AI "nuốt sạch" chip nhớ toàn cầu: Giá tăng 10 lần vẫn không đủ bán, linh kiện bình dân hoá "vàng trắng"

Cung không đủ cầu

Chuyên trang công nghệ Kuai Technology đưa tin, trong quý I/2026, thị trường chip nhớ toàn cầu đã chứng kiến tình trạng mất cân bằng cung cầu trầm trọng, dẫn đến mức tăng giá không tưởng.

Cụ thể, giá giao ngay của một số chip nhớ đã tăng vọt gần 1.000% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo báo cáo, nhờ tỷ lệ hiệu năng trên giá thành ấn tượng cùng khả năng duy trì nguồn cung ổn định, các dòng chip nhớ nội địa Trung Quốc đã trở thành mặt hàng được săn đón gắt gao trên thị trường quốc tế.

Hàng loạt đại lý và nhà tích hợp hệ thống nước ngoài đã chủ động tìm đến để hợp tác, kéo theo sự xuất hiện liên tục của các đơn đặt hàng quy mô lớn.

Dữ liệu từ cơ quan hải quan Trung Quốc cho thấy, giá trị xuất khẩu mạch tích hợp (IC) của Trung Quốc trong quý I/2026 đạt 72,47 tỷ USD, tăng 77,5% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu thiết bị lưu trữ chip nhớ đóng góp tới 45,99 tỷ USD, đánh dấu mức tăng trưởng 174,2% và chiếm 63,3% tổng giá trị xuất khẩu IC.

Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu thiết bị lưu trữ tại Thâm Quyến phản ánh hiện tại đã hoàn toàn chuyển sang "thị trường của người bán". Các khách hàng quốc tế phải chủ động tìm đến tận nơi để đàm phán, giúp giá trị xuất khẩu trong quý đầu năm của các doanh nghiệp này tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm ngoái.

Mô hình kinh doanh của ngành chip nhớ đang dẫn thay đổi

Giống như dầu mỏ, chip nhớ từ lâu bị xem là một loại hàng hóa cơ bản, dễ rơi vào các vòng xoáy cung vượt cầu và biến động giá mạnh. Tuy nhiên, làn sóng trí tuệ nhân tạo (Al) đang làm thay đổi hoàn toàn bức tranh đó.

Các hệ thống AI hiện đại cần lượng bộ nhớ khổng lồ để huấn luyện và vận hành mô hình. Nhu cầu tăng nhanh đến mức vượt xa khả năng cung ứng hiện tại của ngành, đẩy giá chip nhớ lên những mức cao chưa từng thấy.

Nắm trong tay lợi thế này, các nhà sản xuất chip bắt đầu yêu cầu khách hàng ký các hợp đồng cung ứng dài hạn, điều vốn rất hiếm trong ngành trước đây.

Nếu xu hướng này tiếp tục mở rộng, mô hình kinh doanh của ngành chip nhớ sẽ thay đổi tận gốc. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào biến động thị trường ngắn hạn, doanh thu và giá bán chip nhớ sẽ trở nên ổn định hơn nhiều.

Micron cho biết đã ký được hợp đồng cung ứng kéo dài 5 năm đầu tiên trong lịch sử công ty và đang đạt tiến triển đáng kể với nhiều khách hàng khác.

Sandisk cũng tiết lộ đã ký các hợp đồng dài hạn với 5 khách hàng lớn, bảo đảm đầu ra cho hơn 1/3 ba năng lực sản xuất của công ty trong năm tài chính tới.

SK Hynix không công bố số lượng hợp đồng cụ thể nhưng cho biết nhu cầu hiện “vượt xa” năng lực cung ứng của công ty trong ít nhất ba năm tới.

“Chip nhớ hiện đã trở nên quan trọng đến mức khách hàng coi bất ổn về giá và nguồn cung là một rủi ro kinh doanh thực sự”, Giám đốc tài chính SK Hynix Kim Woo-hyun nhận định.

Đằng sau làn sóng ký hợp đồng dài hạn trên là những khách hàng giàu có nhất thế giới công nghệ gồm Microsoft, Google và Amazon.

Theo ước tính của nhà phân tích Tim Arcuri từ ngân hàng UBS, các hợp đồng dài hạn có thể chiếm tới 30% tổng lượng chip DRAM xuất xưởng trong năm tới.

Ông cũng cho rằng các công ty công nghệ vận hành hạ tầng điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu ở quy mô cực lớn đã đặt mua trước khoảng 2/3 sản lượng chip DRAM dành cho máy chủ trên toàn cầu.

Nói cách khác, các tập đoàn này sẵn sàng chấp nhận mức giá cao hơn để đổi lấy sự chắc chắn về nguồn cung trong nhiều năm tới. Đối với họ, việc thiếu chip nhớ còn nguy hiểm hơn việc phải trả giá đắt.

Chi phí đầu vào đắt đỏ dẫn tới việc sản phẩm công nghệ tăng giá

Theo Tom's Hardware, ông Kim Jaejune, lãnh đạo mảng chip nhớ của Samsung, cho biết khủng hoảng bộ nhớ sẽ không kết thúc trong năm 2027. Thậm chí, khoảng cách giữa cung và cầu năm tới có thể còn nới rộng hơn cả năm 2026.

Tương tự, ông Chey Tae Won, Chủ tịch SK Hynix, nhận định áp lực về nhu cầu bộ nhớ liên quan đến AI sẽ kéo dài đến năm 2030.

Apple cũng đang phải chịu áp lực lớn. CEO Tim Cook thừa nhận hồi cuối tháng 4 rằng công ty tình trạng chi phí bộ nhớ cao đang ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động kinh doanh của hãng thời gian tới. Cụ thể, việc tăng giá linh kiện làm giảm lượng hàng tồn kho mà công ty tích trữ từ trước.

Khi nguồn dự trữ này cạn kiệt, Apple sẽ đối mặt với chi phí đầu vào đắt đỏ. Cook cho biết công ty đang xem xét các lựa chọn và tiếp tục đánh giá kỹ lưỡng diễn biến thị trường. Ông không nêu chi tiết, nhưng theo MacRumors, điều này thường dẫn đến hai khả năng: biên lợi nhuận của công ty bị thu hẹp, hoặc giá bán sản phẩm như iPhone, iPad có thể sẽ bị điều chỉnh tăng.

Hệ quả của cuộc khủng hoảng bộ nhớ được đánh giá "vô cùng lớn" và đang bắt đầu lan rộng đến thị trường thiết bị đầu cuối, khi hàng loạt điện thoại Android đã đồng loạt tăng giá. Ví dụ, smartphone tầm trung như Galaxy A37 và A57 của Samsung nâng vài chục USD dù chỉ nâng cấp nhỏ so với thế hệ trước. Motorola cũng điều chỉnh giá dòng Razr 2026 lên hơn 100 USD với lý do tương tự.

Điện thoại cũ hút người dùng trở lại

Việc giá chip tăng kéo theo giá smartphone mới leo thang được xem là yếu tố thúc đẩy thị trường điện thoại cũ phát triển mạnh hơn trong thời gian tới. Đây không chỉ là xu hướng mang tính ngắn hạn mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy tiêu dùng công nghệ của người dùng Việt.

Thay vì chạy theo cuộc đua cấu hình, nhiều người đang ưu tiên những thiết bị đáp ứng đúng nhu cầu với mức chi phí hợp lý và chính sách hậu mãi đáng tin cậy. Trong bối cảnh đó, thị trường smartphone cũ được dự báo sẽ tiếp tục sôi động, đặc biệt tại các hệ thống bán lẻ có quy trình kiểm định và bảo hành minh bạch.

Nhiều mẫu flagship đời trước vẫn sở hữu hiệu năng mạnh, camera chất lượng và thời gian sử dụng ổn định trong vài năm tới. Thay vì bỏ ra hàng chục triệu đồng cho model mới nhất, không ít người dùng lựa chọn các thiết bị cũ để tối ưu ngân sách nhưng vẫn đáp ứng tốt nhu cầu học tập, làm việc và giải trí.

Xu hướng này ngày càng phổ biến khi người dùng ưu tiên hiệu quả sử dụng thực tế và giá trị lâu dài hơn là liên tục chạy theo các model mới nhất.