Từ 1/9, giao dịch tài sản mã hóa ngoài đơn vị được cấp phép sẽ bị phạt nặng: Nhà đầu nên làm gì?

Theo VietTimes, Chính phủ vừa ban hành Nghị định 284/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa. Quy định có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, trong đó trực tiếp đặt ra mức phạt đối với nhà đầu tư giao dịch không đúng nơi được phép.

Cụ thể, nhà đầu tư trong nước giao dịch tài sản mã hóa mà không thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ được Bộ Tài chính cấp phép có thể bị phạt 30-50 triệu đồng. Trường hợp giao dịch loại tài sản mã hóa chỉ được chào bán, phát hành cho nhà đầu tư nước ngoài, mức phạt tăng lên 70-100 triệu đồng.

Các mức trên được áp dụng đối với tổ chức. Cá nhân thực hiện cùng hành vi bị phạt bằng một nửa, tương ứng tối đa 25 triệu đồng đối với giao dịch ngoài đơn vị được cấp phép và 50 triệu đồng nếu mua tài sản chỉ dành cho nhà đầu tư nước ngoài.

Mức phạt cao nhất của Nghị định là 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân. Trong đó, tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp phép có thể bị phạt 180-200 triệu đồng. Quảng cáo hoặc tiếp thị dịch vụ này khi chưa có giấy phép cũng chịu mức phạt tương tự.

Hoạt động chào bán, phát hành tài sản mã hóa không đúng quy định cũng có thể bị phạt tới 200 triệu đồng. Mức cao nhất áp dụng khi tổ chức phát hành chưa đáp ứng đủ điều kiện, chào bán sai đối tượng, không công bố bản cáo bạch và tài liệu liên quan hoặc không thực hiện đúng nội dung đã công bố.

Nếu cung cấp thông tin thiếu chính xác, không đầy đủ, chậm công bố hoặc gây hiểu nhầm cho cơ quan quản lý, đơn vị cung cấp dịch vụ và nhà đầu tư, tổ chức phát hành bị phạt 100-150 triệu đồng.

Các đơn vị cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa còn phải xác minh danh tính nhà đầu tư khi mở tài khoản. Không thực hiện yêu cầu này có thể bị phạt 50-70 triệu đồng.

Nghị định cũng phạt 150-200 triệu đồng đối với hành vi thu thập, lưu giữ, trao đổi, mua bán, tặng cho hoặc công khai trái phép dữ liệu và thông tin tài khoản tài sản mã hóa. Ngoài ra, phạm vi xử lý còn bao gồm các vi phạm về chuyển tiền của nhà đầu tư nước ngoài, phòng chống rửa tiền, cản trở thanh tra và không cung cấp thông tin theo yêu cầu.

Khoảng 17 triệu người sở hữu và giao dịch tài sản số

Theo Dân Trí, quy định mới được đưa ra trong bối cảnh thị trường tài sản số tại Việt Nam phát triển nhanh. Theo một thống kê, Việt Nam có khoảng 17 triệu người sở hữu và giao dịch tài sản số, thuộc nhóm dẫn đầu thế giới; đồng thời nằm trong top 5 về mức độ quan tâm tài sản số và top 3 về sử dụng sàn quốc tế.

Quy mô thị trường đang thúc đẩy cuộc đua xây dựng các sàn giao dịch trong nước. Bộ Tài chính đã tiếp nhận 7 hồ sơ đăng ký thí điểm, trong đó 5 hồ sơ được đánh giá đầy đủ, hợp lệ gồm Công ty cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa Sacom (SCEX), Công ty cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa VIX (VIXEX), Công ty cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX), Công ty cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa Techcom (TCEX) và Công ty cổ phần Tài sản số Việt Nam.

Các doanh nghiệp đang hoàn thiện điều kiện về vốn, công nghệ và an toàn hệ thống. Đáng chú ý, CAEX, doanh nghiệp có liên quan đến VPBank, đã tăng vốn điều lệ lên 10.000 tỷ đồng, trong khi SCEX tăng vốn từ 6,8 tỷ đồng lên 360 tỷ đồng.

Tuy nhiên, đến nay chưa có sàn giao dịch tài sản mã hóa nào chính thức được cấp phép vận hành.

Nhà đầu tư tiền số cần làm gì để tránh mức phạt đến 100 triệu đồng?

Câu hỏi được quan tâm là ngày 1/9 có phải thời điểm phải lập tức chuyển tài sản khỏi Binance, OKX hay các nền tảng tương tự hay không.

ThS Phạm Mạnh Cường, nhà sáng lập Công ty TNHH Wischain, cho biết Nghị định 284 có hiệu lực từ ngày 1/9, nhưng thời hạn 6 tháng đối với nhà đầu tư trong nước được tính từ thời điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa đầu tiên tại Việt Nam được cấp phép.

“Trong vòng 6 tháng thì vẫn được giao dịch bình thường. Hết 6 tháng mà vẫn giao dịch trên sàn không được cấp phép thì mới bị phạt”, ông Cường nói, theo Dân Trí. 

Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cũng cho biết sau khi sàn đầu tiên được cấp phép, nhà đầu tư trong nước có 6 tháng để chuyển dần hoạt động giao dịch sang nền tảng được cấp phép.

Theo ông Hòa, nhà đầu tư không bắt buộc phải chuyển toàn bộ tài sản đang nắm giữ về sàn trong nước. Tài sản vẫn có thể được lưu giữ trong ví cá nhân, nhưng khi phát sinh giao dịch mua bán thuộc phạm vi điều chỉnh thì phải thực hiện qua tổ chức được cấp phép.

Trong khi đó, ở góc độ chuyển tài sản, ông Phạm Duy Đông, nhà sáng lập cộng đồng Saigontradecoin, cho rằng nhà đầu tư không nhất thiết phải bán bitcoin, ethereum hoặc các tài sản khác đang nắm giữ rồi mua lại trên sàn trong nước.

Cũng theo ông Đông, trong giai đoạn chuyển tiếp, nhà đầu tư có thể chuyển tài sản từ nền tảng này sang nền tảng khác theo phương thức mà sàn hỗ trợ. "Việc chuyển sàn không làm thay đổi bản chất tài sản đang sở hữu, do đó không cần bán tài sản chỉ để thực hiện việc chuyển đổi nền tảng", ông Phạm Duy Đông nói.

Ông Phạm Mạnh Cường khuyến nghị nhà đầu tư nên chủ động tận dụng thời gian chuyển tiếp để làm quen với nền tảng khi được cấp phép, đồng thời kiểm tra quy trình nạp, rút tiền và khả năng hỗ trợ những loại tài sản mình đang nắm giữ.

Theo các chuyên gia, việc hình thành các sàn giao dịch được cấp phép sẽ mở thêm lựa chọn cho nhà đầu tư trong nước, đồng thời đưa hoạt động giao dịch vào khuôn khổ quản lý rõ ràng hơn. Khi giao dịch trên nền tảng được cấp phép, nhà đầu tư có thêm cơ chế bảo vệ, hỗ trợ xử lý khi phát sinh sự cố, tranh chấp hoặc rủi ro liên quan đến tài sản.