Lào Cai: Định hướng phát triển vùng dân tộc thiểu số giàu bản sắc văn hóa và hội nhập

Năm 2026, trên cơ sở định hướng phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, thu nhập bình quân của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số đạt 40 triệu đồng/người/năm; tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn đạt 10%; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm bình quân 1,68 điểm phần trăm mỗi năm.

Cùng với đó, địa phương tập trung phát triển nguồn nhân lực, giải quyết việc làm và chuyển dịch cơ cấu lao động. Tỷ lệ lao động là người dân tộc thiểu số trong độ tuổi được đào tạo nghề phù hợp, có việc làm và thu nhập ổn định đạt từ 20% trở lên, trong đó ít nhất 50% là lao động nữ. Hằng năm chuyển dịch khoảng 3% lao động nông thôn sang các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch và dịch vụ.

Đầu tư xây dựng hạ tầng và điều kiện sống, phấn đấu 99% hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia hoặc các nguồn điện phù hợp; 96% hộ đồng bào dân tộc thiểu số được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh; 90% thôn có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa; 75% số xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có đủ cơ sở hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân. Tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới đạt 15%. Trong lĩnh vực nông nghiệp và bảo vệ môi trường, phấn đấu 45% hộ đồng bào dân tộc thiểu số phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp theo hướng hàng hóa; duy trì tỷ lệ che phủ rừng đạt 61,3%.

Đối với giáo dục và đào tạo, địa phương đặt mục tiêu bảo đảm tỷ lệ huy động trẻ em người dân tộc thiểu số đến trường ở các cấp học đạt mức cao; trên 95% người dân tộc thiểu số trong độ tuổi từ 15 đến 60 biết chữ mức độ 1. Trong lĩnh vực y tế, trên 95% đồng bào dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế; trên 75% phụ nữ mang thai được khám thai ít nhất 4 lần; 91% phụ nữ sinh con tại cơ sở y tế hoặc có nhân viên y tế hỗ trợ; tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng thể nhẹ cân giảm còn dưới 13,6%. Về văn hóa - xã hội, phấn đấu 100% thôn có nhà sinh hoạt cộng đồng, có đội văn hóa, văn nghệ truyền thống hoạt động thường xuyên; 95% đồng bào dân tộc thiểu số được tiếp cận thông tin qua truyền hình và phát thanh. Chỉ số hạnh phúc của người dân đạt 69%; tuổi thọ trung bình của người dân tộc thiểu số đạt 72 tuổi.

Đồng thời, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; bảo đảm 100% cán bộ, công chức cấp xã đạt chuẩn trình độ chuyên môn, trong đó 100% có trình độ đại học trở lên; 70% có trình độ trung cấp lý luận chính trị và trên 91% được bồi dưỡng kiến thức dân tộc. Hướng đến năm 2030, toàn tỉnh Lào Cai phấn đấu nâng thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số lên 60 triệu đồng/người/năm; tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì trên 10%; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân từ 3 - 3,5 điểm phần trăm/năm. Tỷ lệ lao động dân tộc thiểu số qua đào tạo nghề và có thu nhập ổn định đạt từ 35 - 40%; trên 60% số xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt chuẩn nông thôn mới; 100% hộ dân được sử dụng điện và nước sinh hoạt hợp vệ sinh; tuổi thọ bình quân đạt 75 tuổi; chỉ số hạnh phúc của người dân đạt 72%.

Hướng tầm nhìn đến năm 2045, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi phát triển toàn diện, bền vững, có kết cấu hạ tầng đồng bộ, đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân được nâng cao. Thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số đạt khoảng 100 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ lao động qua đào tạo có việc làm ổn định trên 50%; trên 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới; 100% thôn có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa và 100% xã, thôn có hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Chỉ số hạnh phúc của người dân đạt 80%, tuổi thọ trung bình của người dân tộc thiểu số đạt 78 tuổi, góp phần cùng sự phát triển chung của tỉnh.

Sau hợp nhất, 95/99 xã của tỉnh thuộc vùng DTTS&MN, với hơn 60,9% dân số là người DTTS. Đây là khu vực có nhiều tiềm năng về nông nghiệp, du lịch, kinh tế cửa khẩu và văn hóa, nhưng điều kiện sản xuất, chất lượng lao động và khả năng tiếp cận việc làm vẫn còn hạn chế. Vì vậy, Lào Cai đã triển khai đồng bộ các chính sách về đào tạo nghề, vay vốn, tư vấn và kết nối việc làm, đồng thời lồng ghép nguồn lực từ các CTMTQG và chính sách hỗ trợ của địa phương.

Đáng chú ý, việc kết hợp hỗ trợ sản xuất với phát triển sản phẩm OCOP, kinh tế số và du lịch cộng đồng đang tạo thêm nhiều sinh kế tại chỗ. Các mô hình du lịch cộng đồng, chè Shan tuyết, quế, dược liệu và nông sản đặc hữu tại Sa Pa, Bắc Hà, Bát Xát, Mường Khương, Mù Cang Chải, Trạm Tấu... không chỉ mở rộng cơ hội việc làm mà còn góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động và nâng thu nhập ở khu vực đồng bào dân tộc thiểu số.

Hỗ trợ chuyển đổi nghề cho các hộ dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số theo hướng hiện đại, nâng chất lượng đào tạo nghề, đồng thời thúc đẩy sinh kế, kinh tế hợp tác, chuyển đổi số và liên kết chuỗi giá trị. Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2026 đã được UBND tỉnh giao tại Quyết định số 2105/QĐ-UBND ngày 17/6/2026, được thực hiện được sử dụng từ nguồn kinh phí sự nghiệp. Các hộ được hỗ trợ thuộc 3 xã Mỏ Vàng, Phúc Lợi và Yên Thành. Trong đó, xã Mỏ Vàng có 38 hộ, gồm 30 hộ được đề xuất hỗ trợ 10 triệu đồng/hộ, 3 hộ mức 6 triệu đồng/hộ và 5 hộ mức 5,5 triệu đồng/hộ. Xã Phúc Lợi có 8 hộ, gồm 3 hộ được đề xuất hỗ trợ 10 triệu đồng/hộ và 5 hộ mức 5 triệu đồng/hộ. Xã Yên Thành có 1 hộ được đề xuất hỗ trợ 3 triệu đồng.

Hỗ trợ chuyển đổi nghề cho 47 hộ dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Đồng thời UBND tỉnh giao UBND các xã Mỏ Vàng, Phúc Lợi và Yên Thành tổ chức thực hiện hỗ trợ cho các hộ dân bảo đảm đúng đối tượng, đúng chủng loại máy móc, nông cụ được phê duyệt; tiếp nhận, quản lý, sử dụng kinh phí đúng mục đích và thực hiện thanh quyết toán theo quy định. Các địa phương đồng thời chịu trách nhiệm về sự phù hợp giữa giá trị máy móc, nông cụ được hỗ trợ với giá thị trường tại địa bàn. Qua đó, bảo đảm nguồn kinh phí hỗ trợ được sử dụng đúng mục tiêu, góp phần tạo điều kiện để các hộ dân chuyển đổi nghề, phát triển sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

Lào Cai đánh giá các tiêu chí xác định vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 - 2030

Bằng các giải pháp Lào Cai đang từng bước biến các chính sách mục tiêu quốc gia thành động lực phát triển thực chất, xây dựng khu vực nông thôn và vùng đồng bào DTTS ngày càng ấm no, văn minh và bền vững, với mục tiêu đề ra như: Tập trung triển khai 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gồm; hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về công tác dân tộc; phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững; phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và nguồn nhân lực; chăm sóc sức khỏe Nhân dân; bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch; quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và ổn định dân cư; bảo đảm quốc phòng, an ninh; đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền và đối ngoại; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Phân công cụ thể trách nhiệm cho các sở, ban ngành, địa phương trong tổ chức thực hiện. Tăng cường kiểm tra, giám sát, định kỳ sơ kết, tổng kết, bảo đảm hoàn thành các mục tiêu của Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh Lào Cai./.