Hướng tới thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp – Bài 1: Xác lập vị trí mới, tạo động lực trong chiến lược phát triển toàn diện

LTS: “Từ nay đến 2030, nhà ở để bán vẫn cần thiết, nhưng nhà ở cho thuê phải được xác định là trụ cột chiến lược, nhất là tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng nhập cư lao động và các địa bàn có giá nhà vượt xa mặt bằng thu nhập của người dân”, đây là chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các bộ, ngành liên quan về tình hình triển khai thực hiện Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới, tại tại Trụ sở Trung ương Đảng vào chiều 19/5.

Trên thực tế hiện nay, nhu cầu nhà ở cho thuê là rất lớn, tuy nhiên mỗi người, mỗi nơi lại có nhu cầu khác nhau. Bởi vậy, cần những đánh giá nhu cầu nhà ở cho thuê theo từng nhóm, từng đối tượng để có chỉ tiêu phát triển phù hợp với từng địa phương, tránh lệch pha cung cầu nơi thừa nơi thiếu.

Tạp chí ĐS&PL triển khai loạt bài: “Hướng tới thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp” lấy ý kiến của các chuyên gia, nhà hoạch định chính sách, luật sư nhằm đóng góp những quan điểm, ý kiến bình luận, phân tích  với cái nhìn đa chiều để nhà cho thuê không còn là phân khúc bị bỏ ngỏ mà thực sự là chiến lược an cư quốc gia ngay trong thời gian tới.

Quyết liệt trước yêu cầu cấp bách, phải có sản phẩm cụ thể

Ngay sau chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Chính phủ đã có rất nhiều chỉ đạo quyết liệt về các nhiệm vụ, giải pháp để phát triển nhà ở cho thuê dài hạn và ổn định.

Theo đó, chủ trì cuộc làm việc với UBND TP Hà Nội và các bộ, ngành về phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn thủ đô hôm 25/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh khi phát biểu kết luận rằng, phát triển nhà ở thương mại phân khúc phù hợp với khả năng chi trả và nhà ở cho thuê là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước.

Thẳng thắn nhận diện những tồn tại, điểm nghẽn, Thủ tướng chỉ rõ thị trường nhà ở còn lệch pha nghiêm trọng giữa cung và cầu. Cơ cấu sản phẩm thiên về nhà ở thương mại và nhà ở để bán, trong khi phân khúc nhà ở cho thuê dài hạn có giá phù hợp với thu nhập người dân còn rất hạn chế.

Một bộ phận tài sản công về nhà ở bị sử dụng kém hiệu quả, gây lãng phí. Cơ chế, chính sách chưa đủ hấp dẫn để thu hút khu vực tư nhân đầu tư nhà ở cho thuê dài hạn.

Đây là vấn đề không thể giải quyết trong một sớm một chiều, nhưng phải bắt tay vào làm ngay, làm quyết liệt, không thể trì hoãn.

Thủ tướng cho rằng việc chọn Hà Nội để bàn kỹ, thống nhất phương án khả thi, làm trước, làm điểm về phát triển nhà ở cho thuê chính là để rút kinh nghiệm, từ đó hoàn thiện cơ chế, chính sách nhanh, đồng bộ và nhân rộng ra các đô thị lớn.

Thủ tướng yêu cầu Hà Nội ưu tiên làm điểm phát triển mô hình nhà ở cho thuê; nếu thực hiện hiệu quả sẽ nhân rộng ra cả nước. Thành phố cần tập trung rà soát nhu cầu, đối tượng, cơ chế để khởi công một số dự án trong tháng 6/2026, gắn với cơ chế huy động nguồn lực xã hội và việc đầu tư xây dựng, vận hành…

Ngay sau đó, chiều 27/5, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp nghe báo cáo việc triển khai thực hiện chỉ đạo của Trung ương về khởi công dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.

Tại cuộc họp, lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội cho biết riêng trong tháng 6/2026, Hà Nội dự kiến khởi công 7 dự án nhà ở xã hội, với khoảng 6.353 căn. Thành phố cũng chuẩn bị khởi công thí điểm một dự án nhà ở cho thuê trong tháng 6/2026, ưu tiên các khu vực thuận lợi kết nối giao thông công cộng, gần khu công nghiệp, khu công nghệ cao hoặc nơi tập trung đông lực lượng lao động…

Chiều ngày 1/6, tại Hải Phòng, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với lãnh đạo thành phố Hải Phòng và các tỉnh: Quảng Ninh, Bắc Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên về phát triển nhà ở cho thuê theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Tại đây, Thủ tướng yêu cầu trong tháng 6/2026, mỗi địa phương phấn đấu khởi công ít nhất 01 dự án nhà ở cho thuê; đồng thời sớm triển khai các dự án nhà ở cho thuê có quy mô lớn trong quý III, quý IV năm 2026. Đây là yêu cầu cấp bách, phải có sản phẩm cụ thể; các bộ ngành Trung ương hỗ trợ các địa phương nếu có vướng mắc.

Mới đây nhất, tại cuộc đối thoại với các đại biểu dự đại hội XIV Công đoàn Việt Nam ngày 5/6, liên quan đến vấn đề nhà ở cho người lao động, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh: Điểm quan trọng nhất là chuyển đổi tư duy từ chỗ chỉ lo sở hữu nhà sang bảo đảm quyền có nhà để ở.

Kỳ vọng “hình hài” nhà cho thuê sớm phổ cập rộng rãi

Được biết, tại nhiều quốc gia phát triển, thuê nhà là lựa chọn phổ biến thay vì sở hữu nhà, nhưng ở Việt Nam, tư duy “an cư phải gắn với sở hữu” khiến thị trường nhà ở nhiều năm lệch về phân khúc mua bán.

Tại buổi thảo luận với đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam sáng 5/6 vừa qua, báo Thanh niên có ghi nhận ý kiến của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, đến hết năm 2025, cả nước đã hoàn thành và triển khai xây dựng khoảng 720.000 căn nhà ở xã hội, trong đó có 180.000 căn đã hoàn thành, góp phần giải quyết nhu cầu nhà ở cho 180.000 hộ gia đình. 

Đáng chú ý, khoảng 42.000 căn được phát triển theo mô hình nhà ở cho thuê. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, cả nước tiếp tục triển khai thêm khoảng 91.000 căn nhà ở xã hội, bao gồm cả các dự án nhà cho thuê.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, dù kết quả thực hiện vượt chỉ tiêu đề ra, thị trường nhà ở vẫn còn nhiều bất cập. Trong khi nguồn cung nhà ở thương mại tiếp tục tăng, phân khúc nhà ở phù hợp với người thu nhập thấp, công nhân lao động vẫn thiếu hụt. Bên cạnh đó, thị trường lâu nay chủ yếu tập trung vào nhà ở để bán, trong khi nhà ở cho thuê dài hạn chưa được quan tâm đúng mức.

Ông Minh cũng chỉ ra rằng giá nhà ở thương mại hiện vẫn ở mức cao so với khả năng chi trả của đa số người lao động. Mặt khác, tâm lý chuộng sở hữu nhà ở khiến mô hình nhà cho thuê chưa thực sự phát triển tương xứng với nhu cầu thực tế.

Theo dõi các thông tin liên quan đến việc triển khai nhà ở cho thuê những ngày qua, chị Phạm Phương (Hải Phòng), hiện làm việc ở Thanh Trì, Hà Nội cảm thấy “mừng thầm”. Chồng mất sớm, chị một mình nuôi 2 con ở Hà Nội. Do muốn ở lại hỗ trợ con cái học hành nên ba mẹ con thuê căn nhà trọ ở ngoại thành xa xa trung tâm với giá hơn 2 triệu đồng/tháng.

"Phòng trọ chỉ chừng 20 mét vuông, đủ chui ra chui vào, các cháu lớn lên không có không gian riêng tư, công việc công nhân với thu nhập đồng lương hơn 10 triệu đồng/tháng nên bản thân tôi không nghĩ tới chuyện mua chung cư ở Hà Nội vì giá quá tầm với. Nếu các dự án nhà ở cho thuê được triển khai sớm đi vào cuộc sống, tôi hy vọng mình có cơ hội đăng ký thuê lâu dài cho con có chỗ an cư lạc nghiệp. Dù không phải nhà sở hữu của riêng mình nhưng nếu nhà nước có cơ chế cho thuê lâu dài, ổn định với tầm tiền phù hợp thì người lao động như chúng tôi sẽ bớt nhọc nhằn", chị Phương tâm sự với PV ĐS&PL.

Anh Lưu Đăng Minh (quê Thanh Hóa), hiện đang làm lái xe cho một công ty có chi nhánh ở Hà Nội. Anh đã lập gia đình và hai vợ chồng với một cô con gái 2 tuổi sống trong căn phòng trọ chừng 20 mét vuông với giá 2,5 triệu đồng. 

Anh Minh cho hay, gần đây khi lướt mạng xã hội cũng biết Nhà nước đang có chủ trương xây nhà cho thuê lâu dài. "Nếu có căn nhà rộng rãi mà được thuê với mức giá rẻ thì thật sự quá tốt. Người lao động như chúng tôi không thể bỏ 8-10 triệu thuê một căn chung cư thương mại để ở được, vì thu nhập cả hai vợ chồng không khá giả, lại nuôi con, lo chi phí hai bên nội ngoại nữa".

Trao đổi với PV ĐS&PL, bà Nguyễn Thị Hoài, Phó Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Novatech Vina, KCN Quế Võ 3, phường Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh chia sẻ: “Trên thực tế không phải người lao động nào cũng có điều kiện để có thể mua được một căn hộ chung cư thương mại với giá rất cao như hiện nay. Hầu hết công ty ở khu công nghiệp Bắc Ninh mà tôi biết là lao động từ các tỉnh miền núi phía Bắc xuống làm việc. Họ phải chật vật thuê nhà để sống, kể cả những người có gia đình. Khi con cái lớn lên, cần có ông bà trông nom thì điều kiện thuê trọ trong những căn phòng nhỏ sẽ khiến cuộc sống bức bối.

"Các cấp lãnh đạo quan tâm đến đời sống người lao động, nhất là tập trung thúc đẩy mảng xây nhà cho thuê giá rẻ để người lao động được thuê phù hợp với mức thu nhập thì rất tốt. Đây là một trong những điều kiện phúc lợi của họ và chắc chắn họ sẽ rất vui, rất hạnh phúc về điều đó”, bà Hoài nói.

Cũng theo bà Hoài, an cư lạc nghiệp, nếu có nơi ở ổn định, lâu dài, người lao động sẽ yên tâm để cống hiến và gắn bó với công ty, không phải thấp thỏm tìm chỗ nọ, chỗ kia để giảm gánh nặng chi phí thuê nhà.

“Tôi được biết nhiều công nhân, người lao động muốn nghỉ việc với lý do là vì chỗ ở bị tăng giá tiền thuê. Thế nên dù môi trường công việc có tốt thì họ cũng muốn dịch chuyển tìm những nơi ở phù hợp hơn trong kiện kinh tế của mình”, bà Hoài nói.

Bà Hoài chia sẻ thêm: “Trên quan điểm đại diện cho người lao động, tôi mong muốn Nhà nước sớm triển khai chương trình nhà ở cho thuê càng nhanh càng tốt để họ yên tâm gắn bó lâu dài với công ty.

Tôi cũng kỳ vọng rằng, với nhà cho thuê dành cho công nhân, người lao động thì sẽ có mức giá phù hợp. Vì với mức lương bình quân hiện nay ở nhiều công ty thuộc khu công nghiệp tôi biết thì dao động trên dưới 10 triệu/ tháng, họ phải tính toán chi phí cho cuộc sống mưu sinh, giá quá cao thì khó tiếp cận được. Tôi được biết, các công nhân chủ yếu tìm những phòng trọ nhỏ trên dưới 1 triệu đồng. Vì thế, nếu có nhà rộng rãi hơn, mức cho thuê trên dưới 2 triệu thì họ mới dễ dàng thực hiện giấc mơ “an cư lạc nghiệp””.

Thị trường nhà cho thuê - rõ ràng là một nhu cầu rất thiết thực và mong ngóng của rất nhiều người lao động hiện nay. Vậy, các địa phương đã có những chuẩn bị những phương án thế nào để nhà ở cho thuê trở thành "trụ cột chiến lược", đáp ứng được nhu cầu và nguyện vọng của người lao động?

Mời quý độc giả đón đọc: Hướng tới thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp – Bài 2: Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh nêu "lời giải" cho bài toán lao động và an sinh xã hội

Mô hình khu nhà ở xã hội cho thuê tại Hà Nội thế nào?

Theo VTV.VN, khu chung cư CT19A Việt Hưng là dự án nhà ở xã hội 100% dành để cho thuê đầu tiên được triển khai tại thành phố Hà Nội. Tới nay, dự án đã vận hành được 16 năm. Tất cả các căn hộ đều đã kín chỗ. Căn hộ có diện tích khoảng 60 m2, nhưng được bố trí 3 phòng ngủ và có giá thuê khoảng 2 triệu đồng/ tháng. Trong khi giá thuê căn hộ thương mại tương tự ở khu vực này phải có giá thuê tới 5 - 8 triệu/ tháng, gấp 3, gấp 4 lần so với ở đây.

Để được thuê nhà ở đây, người thuê cũng phải trải qua quá trình xét duyệt về mức thu nhập, về tình trạng nhà ở giống như với mua nhà ở xã hội. 

Tòa nhà ở xã hội cho thuê này có hơn 500 căn hộ, được bố trí từ 34 đến khoảng 60m2, giá thuê chỉ từ 1-2 triệu/ tháng. Cứ 5 năm, người thuê sẽ được ký lại hợp đồng 1 lần, nếu đáp ứng được tiêu chí.

Ông Nguyễn Quang Sơn, Bí thư Chi bộ Tổ dân phố số 19, phường Việt Hưng, TP Hà Nội nêu ý kiến: "Các hộ dân đã dần thích nghi với cuộc sống tại nhà thuê. Sau một thời gian, họ nhận thấy cuộc sống ổn định hơn, gắn bó với nơi ở mới như tại nơi cư trú trước đây. Tuy nhiên, để người dân yên tâm sinh sống lâu dài, cần nghiên cứu kéo dài thời hạn hợp đồng thuê nhà, từ 5 năm hiện nay lên 10 năm".