Ca phẫu thuật lần đầu tiên có ở Việt Nam

Bệnh nhân là bé gái sinh năm 2014, ở Bắc Ninh, được gia đình đưa đến Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 khi nhận thấy hai vai không cân xứng, thân mình biến dạng và cột sống ngày càng cong vẹo. Kết quả thăm khám và chụp X-quang cho thấy bé bị vẹo cột sống ngực – thắt lưng, với góc Cobb từ T7 đến L2 là 48 độ.

Sau khi đánh giá toàn diện tình trạng bệnh và mức độ trưởng thành xương, các bác sĩ nhận định bệnh nhi vẫn còn khả năng tăng trưởng. Ê-kíp do Đại tá, TS.BS Phan Trọng Hậu, Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Cột sống, thực hiện đã lựa chọn phương pháp nắn chỉnh cột sống bằng dây VBT (Vertebral Body Tethering).

Hình ảnh phim chụp phim trước và ngay sau phẫu thuật của bệnh nhi. (Ảnh: Tạp trí Tri thức)

Ca phẫu thuật diễn ra thành công. Góc Cobb của bệnh nhân giảm từ 48 độ trước mổ xuống còn khoảng 10 độ sau mổ, tương đương mức chỉnh vẹo gần 80%. Trục cột sống và hình thể thân mình được cải thiện rõ rệt.

Theo TS.BS Phan Trọng Hậu, vẹo cột sống là tình trạng cột sống cong bất thường sang bên, có thể đi kèm biến dạng xoay của các đốt sống. Bệnh có nhiều nguyên nhân, trong đó có các trường hợp liên quan đến dị tật bẩm sinh hoặc bất thường cấu trúc đốt sống; một tỷ lệ lớn ở trẻ em và thanh thiếu niên là vẹo cột sống vô căn, chưa xác định được nguyên nhân cụ thể, chia sẻ trên Tạp chí Tri thức. 

Với những trường hợp có chỉ định phẫu thuật, một trong những vấn đề được bác sĩ đặc biệt quan tâm là bảo vệ hệ thần kinh trong quá trình nắn chỉnh, bởi tổn thương thần kinh có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng, trong đó có liệt.

Trong phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống truyền thống, bác sĩ thường sử dụng hệ thống vít và thanh kim loại để nắn chỉnh biến dạng, kết hợp ghép xương hàn khớp nhằm duy trì kết quả lâu dài. Khi các đốt sống được hàn xương, khả năng vận động tương đối giữa những đốt sống tại đoạn cột sống đó sẽ bị hạn chế.

Trong khi đó, kỹ thuật VBT sử dụng các vít đặt vào thân đốt sống ở phía lồi của đường cong, sau đó kết nối bằng một sợi dây có độ bền cao. Bằng cách điều chỉnh lực căng của dây, phẫu thuật viên có thể nắn chỉnh đường cong ngay trong quá trình phẫu thuật.

"Điểm đặc biệt của VBT là phương pháp này còn tận dụng nguyên lý điều biến tăng trưởng của cột sống. Lực nén ở phía lồi có thể làm chậm sự phát triển của phần này, trong khi phía lõm tiếp tục phát triển. Sự khác biệt về tốc độ tăng trưởng giữa hai phía có thể góp phần điều chỉnh thêm đường cong khi trẻ lớn lên", bác sĩ Hậu nói.

Nhờ không cần ghép xương hàn khớp, kỹ thuật VBT giúp bảo tồn khả năng vận động tại các đoạn cột sống được can thiệp, đồng thời tạo điều kiện để trẻ tiếp tục phát triển tự nhiên.

Tuy nhiên, phương pháp này không phù hợp với mọi trường hợp vẹo cột sống. Việc lựa chọn bệnh nhân cần căn cứ vào đặc điểm đường cong, mức độ trưởng thành xương và khả năng tăng trưởng còn lại. Người bệnh cũng cần được theo dõi lâu dài để đánh giá hiệu quả chỉnh hình và phát hiện sớm các biến chứng có thể xảy ra.