Góc nhìn của một thầy giáo: Lời khuyên và cảnh báo nguy cơ từ nhóm "con ghét bố mẹ"

Báo Tuổi trẻ ghi nhận, chỉ sau một ngày, nhóm Facebook "Con ghét bố mẹ" tăng từ khoảng 40.000 lên gần 100.000 thành viên. Khi trao đổi với PV tạp chí ĐS&PL về chủ đề này, thầy Trần Trung Hiếu đã cập nhật số thành viên của hội nhóm này tăng lên hơn 127.000 thành viên vào lúc 16h31 ngày 29/6. Ghi nhận của PV cho thấy, đây là một nhóm công khai và số lượng thành viên nhóm vẫn không ngừng tăng lên.

Còn theo VTC News cập nhật, nhóm “Con ghét bố mẹ” không mới. Hồi tháng 4, báo chí đã ghi nhận nhóm có hơn 2.100 thành viên, cùng tồn tại với một số hội nhóm mang tên tương tự. Những bài đăng khi đó chủ yếu xoay quanh chuyện phàn nàn cha mẹ la mắng, áp lực học tập, mâu thuẫn trong gia đình vv..

Trao đổi với PV tạp chí Đời sống và Pháp luật, thầy giáo Trần Trung Hiếu đã có nhiều trăn trở xung quanh vấn đề đang thu hút sự quan tâm này.

Hình ảnh do thầy Trần Trung Hiếu cập nhật chiều 29/9, lúc 16h31.

Cảnh giác phản ứng dây chuyền của cảm xúc

ĐS&PL: Thầy có suy nghĩ gì khi biết đến nhóm thông tin “phi truyền thống” này?

Thầy giáo Trần Trung Hiếu: Tôi biết đến thông tin về nhóm Facebook có tên “Con ghét bố mẹ” với một cảm giác rất khó tả. Không phải chỉ là ngạc nhiên trước một cái tên “phi truyền thống”, mà là một chút buồn, một chút lo và trên hết là một câu hỏi day dứt: Vì sao có những đứa trẻ không muốn nói với bố mẹ mà lại phải tìm đến một cộng đồng xa lạ trên mạng để nói về bố mẹ mình? Và đằng sau đó là gì?

Tháng 4/2026, báo chí từng ghi nhận nhóm “Con ghét bố mẹ” có hơn 2.100 thành viên, cùng một số nhóm mang tên tương tự. Đến ngày 28/9, nhóm được báo chí ghi nhận đã có hơn 40.000 thành viên; chỉ trong thời gian rất ngắn sau khi thông tin được chú ý, số thành viên tiếp tục tăng mạnh, có nguồn ghi nhận gần 90.000, thậm chí gần 96.000 vào sáng 29/9. Và theo số liệu tôi cập nhật lúc 16h31 cùng ngày, số thành viên đã là hơn 127.000. Điều đó cho thấy đây không còn là một câu chuyện nhỏ trên mạng. Nhưng tôi cho rằng điều đáng quan tâm không phải là con số thành viên, mà là điều gì đang nằm phía sau con số ấy.

 Thầy giáo Trần Trung Hiếu, giáo viên Lịch sử của Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, Nghệ An. (Ảnh 24h.com)

Tôi không vội gọi những người tham gia là “con hư”, “con bất hiếu” hay “những người lệch chuẩn”. Bởi đằng sau một câu “con ghét bố mẹ” có thể là rất nhiều câu chuyện khác nhau: một lần bị mắng, một áp lực học tập, sự so sánh với “con nhà người ta”, sự kiểm soát điện thoại, một mâu thuẫn kéo dài, cảm giác không được lắng nghe, thậm chí có những trường hợp kể về việc bị bạo lực.

Báo chí cũng ghi nhận không ít thành viên tìm đến nhóm đơn giản vì muốn có một nơi để nói ra những điều họ không thể nói trực tiếp với cha mẹ. Vì thế, cái tên của nhóm đáng lo, nhưng những nguyên nhân khiến một đứa trẻ tìm đến nhóm ấy còn đáng lo hơn.

Tôi đặc biệt cảnh giác với một điều: mạng xã hội có thể biến một cảm xúc nhất thời thành một cộng đồng cảm xúc. Một người đang giận bố mẹ kể câu chuyện của mình; hàng trăm người vào nói “mình cũng thế”; rồi sự đồng cảm có thể chuyển thành cộng hưởng; cộng hưởng lâu ngày có thể biến thành định kiến. Từ một câu chuyện cá nhân có thể hình thành một cách nhìn cực đoan về cả gia đình. Đó là điều chúng ta phải cảnh giác.

Quyền được bày tỏ không đồng nghĩa với quyền làm tổn thương người khác

ĐS&PL: Bên cạnh là một thầy giáo, thì thầy cũng là một bậc làm cha mẹ. Với tư cách phụ huynh, thầy có bao dung không nếu con/cháu mình nằm trong hội nhóm đó?

Thầy giáo Trần Trung Hiếu: Có. Nhưng bao dung không có nghĩa là dung túng.

Nếu phát hiện con mình tham gia nhóm ấy, việc đầu tiên tôi làm không phải là quát: “Mày vào cái nhóm này làm gì?”, càng không phải giật điện thoại, truy tìm mật khẩu hay chì chiết con. Tôi sẽ hỏi: “Có chuyện gì khiến con phải tìm đến nơi này?” Tôi muốn nghe trước khi phán xét. Nếu con chỉ vào đọc, tò mò hoặc vì một người bạn rủ vào, đó là một chuyện. Nếu con thường xuyên viết những lời căm ghét, xúc phạm cha mẹ, cổ súy việc chống đối gia đình, đó lại là chuyện khác.

Và nếu con đang tìm kiếm sự giúp đỡ vì thực sự cảm thấy bị tổn thương trong gia đình, thì người lớn càng phải bình tĩnh. Đừng biến một đứa trẻ đang muốn được hiểu thành một đứa trẻ bị kết tội. Nhưng tôi cũng nói rất rõ: tôi không chấp nhận việc lấy “cảm xúc” làm cái cớ cho hành vi xúc phạm, bôi nhọ, làm nhục người khác. Con có quyền giận bố mẹ; con có quyền không đồng ý với bố mẹ; con có quyền nói rằng mình tổn thương. Nhưng quyền được bày tỏ không đồng nghĩa với quyền làm tổn thương người khác.

ĐS&PL: Không thể vì một vài câu chuyện trên mạng mà quy kết luôn là trẻ ích kỷ, vô ơn hay “lệch chuẩn”. Tuổi trẻ có quyền có cảm xúc về những chuyện trong gia đình, có quyền nói ra những điều khiến mình tổn thương. Nhưng quyền được bày tỏ không đồng nghĩa với quyền xúc phạm, phủ định hoặc biến sự tức giận thành một thứ “tiêu chuẩn” mới trên mạng xã hội. Thầy có quan điểm thế nào?

Những tổn thương trong gia đình kéo dài, cảm giác thất vọng có thể dần chuyển thành sự xa cách về tình cảm - Ảnh: AI/ Theo báo Tuổi trẻ.

Thầy giáo Trần Trung Hiếu: Tuổi trẻ có quyền cảm xúc, nhưng không phải cảm xúc nào cũng có quyền trở thành chuẩn mực. Đây là ranh giới mà cả người lớn lẫn người trẻ đều phải hiểu. Tôi không nghĩ cứ một nhóm có tên “Con ghét bố mẹ” xuất hiện là chúng ta có quyền kết luận rằng giới trẻ ngày nay vô ơn. Không. Một thế hệ không thể bị phán xét chỉ từ một nhóm Facebook.

Người trẻ có quyền nói: “Bố mẹ làm con tổn thương.” Có quyền nói: “Con không đồng ý với cách bố mẹ giáo dục.” Có quyền nói: “Con cần được tôn trọng.” Đó thậm chí là một dấu hiệu cần thiết để người lớn nhìn lại mình.

Nhưng từ “con đang tổn thương” đến “cha mẹ là kẻ đáng ghét” là một khoảng cách rất lớn. Một đứa trẻ có thể kể về lỗi của cha mẹ. Nhưng nếu cả cộng đồng cùng biến việc xúc phạm cha mẹ thành trò đùa, biến sự căm giận thành “ngầu”, biến phủ định gia đình thành một thứ chuẩn mực mới thì đó là vấn đề khác. Cảm xúc cần được lắng nghe; nhưng hành vi phải chịu trách nhiệm.

ĐS&PL: Theo thầy, nếu “lỗi không chỉ ở phía trẻ” thì chúng ta cần nhìn nhận vấn đề này thế nào?

Thầy giáo Trần Trung Hiếu: Tôi muốn nói điều này với các bậc cha mẹ trước tiên: Đừng chỉ hỏi “Con tôi tại sao lại như thế?”. Hãy hỏi thêm “Tôi đã làm gì để con trở thành như thế?”.

Tôi luôn tâm niệm, trải nghiệm rằng, không có cha mẹ nào hoàn hảo. Nhưng có những cách giáo dục khiến khoảng cách giữa cha mẹ và con cái ngày càng lớn: áp đặt, so sánh, kiểm soát quá mức, chỉ quan tâm điểm số, chỉ nói mà không nghe, dùng tiền bạc để thay thế thời gian, dùng quyền làm cha mẹ để áp đặt mọi quyết định. Có những câu nói người lớn nghe xong rồi quên, nhưng trẻ có thể nhớ nhiều năm. “Con nhà người ta…” , “Có mỗi việc ấy cũng không làm được…”, “Bố mẹ làm tất cả vì con mà con còn…”

Những câu nói ấy đôi khi không phải bạo lực về thể chất, nhưng có thể tạo ra một khoảng cách rất sâu về tâm lý. Báo chí dẫn ý kiến chuyên gia rằng một nguyên nhân của hiện tượng các nhóm “ghét cha mẹ” có thể liên quan đến cách giáo dục áp đặt và thiếu lắng nghe trong một số gia đình. Vì thế, đừng chỉ dạy con biết vâng lời. Hãy dạy con biết đối thoại.

Tạo "đường dây nóng" trong gia đình để lấp đầy những khoảng cách

ĐS&PL: Muốn con thôi tìm một nơi để than trách cha mẹ, theo thầy, phụ huynh cần làm gì? Nhất là trong thời đại AI như hiện nay?

Thầy giáo Trần Trung Hiếu: Tôi nghĩ có năm việc rất cụ thể.

Thứ nhất, hãy dành thời gian thật cho con. Không phải ngồi cạnh con nhưng mỗi người một chiếc điện thoại. Không phải đưa tiền cho con rồi nghĩ mình đã hoàn thành trách nhiệm. Con cần một người cha, một người mẹ có thể ngồi xuống và nghe con nói. 

Thứ hai, hãy học cách xin lỗi con. Cha mẹ sai thì phải biết nói: “Bố xin lỗi”, “Mẹ xin lỗi”. Một lời xin lỗi không làm cha mẹ mất quyền uy. Ngược lại, nó dạy cho con một bài học rất lớn về trách nhiệm.

Thứ ba, đừng biến điểm số thành thước đo duy nhất của con. Con có thể học chưa giỏi một môn nhưng vẫn là một đứa trẻ có giá trị.

Thứ tư, phải cùng con học cách sống trên mạng.

Trong thời đại AI, trẻ không chỉ giao tiếp với bạn bè mà còn giao tiếp với những hệ thống có khả năng tạo nội dung, định hướng sự chú ý và phản hồi theo nhu cầu của người dùng. Vì vậy, cha mẹ càng không thể đứng ngoài thế giới số của con. Đừng chỉ hỏi: “Hôm nay con dùng điện thoại bao nhiêu tiếng?” Hãy hỏi: “Hôm nay con đã nhìn thấy điều gì trên mạng? Điều gì làm con vui? Điều gì làm con buồn? Có ai khiến con sợ hãi hay khó chịu không?”

Thứ năm, hãy tạo một “đường dây nóng” ngay trong gia đình. Con phải biết rằng khi có chuyện, nơi đầu tiên con có thể tìm đến là bố mẹ.

Tôi muốn con mình có thể nói: “Con có chuyện này, bố mẹ đừng mắng con trước, hãy nghe con nói.” Và bố mẹ phải đủ bình tĩnh để trả lời: “Được. Con cứ nói.”

ĐS&PL: Điều cần nhìn vào là những rủi ro có thể phát sinh từ nội dung được đăng, cách tương tác giữa các thành viên và trách nhiệm của nền tảng trong việc bảo vệ người dùng trẻ tuổi. Xin thầy chia sẻ góc nhìn về quan điểm này?

Thầy giáo Trần Trung Hiếu: Tôi cho rằng đây là điểm cần nói rất thẳng. Một nhóm có hàng chục nghìn thành viên không còn đơn thuần là chuyện giữa vài cá nhân. Khi nội dung liên quan đến trẻ vị thành niên, mâu thuẫn gia đình, thông tin cá nhân, lời xúc phạm, sự kích động hoặc những lời mời gọi từ người lạ xuất hiện, nguy cơ càng phải được nhìn nhận nghiêm túc.

Báo chí đã lưu ý nguy cơ trẻ vị thành niên có thể bị người lạ lợi dụng tâm lý khi các em đang ở trạng thái tổn thương.

Vì vậy, trách nhiệm không thể chỉ đẩy cho cha mẹ. Nền tảng phải có trách nhiệm với môi trường mà mình tạo ra. Cần có cơ chế phát hiện nội dung nguy hiểm, bảo vệ người dùng trẻ tuổi, xử lý hành vi quấy rối, xúc phạm, dụ dỗ; đồng thời phải có cách tiếp nhận và xử lý những dấu hiệu cho thấy một người trẻ đang cần sự trợ giúp.

Nhưng cũng phải nói rằng: không thể giải quyết vấn đề gia đình bằng cách đơn giản là đóng một nhóm. Nếu hôm nay nhóm này biến mất, ngày mai có thể xuất hiện một nhóm khác với một cái tên khác. Bởi gốc rễ vẫn là quan hệ giữa cha mẹ và con cái. Mạng xã hội chỉ là nơi những mâu thuẫn ấy bộc lộ nhanh hơn, rộng hơn và đôi khi nguy hiểm hơn.

Tôi là một người bố. Tôi cũng là một người thầy. Tôi hiểu rằng giữa cha mẹ và con cái luôn có những khoảng cách thế hệ. Nhưng tôi không tin khoảng cách ấy là không thể vượt qua.

Tôi chỉ sợ một điều: chúng ta mải dạy con thành công ngoài xã hội mà quên dạy con cảm giác được bình yên trong chính ngôi nhà của mình. Một đứa trẻ có thể thất bại trong một kỳ thi rồi làm lại; Có thể bị điểm kém rồi học lại; Có thể tranh luận với bố mẹ rồi ngày mai làm hòa. Nhưng nếu nó mất niềm tin rằng “bố mẹ là nơi mình có thể nói thật”, khoảng cách ấy rất khó lấp đầy.

Vì thế, trước khi trách những đứa trẻ đang lên mạng nói “con ghét bố mẹ”, tôi muốn các bậc cha mẹ hãy tự hỏi mình một câu: “Nếu một ngày con tôi có chuyện, nó sẽ chạy về nhà tìm tôi hay chạy lên mạng tìm một người xa lạ?”

Câu trả lời ấy mới thực sự là lời cảnh báo đáng quan tâm để ngăn chặn, phòng ngừa những tác động xấu.

ĐS&PL: Trân trọng cảm ơn thầy!