Mùa hè 2026 dự báo khô nóng và cực đoan hơn: Chuyên gia lý giải và cảnh báo

Nhiệt độ trung bình cao hơn nhiều năm

Theo báo Dân trí, hình thái thời tiết này được dự báo có thể khiến mùa hè năm nay khô nóng và cực đoan hơn.

Ông Lâm cho biết thêm, trạng thái nóng lên bất thường của vùng biển xích đạo Thái Bình Dương có 20-25% đạt cường độ mạnh đến rất mạnh.

Dưới tác động của hiện tượng này, số ngày nắng nóng năm nay có khả năng nhiều hơn năm 2025, trong khi bão trên Biển Đông có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm.

Cơ quan khí tượng dự báo, từ tháng 6 đến tháng 12/2026, nhiệt độ trung bình trên toàn quốc cao hơn trung bình nhiều năm 0,5-1,5 độ C. Giai đoạn tháng 6-8, nắng nóng tiếp tục gia tăng tại Bắc Bộ, khu vực từ Thanh Hóa đến Huế và duyên hải Nam Trung Bộ.

Tại Bắc Bộ và Trung Bộ, nắng nóng chủ yếu kéo dài từ tháng 5 đến tháng 8, sau đó giảm dần từ tháng 9 và kết thúc khoảng tháng 10. Cao điểm nắng nóng ở Bắc Bộ rơi vào tháng 6, trong khi Trung Bộ muộn hơn, vào tháng 7-8.

Ông Lâm cho biết các năm El Nino thường có ít bão hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện bão mạnh hoặc rất mạnh vẫn hiện hữu.

Theo cơ quan khí tượng, từ tháng 6 đến tháng 8, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông được dự báo tương đương trung bình nhiều năm, khoảng 5,2 cơn, trong đó gần 2 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam.

Từ tháng 9 đến tháng 12, hoạt động bão và áp thấp nhiệt đới có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm. Dù số lượng bão giảm, nguy cơ mưa lớn cục bộ, lũ quét và sạt lở đất vẫn ở mức cao.

Riêng Tây Nguyên và Nam Bộ, nắng nóng có thể suy giảm từ nửa cuối tháng 5 do gió mùa tây nam hoạt động mạnh hơn. Từ đầu năm đến nay, nhiều đợt nắng nóng đã xuất hiện sớm và kéo dài.

Trong tháng 4, Trung Bộ ghi nhận nắng nóng diện rộng từ ngày 3 đến 16/4, nhiệt độ phổ biến 37-40 độ C, có nơi cao hơn. Nam Bộ duy trì nắng nóng diện rộng từ cuối tháng 3 đến nay.

Nguy cơ thiếu nước, hạn hán, xâm nhập mặn rất cao

Ông Hoàng Phúc Lâm nhận định, thiên tai chủ đạo trong năm nay là nắng nóng, khô hạn và thiếu mưa.

Bắc Bộ trong tháng 9-10 có xu hướng thiếu hụt mưa 5-20% so với trung bình nhiều năm.

Trung Bộ và Nam Bộ cũng xuất hiện nhiều giai đoạn thiếu hụt mưa vào cuối năm. Lượng nước về các hồ thủy điện lớn trên lưu vực sông Đà như Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu có thể hụt 10-30% so với trung bình nhiều năm.

Trong tháng 5-8, dòng chảy trên các sông ven biển Trung Bộ và Tây Nguyên được dự báo thiếu hụt 10-35%. Nguy cơ thiếu nước, hạn hán cục bộ có thể xảy ra tại các khu vực ngoài phạm vi cấp nước của công trình thủy lợi, đặc biệt từ Đà Nẵng đến Khánh Hòa, cùng các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng.

Cuối năm 2026, dòng chảy từ thượng nguồn sông Mekong về Đồng bằng sông Cửu Long có khả năng thiếu hụt, khiến xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027 đến sớm hơn năm trước.

"Mưa ít, lũ nhỏ nên nguy cơ thiếu nước, hạn hán và xâm nhập mặn cuối năm 2026, đầu năm 2027 là rất cao", ông Lâm dự báo.

Trước đó, trên báo Sức khỏe và Đời sống, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết một hiện tượng El Nino mới được dự báo sẽ hình thành từ giữa năm 2026, có khả năng tác động mạnh đến nhiệt độ toàn cầu và các hình thái mưa trên phạm vi rộng.

Theo bản cập nhật khí hậu theo mùa toàn cầu của WMO, khu vực Thái Bình Dương Xích đạo đang ghi nhận những thay đổi rõ rệt khi nhiệt độ bề mặt biển tăng nhanh, báo hiệu khả năng điều kiện El Nino quay trở lại trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7/2026.

Dự báo trong ba tháng tới cho thấy nhiệt độ bề mặt đất trên toàn cầu sẽ phổ biến ở mức cao hơn trung bình nhiều năm, đi kèm với sự biến động đáng kể về lượng mưa tại nhiều khu vực.

El Nino và La Nina là hai pha đối lập của hiện tượng dao động khí hậu tự nhiên tại Thái Bình Dương, được xem là một trong những hình thái khí hậu mạnh nhất trên Trái đất. El Niño xảy ra khi nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương Xích đạo ấm lên bất thường, thường xuất hiện theo chu kỳ 2–7 năm/lần và kéo dài khoảng 9–12 tháng.

WMO lưu ý tổ chức này không sử dụng thuật ngữ "siêu El Niño" do đây không phải là cách phân loại chính thức trong hệ thống giám sát khí hậu quốc tế.

Theo dự báo, nếu El Nino hình thành, thế giới có thể đối mặt với nền nhiệt cao hơn bình thường trên diện rộng, nguy cơ gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, mưa lớn và lũ lụt.