Fiji tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia về HIV

TTXVN đưa tin, ngày 17/9, Fiji đã chính thức tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia về HIV trong bối cảnh số ca nhiễm tại nước này tăng nhanh. 

Hiện cứ 60 người trưởng thành ở nước này thì có một người đang sống chung với HIV, tăng đáng kể so với mức khoảng 1/167 người cách đây 5 năm.

Bộ trưởng Y tế Fiji Atonio Lalabalavu cho biết quyết định trên nhận được sự ủng hộ của Thủ tướng Sitiveni Rabuka và nội các, trước mức độ nghiêm trọng ngày càng gia tăng của dịch bệnh. Riêng năm 2025, Fiji ghi nhận 2.060 ca nhiễm HIV mới. Bộ Y tế dự báo con số này có thể vượt 3.000 ca trong năm 2026.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Fiji hiện có tốc độ gia tăng dịch HIV nhanh thứ hai tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, chỉ sau Papua New Guinea. Ước tính đến tháng 3/2026, khoảng 9.000 người Fiji đang sống chung với HIV.

Đáng báo động, cứ 100 phụ nữ mang thai thì có 2 người mang virus; trong số 59 trẻ sơ sinh sinh ra nhiễm HIV vào năm 2025, có tới 18 trẻ tử vong trước 1 tuổi.

Nguyên nhân do đâu?

Sự bùng nổ của dịch bệnh tại quốc đảo chưa đầy 1 triệu dân này bắt nguồn từ nhiều yếu tố phức tạp. Thứ nhất, nước này là một điểm nóng trung chuyển ma túy. Fiji trở thành trạm trung chuyển ma túy trong khu vực, dẫn đến tình trạng sử dụng ma túy đá (methamphetamine) nội địa gia tăng nhanh chóng.

Thứ hai, việc sử dụng chung kim tiêm không an toàn và thiếu tiếp cận với bơm kim tiêm sạch là nguyên nhân trực tiếp khiến virus lây lan mạnh.

Thứ ba là những thách thức với hệ thống y tế: nhận thức cộng đồng thấp, định kiến xã hội nặng nề cùng sự thiếu hụt về năng lực xét nghiệm và điều trị đã đẩy cuộc khủng hoảng lên đỉnh điểm.

Chính phủ Fiji ước tính cứ 50 phụ nữ mang thai thì có một người nhiễm HIV. Ảnh: Bộ Y tế Fiji

Theo thống kê của UNAIDS về các ca bệnh rõ đường lây nhiễm tại Fiji, hơn 50% xuất phát từ quan hệ tình dục không an toàn và trên 42% liên quan đến tiêm chích ma túy.

Bên cạnh đó, trong khoảng 9.100 người đang sống chung với HIV ở Fiji vào năm 2025, chỉ có 39% biết rõ tình trạng bệnh của mình và vỏn vẹn 22% được tiếp cận điều trị bằng thuốc kháng virus (ARV).

Các biện pháp khẩn cấp

Trước tình hình trên, Chính phủ Fiji phải tăng cường xét nghiệm và điều trị, mở rộng tiếp cận thuốc dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP), đẩy nhanh chương trình cung cấp kim tiêm và bơm tiêm vô trùng, đồng thời triển khai các biện pháp dự phòng HIV dạng tiêm tác dụng kéo dài.

Bộ trưởng Lalabalavu nhấn mạnh điều trị là một trong những trọng tâm của chương trình ứng phó. Theo ông, người nhiễm HIV được điều trị hiệu quả có thể duy trì sức khỏe; khi tải lượng virus được kiểm soát ở mức không thể phát hiện và duy trì ổn định, nguy cơ lây truyền HIV qua đường tình dục sẽ được ngăn chặn.

Các biện pháp ứng phó sẽ do Đơn vị Quản lý Chương trình Sức khỏe sinh sản và tình dục và HIV của Fiji điều phối, phối hợp với hệ thống y tế địa phương và các tổ chức cộng đồng. Chính phủ Fiji cũng đề xuất thành lập một ủy ban thường trực của Quốc hội về HIV và các vấn đề liên quan.

Australia, New Zealand, Ấn Độ, Quỹ Toàn cầu phòng, chống AIDS, lao và sốt rét, Nhóm phối hợp chung của Liên hợp quốc về HIV/AIDS cùng một số đối tác khác đang hỗ trợ Fiji ứng phó với dịch bệnh.

Bộ Y tế Fiji kêu gọi gia đình, cộng đồng, các tổ chức tôn giáo, trường học và người sử dụng lao động cùng tham gia phòng, chống HIV; khuyến khích xét nghiệm, hỗ trợ người nhiễm duy trì điều trị và giảm kỳ thị đối với người sống chung với HIV.