừa trầm cảm sau sinh và hỗ trợ chăm sóc trẻ nhỏ.

Kinh phí thực hiện kế hoạch được bảo đảm từ ngân sách nhà nước, Quỹ bảo hiểm y tế, các chương trình mục tiêu quốc gia, nguồn viện trợ, tài trợ, xã hội hóa và những nguồn hỗ trợ hợp pháp khác.