Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị

Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua Luật, thay mặt Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, trên cơ sở nghiên cứu đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội và Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, định hướng của Đảng; xác lập các cơ chế, chính sách đột phá, vượt trội đáp ứng yêu cầu thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt nói chung, TPHCM nói riêng, các thành phố khác, khu kinh tế đặc biệt và đầu tư xây dựng dự án khu đô thị lấn biển.

Việc chỉnh lý dự thảo Luật nhằm góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới; đồng thời bảo đảm tính hợp hiến, đổi mới tư duy lập pháp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với năng lực, điều kiện bảo đảm thực hiện và trách nhiệm giải trình.

Theo Bộ trưởng, dự thảo được chỉnh lý theo hướng phát huy tiềm năng, lợi thế của các địa phương, phù hợp với phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", tạo không gian phát triển với tính khả thi, hiệu lực, hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

Bổ sung điều kiện kiểm soát cơ chế thí điểm

Tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội và Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý toàn diện nhiều quy định của dự thảo Luật.

Về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng (khoản 6 Điều 1), dự thảo Luật bổ sung điều kiện "phải có sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội" và giới hạn phạm vi thí điểm cơ chế, chính sách là "để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, quản lý kinh tế, quản lý xã hội".

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, việc bổ sung quy định nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch, bảo đảm yêu cầu kiểm soát quyền lực trong việc Chính phủ ban hành Nghị định thí điểm cơ chế, chính sách khác hoặc chưa được quy định trong Luật Phát triển đô thị, văn bản quy phạm pháp luật khác của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội để áp dụng đối với thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt, khu kinh tế đặc biệt; đồng thời thống nhất cách hiểu và bảo đảm tính khả thi khi áp dụng Luật.

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định xác định tính chất của khu thương mại tự do là "khu chức năng" và giải thích từ ngữ về "cấp có thẩm quyền" nhằm bảo đảm minh bạch, thống nhất trong áp dụng các quy định liên quan…

Hoàn thiện cơ chế cho khu thương mại tự do, Trung tâm tài chính quốc tế

Về khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp (Điều 21 và khoản 6 Điều 63), dự thảo Luật bổ sung thẩm quyền của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định yêu cầu, điều kiện cụ thể của phòng giao dịch của chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong khu thương mại tự do.

Quy định này nhằm kiểm soát chặt chẽ, hạn chế rủi ro về quản lý ngoại hối, phòng, chống rửa tiền, đồng thời tránh tạo sức ép cạnh tranh lớn đối với các ngân hàng trong nước.

Dự thảo cũng bổ sung thẩm quyền của Chính phủ quy định trình tự, thủ tục công nhận, gia hạn, tạm đình chỉ, đình chỉ việc áp dụng chế độ ưu tiên hải quan đối với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, tạo cơ sở hoàn thiện các cơ chế pháp lý cụ thể cho tổ chức thực hiện.

Về phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam (Điều 24), dự thảo Luật chỉnh lý tên Điều thành "Cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam", nhằm làm rõ mục tiêu điều chỉnh vấn đề này trong dự thảo Luật với Nghị quyết số 222/2025/QH15.

Dự thảo điều chỉnh thẩm quyền quy định điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép thành lập ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư và phát hành sản phẩm tài chính quốc tế tại Trung tâm tài chính quốc tế từ Cơ quan điều hành Trung tâm sang HĐND Thành phố, đồng thời bổ sung điều kiện phải có ý kiến của Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Dự thảo cũng cho phép thành viên Trung tâm cung cấp dịch vụ tài chính, dịch vụ hỗ trợ khác cho tổ chức trong nước để giao dịch, thu hút vốn quốc tế, trên cơ sở tuân thủ quy định về quản lý ngoại hối, phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và quản lý nợ công…

Bổ sung cơ chế phát triển khu đô thị lấn biển

Về các quy định liên quan đến khu kinh tế đặc biệt (Chương III), dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng bỏ quy định giao thẩm quyền cho HĐND ở khu kinh tế đặc biệt quyết định thử nghiệm có kiểm soát.

Dự thảo quy định nguồn thu từ giao dịch tín chỉ carbon là nguồn thu ngân sách cấp tỉnh được hưởng 100% và giao HĐND cấp tỉnh nơi có khu kinh tế đặc biệt quy định việc sử dụng nguồn thu đó.

Đồng thời, dự thảo không tiếp tục quy định về phát triển các đảo đất, bãi đá nhỏ biệt lập để tiếp tục nghiên cứu, đánh giá toàn diện và xử lý trong pháp luật chuyên ngành về biển, đảo vào thời điểm phù hợp, bảo đảm đồng bộ, chặt chẽ và phù hợp với yêu cầu về chủ quyền, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tài nguyên và môi trường biển.

Về cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển khu đô thị lấn biển (Điều 19), tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật bổ sung 1 điều trong Mục 3 về phát triển kinh tế của Chương II về cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt để quy định cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển khu đô thị lấn biển.

Theo đó, dự thảo quy định về nguyên tắc đầu tư, xây dựng, phát triển khu đô thị lấn biển; điều kiện đối với nhà đầu tư chiến lược; ưu đãi, hỗ trợ và nghĩa vụ của nhà đầu tư; thẩm quyền quyết định một số chỉ tiêu kinh tế-kỹ thuật, chỉ tiêu sử dụng đất và cơ chế khai thác khoáng sản phục vụ dự án…

Luật Phát triển đô thị sau khi tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện trình Quốc hội thông qua có 5 chương, 66 điều, tăng 1 điều so với dự thảo Luật Chính phủ trình Quốc hội đầu kỳ họp.

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2026.

Theo Diệu Anh/Báo Chính phủ