Bộ trưởng Tài chính: Chuyển tư duy "hỗ trợ doanh nghiệp" sang "kiến tạo phát triển"

Hỗ trợ doanh nghiệp có trọng tâm, có thời hạn và gắn với kết quả đầu ra

Sáng 28/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, sau gần 10 năm thực hiện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc hình thành hệ thống chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Trong bối cảnh yêu cầu phát triển khu vực kinh tế tư nhân có nhiều thay đổi, chính sách đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ hướng tới gia tăng số lượng doanh nghiệp mà cần tập trung nâng cao chất lượng, năng lực cạnh tranh, khả năng đổi mới sáng tạo, tham gia chuỗi giá trị và phát triển lên quy mô lớn hơn.

Trên cơ sở đó, Chính phủ đề xuất xây dựng Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc đổi tên từ "Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa" thành "Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa" không đơn thuần là thay đổi tên gọi mà thể hiện sự thay đổi về tư duy chính sách, từ hỗ trợ doanh nghiệp sang kiến tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp phát triển.

Dự thảo Luật được thiết kế gồm 5 chương, 85 điều với nhiều định hướng mới trong tổ chức thực hiện chính sách.

Một trong những điểm đáng chú ý là chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, theo nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp. Nguyên tắc hỗ trợ được xác định theo hướng có trọng tâm, có thời hạn và gắn với kết quả đầu ra.

Chính sách cũng được thiết kế theo lộ trình nâng cấp doanh nghiệp, từ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp; từ doanh nghiệp siêu nhỏ lên nhỏ; từ doanh nghiệp nhỏ lên vừa và từ doanh nghiệp vừa phát triển thành doanh nghiệp lớn.

Theo đó, thước đo chính sách được chuyển từ số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ sang mức độ phát triển của doanh nghiệp sau khi được hỗ trợ.

Một định hướng khác là chuyển từ quản lý theo quy trình, thủ tục sang quản lý bằng dữ liệu, kết quả và trách nhiệm giải trình. Dự thảo đề xuất đẩy mạnh số hóa quy trình hỗ trợ trên cơ sở khai thác, kết nối, chia sẻ dữ liệu về doanh nghiệp; ứng dụng công nghệ thông tin trong tiếp cận, triển khai, theo dõi, giám sát và đánh giá chính sách.

Cùng với đó, Nhà nước được định hướng chuyển từ trực tiếp cung cấp hỗ trợ sang kiến tạo hệ sinh thái và dẫn dắt nguồn lực phát triển doanh nghiệp, kết nối doanh nghiệp với chuyên gia, vườn ươm tạo, cơ sở thí nghiệm dùng chung, trung tâm đổi mới sáng tạo, trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, hiệp hội và doanh nghiệp lớn.

Dự thảo cũng bổ sung phương thức hỗ trợ theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, cho phép doanh nghiệp chủ động hơn trong lựa chọn nội dung và đơn vị hỗ trợ, chuyển từ "Nhà nước hỗ trợ cái mình có" sang "hỗ trợ cái doanh nghiệp cần". Ngân sách Nhà nước theo định hướng này không chỉ được sử dụng để chi hỗ trợ mà còn đóng vai trò dẫn dắt, chia sẻ rủi ro và huy động thêm nguồn lực xã hội cho phát triển doanh nghiệp.

Về chính sách hỗ trợ cụ thể, dự thảo Luật thiết kế 2 nhóm chính sách gồm chính sách hỗ trợ chung và chính sách hỗ trợ trọng tâm đối với một số nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa được ưu tiên phát triển. Nhóm chính sách hỗ trợ chung tập trung vào những lĩnh vực được xác định là còn khó khăn đối với doanh nghiệp, nhất là tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường.

Doanh nghiệp được định hướng mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn và phương thức tài chính mới; tạo thuận lợi hơn về mặt bằng sản xuất; hỗ trợ chuyên sâu về nghiên cứu, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số. Trong lĩnh vực thị trường, chính sách được chuyển từ xúc tiến thương mại đơn lẻ sang nâng cao năng lực đáp ứng thị trường, kết nối đầu mối và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Nhóm chính sách hỗ trợ trọng tâm tập trung vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị; doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững; doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao đòi hỏi khu vực kinh tế tư nhân phải mở rộng cả về quy mô và chất lượng, các nhóm doanh nghiệp được lựa chọn ưu tiên hỗ trợ là những doanh nghiệp có khả năng tạo ra sự chuyển đổi rõ nét, có năng suất cao hơn và liên kết tốt hơn.

"Đây sẽ là nền tảng để doanh nghiệp có điều kiện bứt phá đổi mới, trưởng thành và phát triển lên các quy mô lớn hơn", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Tránh cơ chế xét duyệt, xin - cho

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành và đề xuất đổi tên Luật.

Về nguyên tắc hỗ trợ, vấn đề thụ hưởng các chương trình hỗ trợ, đề nghị tiếp tục rà soát các quy định bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, xác định rõ tiêu chí, điều kiện được hưởng chính sách hỗ trợ, không phát sinh thêm thủ tục hành chính, tránh cơ chế xét duyệt, "xin-cho".

Về các chính sách hỗ trợ, dự thảo Luật đã bổ sung đề xuất nhiều chính sách và đổi mới cách thức hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa so với Luật hiện hành. Tuy nhiên, cơ bản các nội dung chính sách hỗ trợ còn chung chung, hỗ trợ mang tính cố định, thường xuyên, cơ bản không bị giới hạn về thời gian; chỉ có các chương trình hỗ trợ cụ thể là có mang tính thời hạn, giới hạn về thời gian áp dụng.

Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, bổ sung các nguyên tắc cơ bản về định hướng, cách thức xây dựng và thực hiện các chương trình hỗ trợ, trợ cấp, bảo đảm hỗ trợ có thời hạn, mục tiêu, nguồn lực và kết quả đầu ra rõ ràng.