Bộ GD&ĐT quy định cụ thể 6 hành vi vi phạm khi dùng AI trong học tập, đào tạo, nghiên cứu khoa học

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa ký ban hành Thông tư số 49 năm 2026 quy định ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, có hiệu lực từ ngày 15/8.

Theo Thông tư, các phương thức đào tạo có ứng dụng công nghệ gồm đào tạo trực tiếp có hỗ trợ công nghệ số, đào tạo trực tuyến toàn phần, đào tạo kết hợp và đào tạo cá thể hóa dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Các cơ sở giáo dục phải xây dựng hệ thống quản lý học tập đáp ứng yêu cầu chuyên môn, có chức năng xác thực danh tính, lưu vết quá trình học tập và hỗ trợ phòng ngừa gian lận.

Đối với hoạt động kiểm tra, đánh giá trên môi trường số, toàn bộ kết quả phải được lưu trữ, bảo đảm khả năng truy xuất, kiểm chứng phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra. Thông tư nhấn mạnh trí tuệ nhân tạo chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò và trách nhiệm học thuật của giảng viên.

Quy định này đồng nghĩa sinh viên, học viên hay giảng viên có thể sử dụng các công cụ AI để hỗ trợ học tập, nghiên cứu, nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, độ chính xác và kết quả của sản phẩm học thuật.

Thông tư cũng đã liệt kê cụ thể các hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số.

Thứ nhất, sử dụng công nghệ, bao gồm trí tuệ nhân tạo, để gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học.

Thứ hai, sao chép, đạo văn hoặc sử dụng trái phép tài liệu, dữ liệu, học liệu số hoặc kết quả nghiên cứu.

Thứ ba, giả mạo hoặc làm sai lệch dữ liệu, kết quả nghiên cứu hoặc thông tin học tập.

Thứ tư, nhờ người khác thực hiện hoặc thực hiện thay các nhiệm vụ học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu.

Thứ năm, không công bố hoặc công bố không đầy đủ việc sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo khi có yêu cầu theo quy định nội bộ của cơ sở giáo dục và pháp luật của Nhà nước.

Thứ sáu, các hành vi khác vi phạm quy định về liêm chính học thuật theo quy định của pháp luật và quy chế của cơ sở giáo dục.

Không chỉ quy định đối với người học, thông tư còn đặt ra trách nhiệm đối với các cơ sở giáo dục. Theo đó, các trường phải ban hành quy định nội bộ về liêm chính học thuật, trong đó xác định rõ các hành vi vi phạm, biện pháp phòng ngừa, quy trình xử lý và trách nhiệm của các bên liên quan; đồng thời tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức và áp dụng các biện pháp phù hợp để phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm.

Ngoài ra, Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu mỗi cơ sở giáo dục xây dựng quy định hoặc bộ quy tắc ứng xử về sử dụng trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị và cung cấp dịch vụ.

Bộ GD&ĐT cho phép các trường đại học được ứng dụng AI trong nhiều hoạt động như tổ chức giảng dạy, học tập, kiểm tra đánh giá, đào tạo trực tuyến, đào tạo kết hợp và đặc biệt là đào tạo cá thể hóa dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo. 

Thông tư cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục xây dựng mô hình giáo dục số, phát triển cơ sở dữ liệu tập trung, số hóa thông tin về chương trình đào tạo, người học, nhà giáo, kết quả học tập và nghiên cứu khoa học; kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu ngành theo quy định.

Việc cung cấp các dịch vụ đào tạo, hành chính và tư vấn trên môi trường số cũng phải bảo đảm nguyên tắc không yêu cầu người học cung cấp lại các thông tin, dữ liệu hợp lệ đã có trong hệ thống. Công nghệ được ứng dụng để theo dõi, tư vấn, hỗ trợ người học xuyên suốt từ tuyển sinh, học tập đến tốt nghiệp và kết nối việc làm.