Tết Đoan ngọ 2026 là ngày nào? Vì sao có tên là Tết diệt sâu bọ?

Tết Đoan ngọ 2026 là ngày nào?

Tết Đoan Ngọ, còn gọi là Tết Đoan Dương hay Tết diệt sâu bọ, là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng của người Việt. Theo lịch âm, ngày lễ này được tổ chức vào mùng 5 tháng 5 hằng năm. Năm 2026, Tết Đoan Ngọ rơi vào thứ Sáu, ngày 19/6 Dương lịch, theo tờ BNews.

Trong quan niệm dân gian, chữ "Đoan" có nghĩa là mở đầu, còn "Ngọ" là khoảng thời gian từ 11 giờ đến 13 giờ. Đây được xem là thời điểm dương khí đạt mức thịnh vượng nhất trong ngày.

Chính vì vậy, nhiều gia đình lựa chọn cúng Tết Đoan Ngọ vào giờ Ngọ, tức từ 11 giờ đến 13 giờ ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch. Người xưa tin rằng thực hiện nghi lễ vào khung giờ này sẽ giúp hấp thụ nguồn năng lượng tích cực của đất trời, cầu mong sức khỏe dồi dào, xua đuổi bệnh tật và mang lại may mắn.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian cho rằng không có quy định bắt buộc phải cúng đúng giờ Ngọ. Tùy vào điều kiện sinh hoạt và công việc, mỗi gia đình có thể linh hoạt lựa chọn thời điểm phù hợp trong ngày.

Nhiều gia đình thường cúng vào buổi sáng, sau khi chuẩn bị xong lễ vật. Đây cũng là thời điểm diễn ra phong tục ăn cơm rượu nếp và thưởng thức trái cây đầu mùa với ý nghĩa "diệt sâu bọ".

Điều quan trọng nhất trong nghi thức cúng Tết Đoan Ngọ không nằm ở việc chọn giờ cúng chính xác đến từng phút mà là sự thành tâm khi dâng lễ và tưởng nhớ tổ tiên.

Vì sao có tên là Tết diệt sâu bọ?

Tết Đoan ngọ xuất phát từ điển tích trong dân gian. Điển tích này có nhiều dị bản khác nhau. Theo dân gian, vào một vụ mùa bội thu, người nông dân đang ăn mừng thì sâu bọ kéo đến đông đảo, ăn hết cây trái, thực phẩm đã thu hoạch.

Người dân rất lo lắng, đau đầu không biết làm cách gì để giải quyết được nạn sâu bọ thì xuất hiện một ông lão xưng là Đôi Truân.

Ông chỉ cho dân chúng mỗi nhà lập một đàn cúng với những lễ vật đơn giản gồm bánh gio và trái cây, sau đó đi ra trước nhà mình tập thể dục. Mọi người làm theo lời ông thì chỉ một lúc sau, sâu bọ té ngã rũ rượi.

Ông hướng dẫn thêm, hằng năm, vào ngày này, sâu bọ rất hung hăng. Vì vậy, mỗi năm vào đúng mùng 5/5, mọi người cứ làm theo những gì đã dặn thì sẽ trị được chúng.

Dân chúng biết ơn định cảm tạ nhưng ông lão đã đi đâu mất. Để tưởng nhớ sự việc trên, dân chúng đặt tên cho ngày này là tết Diệt sâu bọ.

Ngoài ý nghĩa tiêu diệt sâu bọ phá hoại mùa màng, người Việt còn cho rằng tết Đoan ngọ là dịp để giải trừ bệnh tật trong thời điểm giao mùa.

Báo VietNamnet dẫn lời chuyên gia phong thủy Song Hà lý giải, theo quan niệm dân gian, trong cơ thể con người, đặc biệt là hệ tiêu hóa, tồn tại những “sâu bọ” ký sinh. Nếu không được tiêu diệt, chúng sẽ sinh sôi và gây hại cho sức khỏe. Người xưa tin rằng, những “sâu bọ” này chỉ lộ diện vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch, vì vậy mới hình thành tục làm lễ và thực hiện nghi thức “diệt sâu bọ” vào dịp này.

Theo quan niệm cổ truyền, việc ăn các loại thực phẩm như rượu nếp, trái cây và một số món ăn đặc trưng trong ngày 5/5 được cho là cách để “diệt sâu bọ” trong cơ thể.