Minh bạch thông tin là “lá chắn” bảo vệ người tiêu dùng trước hàng giả, hàng kém chất lượng

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh, hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc ngày càng có nhiều thủ đoạn tiếp cận người tiêu dùng. Việc minh bạch thông tin sản phẩm, định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc được xác định là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nâng cao hiệu quả quản lý và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bền vững.

Sáng 24/8, Báo Công an Nhân dân phối hợp với các đơn vị chức năng và doanh nghiệp tổ chức tọa đàm trực tuyến “Minh bạch thông tin sản phẩm - chung tay bảo vệ người tiêu dùng”, tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các bên liên quan về giải pháp nâng cao tính minh bạch của hàng hóa trên thị trường.

Hàng loạt thủ đoạn làm giả

Theo Báo Tin Tức & Dân Tộc, tại tọa đàm, các đại biểu cho rằng an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe con người luôn là vấn đề được Đảng, Nhà nước và Chính phủ đặc biệt quan tâm. Cùng với tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm, việc loại bỏ tận gốc hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc đòi hỏi phải nâng cao tính minh bạch thông tin của sản phẩm.

Hiện Chính phủ đang đẩy mạnh quản lý chất lượng hàng hóa theo hướng minh bạch, số hóa và dựa trên mức độ rủi ro. Định hướng này được cụ thể hóa qua Luật số 78/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa được Quốc hội thông qua ngày 18/6/2025 và Nghị định số 37/2026/NĐ-CP. Bộ Y tế đang chủ trì xây dựng Dự thảo Luật An toàn thực phẩm; Bộ Công an chủ trì soạn thảo Dự thảo Nghị định về hoạt động định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa.

Thượng tá Nguyễn Thành Danh, Phó Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an TP Hồ Chí Minh, cho biết qua thực tiễn đấu tranh phòng, chống hàng giả, các đối tượng thường sử dụng thủ đoạn quảng cáo hàng hóa là “hàng xách tay”, “hàng chính hãng”, hàng khuyến mại rồi đưa ra mức giá thấp để thu hút người mua.

Có trường hợp hàng giả được làm rất giống hàng thật, từ bao bì, tem nhãn đến giấy tờ, khiến người tiêu dùng khó nhận biết bằng mắt thường. Các đối tượng thậm chí làm giả tem chống hàng giả, mã QR, hóa đơn, giấy chứng nhận để tạo cảm giác sản phẩm chính hãng.

Trên môi trường mạng, thủ đoạn “giảm giá sốc”, “xả kho”, “giá độc quyền trong livestream” cùng những lời thúc giục như “chỉ còn vài sản phẩm”, “chốt đơn trong 30 giây” được sử dụng để tạo tâm lý khẩn cấp, khiến người mua ít có thời gian kiểm tra nguồn gốc, chất lượng hàng hóa.

Các đối tượng cũng tận dụng lượng người theo dõi, hình ảnh người bán chuyên nghiệp, người nổi tiếng, KOL, KOC để tạo niềm tin và thúc đẩy tiêu dùng.

Cần minh bạch thông tin để truy trách nhiệm

Trong bối cảnh đó, theo Thượng tá Danh, việc xây dựng cơ chế định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm là giải pháp quan trọng để chuyển từ quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu và công nghệ. Công an TPHCM đang thực hiện chỉ đạo của Bộ Công an về tổng rà soát các cơ sở sản xuất, kinh doanh theo ngành hàng trọng điểm. Đây được xác định là cơ sở dữ liệu phục vụ định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc, hướng tới ngăn chặn buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Bác sĩ Lê Minh Hải, Phó Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, cho hay trong cơ chế quản lý chủ yếu theo hướng hậu kiểm, doanh nghiệp càng phải chịu trách nhiệm về tính trung thực của thông tin chất lượng, hồ sơ công bố và nguồn gốc sản phẩm. Điều này đặc biệt quan trọng khi hàng hóa được bán trên mạng xã hội, nơi người mua không thể trực tiếp kiểm tra sản phẩm trước khi giao dịch.

Khi thông tin thiếu minh bạch, người tiêu dùng có nguy cơ mất an toàn, doanh nghiệp bị ảnh hưởng uy tín và cơ quan chức năng gặp khó khăn trong truy xuất, thu hồi khi xảy ra sự cố.

Ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TPHCM, nói rằng dữ liệu sản phẩm là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý. Việc kết nối, chia sẻ thông tin về hàng hóa, nguồn gốc xuất xứ và chủ thể kinh doanh, cùng với chuẩn hóa dữ liệu giữa các cơ quan, sẽ giúp nhận diện nhanh hơn những dấu hiệu bất thường. Chống hàng giả không thể chỉ là nhiệm vụ của lực lượng quản lý thị trường. Cần chuyển từ tư duy “phát hiện và xử lý” sang phòng ngừa, kiểm soát ngay từ nguồn, theo Dân Trí. 

Theo đó, các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội cũng cần xác thực người bán, kiểm soát thông tin hàng hóa, kịp thời gỡ bỏ gian hàng, quảng cáo vi phạm và phối hợp với cơ quan chức năng.