Giai thoại đầy cảm hứng về cổng Parabol huyền thoại Đại học Bách khoa Hà Nội

Nguồn gốc tên gọi

VTC News cho hay, không chỉ là lối vào quen thuộc của nhiều thế hệ sinh viên, cổng Parabol của Đại học Bách khoa Hà Nội còn gắn với những câu chuyện đặc biệt về kiến trúc, lịch sử và tinh thần khoa học của ngôi trường kỹ thuật hàng đầu cả nước.

Trong ký ức của nhiều thế hệ sinh viên Bách khoa, cổng Parabol từ lâu trở thành biểu tượng khó thay thế. Đường cong đặc trưng của công trình không chỉ tạo nên dấu ấn thị giác riêng biệt mà còn khiến nơi đây được nhắc nhớ như phần bản sắc của Đại học Bách khoa Hà Nội.

Tên gọi “cổng Parabol” xuất phát từ chính hình dáng cong của công trình, gợi liên tưởng đến đồ thị hàm số parabol quen thuộc trong toán học và kỹ thuật. Theo thời gian, cách gọi này được sinh viên truyền miệng rộng rãi và dần trở thành cái tên quen thuộc hơn cả tên gọi hành chính của cổng trường.

Cổng Parabol là hạng mục trong dự án trang bị và xây dựng Trường Đại học Bách khoa do Liên Xô giúp đỡ. Lễ khánh thành cùng các khu nhà C (trên khu đất góc đường Giải Phóng - Đại Cồ Việt) vào năm 1965. Đó là dự án để thực hiện đào tạo kỹ sư công nghiệp, xây dựng miền Bắc XHCN, khởi động từ Kế hoạch 05 năm lần thứ nhất.

Cổng Parabol từng là biểu tượng cho tinh thần hiện đại của một trường đại học kỹ thuật trong giai đoạn đất nước bắt đầu khôi phục và phát triển sau chiến tranh. Với nhiều sinh viên, khoảnh khắc bước qua cánh cổng ấy không đơn thuần là vào giảng đường mà còn mang ý nghĩa mở đầu cho hành trình theo đuổi khoa học và kỹ thuật.

Ẩn ý phía sau cánh cổng

Thông tin trên báo Tuổi trẻ, theo truyện ngắn "Những ngọn sóng soliton" của Trần Đức Trung, cổng Parabol của Đại học Bách khoa Hà Nội có lẽ nên gọi là cổng soliton mới đúng, bởi thời đó một kỹ sư người Nga muốn xây một cánh cổng mang hàm ý đúng như ý nghĩa của ngọn sóng soliton - ngọn sóng cô độc vượt lên tất cả.

Cụ thể, sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, Liên Xô quyết định giúp Việt Nam xây dựng một trường đại học bách khoa kỹ thuật ở phía nam Hà Nội. Một kiến trúc sư Nga được cử sang để tìm hiểu và chọn ý tưởng thiết kế.

Đến hồ Gươm, được nghe chuyện kể về Lê Lợi hoàn kiếm cho rùa thần, hình ảnh về một trường đại học mang cái hồn từ ngàn xưa đó đã xuất hiện, ám ảnh người kiến trúc sư người Nga. 

Đó là sóng nước hồ Gươm bắn lên từ lưỡi gươm thần chém xuống nước của Lê Lợi đã trào về phía nam, cuộn dừng lại thành hồ Thuyền Quang, rồi trào ập sang thành hồ Bảy Mẫu. Những đợt sóng nối tiếp nhau hình thành Đại học Bách khoa Hà Nội.

Có thể thấy những ngọn sóng trên nóc tòa nhà chính C1. Các hành lang, tòa nhà C1, C2, C3, C4, C5 cũng lượn lên xuống theo nhịp sóng. Và chỉ có con sóng nào vượt lên, tách khỏi đám đông, bay lên trên những cái tầm thường của đời thường, chấp nhận sự thách thức cô đơn thì mới dám hiến dâng thật sự vào khoa học, con đường đầy chông gai. Đó là hình ảnh cổng Parabol, cái ngọn sóng soliton đơn độc.

Bách khoa vốn nổi tiếng về chương trình học tập nặng, những kỳ thi đầy áp lực. Nhiều thế hệ sinh viên Bách khoa hay nói vui “bước qua cổng Parabol để đến đường Giải Phóng” với hàm ý rằng khi được tốt nghiệp sinh viên sẽ được giải phóng sau những năm tháng học tập vất vả.

Ngoài cổng Parabol trên đường Giải Phóng, Đại học Bách khoa Hà Nội còn hai cổng khác nằm trên đường Đại Cồ Việt và Trần Đại Nghĩa.

Hiện cổng Trần Đại Nghĩa là nơi đi lại chính của nhiều sinh viên nhưng cổng Parabol vẫn là một nét đặc trưng và là huyền thoại của sinh viên mỗi khi nhắc về trường.

Với cơ sở vật chất hiện đại và đội ngũ giảng viên có trình độ tiến sĩ đạt tỉ lệ cao nhất trong các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam, tiềm lực và thành tích nghiên cứu của ĐHBK Hà Nội đã dần tiệm cận với chuẩn mực khu vực. Danh tiếng và vị thế của Nhà trường từng bước được nâng cao trong khu vực và trên thế giới. Kết quả tuyển sinh hằng năm cho thấy ĐHBK Hà Nội luôn là địa chỉ thu hút những học sinh ưu tú nhất của cả nước. Nhà trường luôn tạo điều kiện tốt nhất cho sinh viên, người học để học tập, nghiên cứu, sáng tạo và khơi dậy tinh thần khởi nghiệp.